მეცნიერებმა გაჭაღარავების მექანიზმი ამოხსნეს

ყველასთვის ცნობილია, რომ ჭაღარის გაჩენა არა მხოლოდ ორგანიზმის დაბერებასთან, არამედ სტრესთანაც არის დაკავშირებული. ალბათ გსმენიათ ფრაზა, რომელსაც შიშის ან ნერვიულობის შემდეგ ამბობენ– “კინაღამ გავჭაღარავდი“. თუმცა, მეცნიერულად დასაბუთებული ურთიერთკავშირი გაჭაღარავებასა და სტრესს შორის მხოლოდ ცოტა ხნის წინ დადგინდა და ეს ჰარვარდის უნივერსიტეტის მეცნიერთა ჯგუფმა მოახერხა. მათი დასკვნები სამეცნიერო ჟურნალში – Nature არის აღწერილი.

სწორედ ასეთივე პრინციპი მოქმედებს, როცა ქამელეონი შეფერილობას იცვლის. ეს საფრთხის მომენტში ხდება, როცა ცხოველი სტრესს განიცდის.

ადამიანში კი მექანიზმი, რომელიც ჩვენი თმის ფერზეა პასუხისმგებელი სათავეს იღებს მეზენქიმალურ ღეროვან უჯრედებში. ისინი მელანოციტებს გამოტყორცნიან, რომლებიც თმის ძირების ფოლიკულებისკენ მიგრირებენ და იქ პიგმენტ მელანინს გამოიმუშავებენ, ის კი თავის მხრივ ჩვენს თმას შეფერილობას აძლევს.

ეს პროცესი ჩვეულებრივ პირობებში უწყვეტია. ეს თვალსაჩინოდ ჩანს ხელოვნურად სხვა ფრად შეღებილ თმაზე: გაზრდილი ძირები სხვა, ადამიანის ბუნებრივი თმის ფერის არის.

როცა ორგანიზმი ნეგატიურ ემოციურ შეტევას განიცდის, ამ პროცესის ერთ–ერთ ეტაპზე სისტემა ფერხდება, და ჩვენი ბუნებრივი ფერის ნაცვლად თმის ფოლიკულები ნაცრისფერი პიგმენტის დოზას იღებენ.

როგორ ხდება ეს კონკრეტულად:

ექსპერიმენტი თაგვებზე ჩაატარეს, რომლებსაც ფიზიკური ტკივილით გამოწვეული სტრესი განაცდევინეს. ტკივილმა ჰიპერაღგზნებითი რეაქცია გამოიწვია, რომელსაც ასევე უწოდებენ  fight or flight(იბრძოლე ან გაიქეცი). ამ ეფექტმა ვირთხებში ნეიროტრანსმიტერ ნორადრენალინის გამომუშავების აქტივაცია გამოიწვია.

ნორადრენალინი ყურადღების მომატებასა და ქმედებაზეა პასუხისმგებელი და დაკავშირებულია მეზენქიმალურ ღეროვან უჯრედებთან. როგორც კი ვირთხები ტკივილს განიცდიდნენ,  მათში ნორადრენალინი გამოიტყორცნებოდა, მელანოციტების ღეროვანი უჯრედები დაჩქარებულ რეჟიმში მრავლდებოდნენ, მიგრირებდნენ და იფიტებოდნენ.

ამასთან, მეზენქიმალური ღეროვანი უჯრედების მარაგი, რომელიც შეზღუდულია, შემცირდა. არადა, რაც ნაკლებია ორგანიზმში ეს უჯრედები, მით ნაკლები ხარისხიანი მელანოციტი მონაწილეობს თმის პიგმენტაციაში.

ცხოველებისგან განსხვავებით, ადამიანს  ფიზიკური ტკივილის გარდა სულიერი ტანჯვა, ძლიერი ემოციური განცდები და ხანრძლივი ნერვიულობაც ახასიათებს. ამიტომაც ჩვენი თმის პიგმენტაციაში შეფერხებები ბევრად უფრო ხშირად ხდება.

ალბათ არაერთხელ გსმენიათ ისტორიები იმის შესახებ, როგორ გაჭაღარავდა ადამიანი სრულიად ახალგაზრდა ასაკში.

ბუნებრივი დაბერების პროცესში მეზენქიმალური ღეროვანი უჯრედების ამოწურვა წლების მანძილზე ბუნებრივად ხდება და ადამიანი გაჭაღარავებას იწყებს.

ადრეული გაჭაღარავების მიზეზი შედარებით იშვიათად მემკვიდრეობითი მიდრეკილებაც არის.

