საქართველო იმ ქვეყნებს შორის სახელდება, სადაც ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობა ყველაზე მეტადაა გავრცელებული

ტოქსიკური სიმართლე: ტყვიასთან შეხება ბავშვების მთელი თაობის პოტენციალს ემუქრება – ამ სათაურით გამოქვეყნებულ იუნისეფის ახალ ანგარიშში საქართველო იმ ქვეყნებს შორის სახელდება, სადაც ბავშვების სისხლში ტყვიის შემცველობა ყველაზე მეტადაა გავრცელებული. გაეროს ბავშვთა ფონდის მიერ პირველად შედგენილ გლობალურ ანგარიშში, საქართველოს შესახებ მონაცემები ეფუძნება 2019 წლის აპრილში გამოქვეყნებულ მასშტაბურ კვლევას.

2018 წელს, სექტემბრიდან დეკემბრამდე ინტერვალში, 1 578 ქართველ ბავშვს აუღეს სისხლის ანალიზი. მათ შორის, 41%-ს აღმოაჩნდა სისხლში ტყვია 5 მკგ/დლ (მიკროგრამი/დეცილიტრზე) ან კიდევ უფრო მაღალი რაოდენობით. აქედან 25%-ს ჰქონდა 5-10 მკგ/დლ; 16%-ს – 10 მკგ/დლ-ზე მეტი. საუბარია 2-დან 7 წლამდე ასაკის ბავშვებზე. ეს მონაცემი განვითარებული ქვეყნების საშუალო მაჩვენებელს დაახლოებით 10-ჯერ აღემატება.

ტყვია ნეიროტოქსინია, ასევე – კანცეროგენული ნივთიერება და მისი დასაშვები ნორმა არ არსებობს. 5 მკგ/დლ არის ის ზღვარი, რომლის შემდეგაც, ადამიანს ექიმის მეთვალყურეობა ესაჭიროება. ტყვიასთან შეხებას ადამიანის ორგანიზმის თითქმის ყველა სისტემის დაზიანება შეუძლია. იმის გამო, რომ ტყვიასთან შეხების შემდეგ პაციენტს გამოკვეთილი სიმპტომები არ აღენიშნება, მოწამვლა ძალიან ხშირად შეუმჩნეველი რჩება.

ტყვიასთან მინიმალურ შეხებასაც კი შეუძლია ბავშვის ჯანმრთელობის და კოგნიტური განვითარების დაზიანება. ის ასოცირდება დაბალ ინტელექტთან, ყურადღების მობილიზების პრობლემებთან, მოგვიანებით – ძალადობრივ და კრიმინალურ ქცევასთანაც კი. ეს ყოველივე ადამიანის შემოქმედებით უნარებზე და საბოლოო ჯამში, მის პროდუქტიულობაზეც აისახება. ყველაზე მაღალი რისკის ქვეშ 5 წლამდე ასაკის ბავშები არიან.

ტყვიასთან ხანგრძლივ შეხებას ჰაერით, წყლით ან საკვებით, შეუძლია სასიცოცხლო ორგანოების დაზიანება და სიკვდილიც კი გამოიწვიოს. ტყვიით მოწამვლას დედამიწაზე 900 000-მდე ნაადრევ სიკვდილს უკავშირებენ.

იუნისეფის ანგარიში

დედამიწაზე 800 მილიონამდე ბავშვია ტყვიით მოწამლული. ზოგი მდიდარი ქვეყნის ღარიბ დასახლებებში ცხოვრობს, თუმცა უმრავლესობა მაინც ღარიბი ქვეყნიდანაა. იუნისეფის ანგარიშის მიხედვით, მსოფლიოში ტყვიის მაღალი დონე ყოველ მესამე ბავშვში აღინიშნება (5 მკგ/დლ და ზევით).

ტყვიით მოწამლული ბავშვების უმრავლესობა აფრიკაში და აზიაში ცხოვრობს, თუმცა ბევრია აღმოსავლეთ ევროპაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაშიც – ამბობს კვლევის ერთ-ერთი წამყვანი ავტორი ნიკოლას რისი. ის გაეროს ბავშვთა ფონდში კლიმატის, ენერგიის და გარემოს დაცვის პოლიტიკის სპეციალისტია.

