რევოლუციის ზღვარზე: “ცერნის“ კოლაიდერი ბუნების “მეხუთე ძალის“ ძებნას იწყებს

ამ შაბათ–კვირას, სამწლიანი შეჩერების შემდეგ ევროპის ბირთვული კვლევების ორგანიზაცია – “ცერნი“ ხელახლა აამუშავებს დიდ ადრონულ კოლაიდერს, რომელიც შვეიცარიაში, ალპური მთების სიღრმეში მდებარეობს.

ამჯერად კოლაიდერს შანსი აქვს სრულიად ახალი სუბატომური ნაწილაკები აღმოაჩინოს. მეცნიერებს იმედი აქვთ, რომ კოლაიდერი მათ იმ აღმოჩენაში დაეხმარება, რომელიც ბოლო 100 წლის მანძილზე ფიზიკაში ყველაზე დიდ რევოლუციას გამოიწვევს.

“ცერნის“ მეცნიერები თვლიან, რომ ჰიგსის ბოზონის (ელემენტარული ნაწილაკი, რომლის არსებობა სტანდარტული მოდელით იყო ნავარაუდევი) შემდეგ მეორე რევოლუციური აღმოჩენისთვის მზად არიან.

ახალი, ე.წ. ბუნების მეხუთე ძალის აღმოჩენის გარდა, მეცნიერებს იმედი აქვთ, რომ უხილავი სუბსტანციის – “ბნელი მატერიის“ არსებობის მტკიცებულებებს მოიპოვებენ, რომლითაც სამყაროს დიდი ნაწილია შექმნილი.

მეცნიერები თვლიან, რომ ერთხელ და სამუდამოდ დაუსვამენ წერტილს სამეცნიერო დისკუსიას. მათ  გასულ წელს აღმოაჩინეს უცნაური ანომალია, რომელიც შეიძლება ბუნების მეხუთე ძალის არსებობაზე მიუთითებდეს, წერს The Guardian.

“ჩვენ ყველა ახალი უჩვეულო აღმოჩენის მოლოდინში ვართ. ის შეიძლება მხოლოდ ათი წლის წინ ჰიგსის ბოზონის აღმოჩენას შევადაროთ. შეიძლება ფიზიკაში ნამდვილი რევოლუცია მოხდეს“– ამბობს ლონდონის იმპერიალ კოლეჯის წარმომადგენელი, მიტეშ პატელი.

დღემდე ყველაფერი, რაც დიდი ადრონული კოლაიდერის დახმარებით იქნა აღმოჩენილი, ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის სტანდარტულ მოდელს შეესაბამებოდა. ის აღწერს ყველაფერს, რაც მეცნიერებმა ფიზიკური მატერიების შესახებ იციან, რისგანაც სამყარო შედგება. თუმცა, ახლა ფიზიკოსები თვლიან, რომ ეს მოდელი შეიძლება სრულად ვერ ხსნიდეს სამყაროს, განსაკუთრებით ეს ეხება ბნელი მატერიის ბუნებას.

გასულ წელს ჩატარებული ექსპერიმენტის მონაცემებმა აჩვენა, რომ ელემენტარული ნაწილაკების ქცევის ახსნა, რომლებსაც “მომხიბვლელი კვარკები“ ეწოდება, სტანდარტული მოდელის საშუალებით შეუძლებელია.

მოკლედ რომ ვთქვათ, ეს ელემენტარული ნაწილაკები ერთნაირი სიხშირის ელექტრონებად და მიუონებად უნდა იშლებოდეს, თუმცა ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ “მომხიბვლელი კვარკები“ მიუონებად 15%–ით უფრო იშვიათად გარდაიქმნებიან. ამან ფიზიკოსები აიძულა ევარაუდათ, რომ არსებობს მეცნიერებისთვის უცნობი რაღაც ძალა, რაც ამ პროცესზე გავლენას ახდენს. მეცნიერები თვლიან, რომ ამგვარად მათ შეუძლიათ დაამტკიცონ ჰიპოთეტური ელემენტარული ნაწილაკების არსებობა, რომლებიც შეიძლება ამ ძალის ნაწილები იყვნენ. მათ ლეპტოკვარკებს უწოდებენ.