შაქარაშვილის საქმის დაზარალებულთა ნაწილს დაზიანებები სხეულის მარჯვენა მხარეს აქვს. ვინ არის ცაცია თავდამსხმელებს შორის

შაქარაშვილის საქმის დაზარალებულების ნაწილს ზიანი სხეულის მარჯვენა მხარეს აქვს მიყენებული. გიორგი ქათამაძეს სამივე დარტყმა სახის...

რად გვინდა ქართველ ერს ეგეთი სახარება, ბიძინაზე რომ არაფერი წერია? – ბასილ კობახიძე ჯაღმაიძეს

თეოლოგი ბასილ კობახიძე დეკანოზი ანდრია ჯაღმაიძის განცხადებას ეხმიანება, რომელმაც თქვა, რომ სახარებაში არ წერია,...

ოზურგეთში გატაცებასა და ცემაში ბრალდებულ 5 პირს სასამართლომ პატიმრობა შეუფარდა

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით თავისუფლების უკანონო აღკვეთისა და ჯგუფური ძალადობის ბრალდებით დაკავებულ 5 პირს...

ვერ ავცდებით ასეთ ტრაგედიებს, როცა ლომჯარია ამბობს, რომ ყველას აქვს უფლება, იყოს უზრდელი –...

საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსი, დეკანოზი ანდრია ჯაღმაიძე გიორგი შაქარაშვილის საქმესთან დაკავშირებით სახალხო დამცველის,...

როგორ ჩატარდება ეროვნული გამოცდები – ჯანდაცვის სამინისტრომ რეკომენდაციები შეიმუშავა

ერთიანი ეროვნული, საგრანტო და საერთო სამაგისტრო გამოცდები 6 ივლისს დაიწყება და 5 აგვისტოს დასრულდება. ჯანდაცვის...

გუშინ ღამით გაქურდეს ბინა, რომელშიც დედაჩემი ცხოვრობს – ანა დოლიძე

იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ყოფილი არამოსამართლე წევრი ანა დოლიძე აცხადებს, რომ გაქურდეს, ბინა რომელშიც დედამისი...

ავსტრიაში ჩეჩენი ბლოგერი მოკლეს, რომელიც კადიროვს აკრიტიკებდა

ავსტრიაში ჩეჩენი ბლოგერი, მამიხან უმაროვი მოკლეს. Кавказ.Реалии-ს ინფორმაციით, მკვლელობა ვენიასთან ახლოს მდებარე ქალაქში, ერთ-ერთ სავაჭრო...

ენგურში 4 ქალს ეძებენ, რომლებიც აფხაზეთიდან გადმოსვლას მდინარის გადმოლახვით ცდილობდნენ

მდინარე ენგურში 4 ქალი დაიკარგა, რომლებიც ოკუპირებული აფხაზეთიდან გადმოვლას მდინარე ენგურის გადმოლახვით ცდილობდნენ. გავრცელებული ინფორმაციით,...

სხვა სიახლეები

მეცნიერებმა დაადგინეს ვის კბენენ ყველაზე ხშირად კოღოები

მეცნიერებმა დაადგინეს ვის კბენენ ყველაზე ხშირად კოღოები მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ყველაზე მიმზიდველი კოღოებისთვის 1 ჯგუფის სისხლის მქონე ადამიანები არიან. მათ, ვისაც მეორე ჯგუფის სისხლი აქვთ...

ჯანმრთელობა

რა უნდა ვიცოდეთ ახალი კორონავირუსის ჯი-მუტაციაზე

კარგი ამბით დავიწყოთ: კოვიდ-19-ის გამომწვევი ვირუსის მუტაცია სახელად დი-614-ჯი (D614G), დღევანდელი მოცემულობით, არ ხდის ადამიანებს კიდევ უფრო ავად, ან უფრო მეტად არ ამძიმებს ინფიცირებულებს. ამ...

შოუ ბიზნესი

ანჯელინა ჯოლი მისი შავკანიანი შვილის გამო შიშობს და თვლის, რომ “სისტემა მას არ დაიცავს

შავკანიანი ამერიკელის, ჯორჯ ფლოიდის სიკვდილმა, რომელიც პოლიციის არამართლზომიერმა ქმედებებმა გამოიწვია და აშშ–ში რასიზმის წინააღმდეგ მასობრივმა საპროტესტო აქციებმა სერიოზული საზოგადოებრივი ვნებათაღელვა გამოიწვია. ქვეყანაში კვლავ ალაპარაკდნენ...

ვიდეო