ბავშებმა შეიძლება ტყვია მშენებლობის მტვერთან ერთად შეისუნთქონ, ხელით შეეხონ ზერელედ გადაყრილ აკუმულატორებს, ეძინოთ ტყვიის შემცველი საღებავით შეღებილ შენობაში, ითამაშონ დაბინძურებული პლასტმასის სათამაშოებით, საჭმელი მიიღონ ჭურჭლიდან, რომელშიც ტყვიაა, ან მათ საკვებშივე იყოს ტოქსიკური ნივთიერება.

რაც შეეხება რეკომენდაციებს, ნიკოლას რისი “ამერიკის ხმასთან” სატელეფონო საუბარში ამბობს, რომ პირველ რიგშიეს რა თქმა უნდაჯანდაცვის სისტემების გაძლიერებაარათა მათ ჰქონდეთ საშუალება ბავშვების სისხლში ტყვიის დონის მონიტორინგის და პოტენციური რისკფაქტორების გამოვლენისრაც უფრო ძლიერია ჯანდაცვის სისტემამით მეტი უნარი აქვს შეაფასოს და უპასუხოს ტყვიით მოწამვლის გამოწვევებს – აღნიშნავს ანგარიშის თანაავტორი.

მისი თქმით, ასევე უმნიშვნელოვანესია მოწამვლის პრევენცია და ამ მიმართულებით მუშაობა: როცა ტყვია ორგანიზმში აღწევსის ისეთ დაზიანებებს იწვევსრომელიც პოტენციურად გამოუსწორებელიასწორედ ამიტომაა პრევენცია ყველაზე მნიშვნელოვანიიმისთვისრომ ბავშვები ტყვიასთან შეხების მაღალი რისკის ობიექტებს მოვარიდოთჯერ მათი იდენტიფიკაციაა საჭიროუნდა ვიპოვოთ პროდუქტებირომელიც ტყვიას შეიცავს“.

ნიკოლას რისი საზოგადოებაში ტყვიის შესახებ ცნობადობის გაზრდასაც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს. აუცილებელია ამ საკითხზე ფართო საზოგადოებამ რეალურად უკეთ იცოდესიცოდეს ისთუ რამდენად უარყოფითი შეიძლება იყოს მიღებული შედეგებიმოწამვლის სრულად მატერიალიზაციას ხომ ზოგჯერ წლები სჭირდება, [ტყვიაშეიძლება ბავშვის ორგანიზმშიმის ძვალში დიდხანს ინახებოდეს… ჩვენ უნდა გავაცნოთ ხალხს რისკებირომ მათ ქცევა შეცვალონთავი უკეთ დაიცვან“ – ამბობს იუნისეფის წარმომადგენელი.

და ბოლოს, მთავრობამ უნდა მიიღოს შესაბამისი რეგულაციები და მოსპოს ტყვიით დაბინძურების წყაროები – ესეც აბსოლუტური აუცილებლობაა, აღნიშნავს ანგარიშის ავტორი. ნიკოლას რისის თქმით, განვითარებულ ქვეყნებში ტყვიით მოწამვლის შემცირების საქმეში ძალიან დიდი როლი ითამაშა მაგალითადსაწვავის შემცველობის რეგულაციებმაასევე უნდა მოხდეს ნაგავსაყრელების უკეთ რეგულირებასადაც შეიძლება არასწორად გადაყრილი მანქანის აკუმულატორები მოხვდეს – აღნიშნავს ის.

იუნისეფის ანგარიშში ტყვიის რამდენიმე ყველაზე გავრცელებულ წყაროზეა საუბარი. მათ შორის სახელდება წყალი, რომელიც ტყვიით დაბინძურებულ მილებში მოედინება; ინდუსტრიული დაბინძურება, როგორიცაა მაგალითად მაღაროების და ნაგავსაყრელების მიდამოები; ინდუსტრიული საღებავი; ბენზინი; კონსერვები; ჭურჭელი; სუნელები; კოსმეტიკა; წამლები; სათამაშოები და მრავალი სხვა.