“თუ ბუნების ახალი ძალის არსებობას დავადასტურებთ, ეს ფიზიკაში ნამდვილი რევოლუცია იქნება“– ამბობს პატელი.

ამჟამად მეცნიერებს საკმარისი მონაცემები აქვთ იმის სათქმელად, რომ ახალი ძალის არსებობის ალბათობა საკმაოდ მაღალია. თუმცა, იმისათვის რომ აღმოჩენაზე ილაპარაკონ, მეტი მონაცემებია საჭირო, მითუმეტეს, არსებობს ალბათობა, რომ შარშანდელ ექსპერიმენტში გარკვეული შეცდომები მოხდა და მონაცემები არასწორია.

“აბსოლუტურად დარწმუნებულნი უნდა ვიყოთ, რომ ჩვენი მონაცემები სწორია და ეს არის ბუნების ახალი ძალა“– ამბობს პატელი.

იმის შესახებ, რომ მალე შეიძლება გამოჩნდეს ფიზიკა, რომლის სტანდარტული მოდელით ახსნა შეუძლებელია, ასევე მეტყველებს აშშ–ს ენრიკო ფერმის სახელობის  ნაციონალური დამაჩქარებელი ლაბორატორიის ექსპერიმენტების ცოტა ხნის წინანდელი შედეგები.

ამერიკელმა ფიზიკოსებმა გაარკვიეს, რომ W -ბოზონს უფრო დიდი მასა აქვს, ვიდრე სტანდარტული მოდელი ვარაუდობდა.

“რა თქმა უნდა, ძალიან გვინდა, რომ კოლაიდერის ხელახლა ამუშავების დროს შევძლოთ გასული წლის შედეგების დადასტურება. თუმცა, თუ უცებ აღმოჩნდება, რომ ახალი ძალა ვერ აღმოვაჩინეთ, რომელიც სტანდარტული მოდელის ჩარჩოებს სცილდება, ეს დიდი წარუმატებლობა არ იქნება. უბრალოდ, უფრო რთული მისახვედრი იქნება, რა მიმართულებით უნდა ვიმოძრაოთ მომავალში“– ამბობს ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის მეცნიერი ჯონ ბატერვორტი.

ცერნის კოლაიდერი 2018 წელს პროფილატიკისა და მოდერნიზაციისთვის დაიხურა. ეს იყო გეგმიური დახურვა, თუმცა ხელახლა ამუშავებას გრაფიკის მიხედვით  ხელი შეუშალა კორონავირუსის პანდემიამ. ამის მიუხედავად, ცერნის გუნდმა შეძლო ნაწილაკების დამაჩქარებელში გარკვეული ცვლილებების შეტანა.

კოლაიდერი ნაწილაკების დაჩქარებას ახდენს სინათლის სიჩქარესთან მიახლოვებული სიჩქარით, რომლის დროსაც ისინი ერთმანეთს ეჯახებიან. ცერნის კოლაიდერი ყველაზე დიდი დამაჩქარებელია მსოფლიოში. მისი სიგრძე 27 კილომეტრია. ადრონულ კოლაიდერს ყოველ წამში ასობით მილიონი ნაწილაკის შეჯახების გენერირება შეუძლია.  ხელახალი გაშვების შემდეგ დიდმა ადრონულმა კოლაიდერმა მინიმუმ 2026 წლამდე უნდა იმუშაოს. მისი მოდერნიზება უკვე მოხდა, რის შედეგადაც ახლა ნაწილაკების დამაჩქარებელში ამ ნაწილაკების შეჯახების სიხშირე გაიზრდება. ეს ნიშნავს, რომ ახლა ფიზიკოსებს მეტი შესაძლებლობა აქვთ რამე ახალი აღმოაჩინონ და ძალიან იშვიათ მოვლენებს დააკვირდნენ, მიღებული შედეგები კი ბევრად უფრო ზუსტი იქნება.

უკრაინის რადაში სააკაშვილის საზღვარგარეთ გადაყვანის შესახებ დადგენილების პროექტი დაარეგისტრირეს

უკრაინის უმაღლეს რადაში საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის სამკურნალოდ საზღვარგარეთ გადაყვანის შესახებ დადგენილების პროექტი...

არჩევნებზე ერთად გასვლა, ერთი პოლიტიკური ქოლგის ქვეშ გაერთიანება არ განიხილება – ბორის ჩელე ყურუა

''ჩემი მიზანი სისტემის ცვლილებაა ხელისუფლების ცვლილების გარეშე ეს არ გამოვა, მაგრამ არც მაშინ გამოვა რამე...

პუტინის გეგმა ჩავარდა, მან უკრაინის გაყინვა ვერ შეძლო – პოდოლიაკი

"ამავდროულად, ზამთრის ბოლო თვე მშვიდად დაიწყო. პუტინის გეგმით, უკრაინა გათბობისა და ელექტროენერგიის გარეშე უნდა...

გერმანიამ უკრაინისთვის 88 ლეოპარდ 1-ის გადაცემა დაამტკიცა

გერმანიამ დაამტკიცა უკრაინისთვის 88 ცალი ლეოპარდ 1-ის ტიპის ტანკის მიწოდება  მთავარი საბრძოლო ტანკების სამრეწველო მარაგებიდან....

ნადირაძე სააკაშვილის კახექსიის დიაგნოზს ადასტურებს

კლინიკა "ვივა მედის" დირექტორი ადასტურებს, რომ მესამე პრეზიდენტს კახექსიის დიაგნოზი აქვს. მისი თქმით, დიაგნოზი...

აქტიური ჰომოფობიდან ასეთი კრასავჩიკი მეტროსექსუალი როგორ დადექით? – ნადირაძე ხაჭაპურიძეს

აქტიური ჰომოფობიდან ასეთი კრასავჩიკი მეტროსექსუალი როგორ დადექით? - ასე მიმართა ვივამედის დირექტორმა ნინო ნადირაძემ მიხეილ...

უკრაინის გამარჯვებით საქართველოში რუსეთის აგრესიის დამატებით საფრთხეს მოვხსნით – ჯონსონი

''ჯილდო, რომელიც ახლა ჩვენს წინაშეა, უზარმაზარია. როდესაც უკრაინა გაიმარჯვებს და ისინი გაიმარჯვებენ, როდესაც პუტინს...

ევროკავშირი 30 000 უკრაინელ სამხედროს გადაამზადებს – ბორელი

"რუსეთმა დააბრუნა ომი ევროპაში, მაგრამ უკრაინა აგრძელებს ბრძოლას. მოხარული ვარ, რომ ვამცნო პრემიერ დენის...

კოკაინი, ჯადოქარი, სამეფო ოჯახის კულუარები და ძმების ხელჩართული ჩხუბი –სენსაციური ეპიზოდები პრინცი ჰარის მემუარებიდან

პრინცი ჰარის ჯერ კიდევ გამოუქვეყნებელი მემუარები   "სათადარიგო" სამეფო ოჯახის წევრების მიმართ   სენსაციურ განცხადებებს და ბრალდებებს შეიცავს, დაწყებული კოკაინისა და მარიხუანას მოხმარებიდან თავად ჰარის მიერ,სკოლის...

შოტლანდიელი მეცნიერები: დღეში 2 ლიტრი წყლის დალევის რეკომენდაცია შეცდომა იყო

შოტლანდიის აბერდინის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ რეკომენდაცია დღეში ორი ლიტრი წყლის მიღების შესახებ შეიძლება გადაჭარბებული იყოს. შოტლანდიელი მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ადამიანი  სითხის დღიური ნორმის დაახლოებით...

ბრიუს უილისის მდგომარეობა თანდათან მძიმდება

67 წლის ამერიკელი მსახიობი ბრიუს უილისი, რომელსაც აფაზიის დიაგნოზი აქვს დღეებს მოსიყვარულე ოჯახთან ერთად ატარებს. მისმა 44 წლის მეუღლემ ემა ჰემინგმა Instagram-ზე გამომწერებს აჩვენა,...