მშობლებს, რომლებსაც სამსახურში აქვთ შეხება ტყვიასთან, ის მოაქვთ შინ ბავშვებთან ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის, თმის, თუ ხელების საშუალებით. ასევე გავრცელებულია ორსული ქალების მიერ ტყვიის გადაცემა შვილისთვის საშვილოსნოში.

საქართველოში იუნისეფის ტყვიის პროექტის ხელმძღვანელი, ანდრია ნადირაძე “ამერიკის ხმას” ეუბნება, რომ ხელისუფლება, განსაკუთრებით კი დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი ამირან გამყრელიძის მეთაურობით, ძალიან დაინტერესებულია ტყვიის პრობლემის მოგვარებით და თავიდან ბოლომდე ჩართულია ერთობლივ სამუშაოებში. პარტნიორები ამჯერად ტყვიის ახალი ლაბორატორიის მომზადების პროცესში არიან.

იუნისეფმა საქართველოს მთავრობას აპრილში გადასცა ტყვიის წყაროების შესწავლისთვის გამიზნული ტოქსიკური მეტალების საკვლევი მოწყობილობები. დაავადებათა კონტროლის ცენტრს გადაეცა ოთხი სწრაფი დეტექციის აპარატი (რენტგენის ფლუოროსცენტული ანალიზატორი), სხვადასხვა სახის ნიმუშში ტოქსიკური მეტალების შემცველობის განმსაზღვრელი პორტატული მოწყობილობა.

20 ივლისს კი დაავადებათა კონტროლის ცენტრს გადასცეს ატომურ აბზორფციული სპექტრომეტრი – ლაბორატორიული დანადგარი, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა სახის ნიმუშში (სისხლში, წყალში, საკვებში, ა.შ.) ტოქსიკური მეტალების (ტყვია, კადმიუმი და არსენიკი…) შემცველობის განსასაზღვრად. ორივე შემთხვევაში, ლაბორატორიული მოწყობილობები ამერიკის შეერთებული შტატების განვითარების სააგენტოს (USAID) და ესტონეთის განვითარების სააგენტოს ფინანსური მხარდაჭერით, გაეროს ბავშვთა ფონდმა შეიძინა.

„ამას გარდა, ვაგრძელებთ კვლევით სამუშაოებსაც, კეთდება ტყვიის ექსპოზიციის რისკების სტატისტიკური ანალიზი. მაგალითად, გვაინტერესებს, არის თუ არა კავშირი ტყვიის გავრცელებას და ბავშვის დედის განათლების დონეს შორის. უნდა მოხდეს რისკის პროფილის ჩამოყალიბება, რითაც შევძლებთ დავეხმაროთ ხელისუფლებას იმის განსაზღვრაში, თუ პრევენციის მიზნით, საით მიმართოს ფოკუსი, რა ჯგუფის ბავშვები არიან უფრო მოწყვლადი ამ პრობლემის მიმართ“ – აღნიშნავს ანდრია ნადირაძე “ამერიკის ხმასთან” სატელეფონო საუბარში.

საქართველოში იუნისეფის ტყვიის პროექტის ხელმძღვანელი ამბობს, რომ კვლევის მომდევნო ეტაპიც, რომელიც სავარაუდოდ რამდენიმე თვეში დასრულდება, ასევე ძალიან საინტერესო იქნება საქართველოსთვის. მათ ხელთ უფრო სრულყოფილი სურათი ექნებათ, ჰიპოთეზებით ტყვიით დაბინძურების წყაროების და ბავშვებში ექსპოზიციის შესახებ. ეს საველე სამუშაოების უკეთ დაგეგმვის საშუალებას მისცემთ, რომ დაბინძურების კონკრეტულ ადგილებზე გასვლა და შესწავლა მოხდეს.

წყარო: ამერიკის ხმა

ZAG-ის ადვოკატმა თანამშრომლების სახლების ჩხრეკის გამო სასამართლოში სარჩელი შეიტანა

რამდნეიმე წუთის წინ კომპანია "ZAG"-ის ადვოკატმა საქალაქო სასამართლოში სარჩელი შეიტანა. მამუკა ჭაბაშვილის მტკიცებით, სამართალდამცველებმა კომპანიის...

ფონიჭალაში 1 წლამდე ბავშვი საცხოვრებელი კორპუსიდან გადმოვარდა და ადგილზე დაიღუპა

ფონიჭალაში 1 წლამდე ასაკის ბავშვი საცხოვრებელი კორპუსის სიმაღლიდან გამოვარდა და ადგილზე დაიღუპა. შსს-მ მომხდარს...

სენაკში სასულიერო პირი დააყაჩაღეს

სენაკში სასულიერო პირი დააყაჩაღეს. მთავარი არხის ინფორმაციით, სახლი მეუფე საბა გიგიბერიას ეკუთვნის და ნიღბიანი პირები იქ გვიან...

ლუკაშენკო აღიარებს,რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების დამოუკიდებლობის აღიარება ნატომ სანქციების მუქარით გადააფიქრებინა

ბელორუსის პრეზიდენტი, ალექსანდრ ლუკაშენკო დიმიტრი გორდონის გადაცემაში საუბრობს იმაზე, რატომ უთხრა რუსეთის პრეზიდენტს, დიმიტრი...

რუსეთმა ნაძირლების ქმედებებს უპასუხა – დიმიტრი მედვედევი 2008 წლის აგვისტოს ომზე

რუსეთის გადამდგარი პრემიერ-მინისტრის, დიმიტრი მედვედევი 2008 წლის აგვისტოს ომს ეხმაურება და აცხადებს, რომ მათ...

საქართველო არის ამერიკის სტრატეგიული პარტნიორი, ოღონდ საქართველო და არა „ქართული ოცნება“ – ბაქრაძე

„ევროპული საქართველოს” ლიდერის დავით ბაქრაძის განცხადებით, დღევანდელი ხელისუფლების „დამსახურებაა“, რომ საქართველოს მიმართ ამერიკის შეერთებული შტატების...

მთავრობამ უსაფრთხო ქვეყნებიდან 16 ტურისტული ჩარტერული რეისი დაბლოკა- კანდელაკი

„ევროპული საქართველოს“ წევრის გიორგი კანდელაკის განცხადებით, მთავრობამ უსაფრთხო ქვეყნებიდან 16 ტურისტული ჩარტერული ავიარეისი დაბლოკა. როგორც კანდელაკი...

როდესაც ე.წ. საზღვარი კიდევ უფრო გადმოდის, ხელისუფლება არაფერს აკეთებს- ბურჯანაძე

"როდესაც ე.წ. საზღვარი კიდევ უფრო გადმოდის, ხელისუფლება არაფერს აკეთებს"- 12 წლის შემდეგ უარეს მდგომარეობაში...

სხვა სიახლეები

მივიღე ვიდეოკადრი, სადაც ნათლად ჩანს, რომ ადამიანი ვენებს იჭრის – თვითმკვლელობის ინსცენირება ფეისბუქით და პოლიციის ცრუ განგაში

თვითმკვლელობის ინსცენირება ფეისბუქით: გორელი გოგოს ხუმრობას პოლიცია მთელი ღამე იძიებდა - ფეისბუქმომხმარებელი, შალვა ლონდარიძე სოციალურ ქსელში წერს იმ ისტორიაზე, რომელიც მას გუშინ გვიან ღამით გადახდა. ...

ჯანმრთელობა

კორონავირუსის ჩინური ვაქცინა მზად წლის ბოლომდე იქნება

ჩინური კომპანია Sinopharm პირობას დებს, რომ ვაქცინას წლის ბოლომდე დაამზადებს. კომპანიის მეთაურმა, ლიუ ცზინჩჟენმა განაცხადა, რომ ტესტირების ბოლო ეტაპი შესაძლოა უახლოეს სამ თვეში დასრულდეს. მანამდე...

შოუ ბიზნესი

“ჩემი შვილი თვლის, რომ ბოიფრენდი მჭირდება“–შარლიზ ტერონი პირად ცხოვრებაზე

44 წლის ჰოლივუდელი მსახიობი, შარლიზ ტერონი ორ ნაშვილებ ბავშვს ზრდის. 2012 წელს მან ბიჭი იშვილა სახელად ჯექსონი, რომელმაც სამი წლის ასაკში თქვა, რომ გოგოა....

ვიდეო