შაბათს საფრანგეთის მასშტაბით მასობრივი საპროტესტო აქციები გაიმართა ცხოვრების გაძვირებისა და საწვავის მაღალი ფასების წინააღმდეგ. პარიზსა და მარსელში დემონსტრაციები პოლიციასთან შეტაკებებში გადაიზარდა. დედაქალაქის ცენტრში მომიტინგეების დასაშლელად პოლიციამ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა.
საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ „ძალადობის ესკალაციის“ შესახებ განაცხადა და აღნიშნა, რომ ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებზე 272-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს. პარიზში პოლიციის სწრაფი რეაგირების დანაყოფების მობილიზება მოხდა.
საფრანგეთის უმსხვილესი პროფკავშირის, CGT-ის განცხადებით, ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებს 500 000-ზე მეტი ადამიანი შეუერთდა.
სენტ-ეტიენში პოლიციის მიერ ბრბოს დასაშლელად გამოყენებულმა ყუმბარამ ერთ-ერთ მომიტინგეს ხელი მოაწყვიტა, განუცხადა პოლიციის წყარომ სააგენტო AFP-ს.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებით, შაბათს, პარიზში მთავარი დემონსტრაციის დაწყებამდეც კი, საფრანგეთში 140 საპროტესტო აქცია გაიმართა, რომლებშიც დაახლოებით 33 ათასი ადამიანი მონაწილეობდა.
დაძაბულობის მთავარ კერებად პარიზი და მარსელი იქცა.
დღის პირველ ნახევარში რამდენიმე ათეული მომიტინგე პარიზის რესპუბლიკის მოედნის ცენტრში მდებარე 25-მეტრიან მონუმენტზე ასვლას შეეცადა. მათ შესაჩერებლად პოლიციამ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა.
პარიზში პოლიციამ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა, რათა მომიტინგეებისთვის რესპუბლიკის მოედანზე მდებარე 25-მეტრიან ძეგლზე ასვლაში ხელი შეეშალა.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებით, პარიზში მერიის შენობა დაზიანდა. პოლიციის განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ „მომიტინგეთა რამდენიმე არასანქცირებული ჯგუფი ხელისუფლების ორგანოების განთავსების ადგილებთან შეკრებას ცდილობდა“.
„სამართალდამცავი ორგანოები სისტემატურად ერევიან, რათა ეს გადაადგილებები აღკვეთონ და ობიექტების უსაფრთხოება უზრუნველყონ“, — ხაზგასმულია პოლიციის განცხადებაში.
გარდა ამისა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით:
- მარსელში გაძარცვეს მაღაზიები, თავდამსხმელები მერიის შენობაში შეიჭრნენ;
- ლიონში ცეცხლი წაუკიდეს ტურისტულ ბიუროს, ასევე დაარბიეს და დაწვეს მაღაზიები, მათ შორის Hugo Boss-ის მაღაზია;
- გრენობლში დაზიანდა მერიის შენობა;
- პოში, მონპელიეში, ტულუზასა და ვალანსში გაძარცვეს მაღაზიები;
- ავინიონში თავდამსხმელები ვოკლუზის დეპარტამენტის პრეფექტურის ეზოში შეიჭრნენ;
- ლილში მომიტინგეებმა მერიის შენობაზე იერიში მიიტანეს;
- ტულონში საპროტესტო აქციის მონაწილეების მიერ ნასროლი საგნებით ორი პოლიციელი დაშავდა;
- კანში დაფიქსირდა ძარცვისა და ვანდალიზმის შემთხვევები — ხულიგნებმა ორთქლის სატკეპნი მანქანით პოლიციის განყოფილების ჭიშკარი შეანგრიეს და პოლიციის ორი ავტომობილი დააზიანეს.
მარსელში მომიტინგეებმა ბარიკადების აღმართვა და მათთვის ცეცხლის წაკიდება დაიწყეს.
მარსელში გადაღებულ კადრებში ჩანს, როგორ იწვის გზაზე გაძარცვული მაღაზიებიდან გამოტანილი ნივთები. პარიზში კი მომიტინგეები სასიგნალო მაშხალებსა და სხვა საგნებს ისვრიან.
პოლიციის ცნობით, სამართალდამცავებთან შეტაკებები ასევე მოხდა რენში, ტულუზასა და ანჟეში.
გავრცელდა სტრასბურგში გადაღებული ფოტოებიც, რომლებზეც ნიღბიანი მომიტინგეებისა და პოლიციელების შეტაკებებია აღბეჭდილი.
ლიონში საპროტესტო აქციის დროს ტურისტულ ბიუროს ცეცხლი წაუკიდეს. კადრებში ჩანს, რომ შენობას რამდენიმე ფანჯარა აქვს ჩამსხვრეული, ცეცხლმოკიდებულ შენობასთან კი მომიტინგეები იმყოფებიან.
ქალაქის პოლიციის განცხადებით, „აგრესიულად განწყობილი პირები“ მეხანძრეებს ცეცხლის უსაფრთხოდ ჩაქრობის საშუალებას არ აძლევენ.
პოლიციელები პარიზის ჩრდილოეთის სადგურთან. მომიტინგეების დასაშლელად პოლიცია ცრემლსადენ გაზს იყენებს. ფოტო: Reuters.
ლილში მომიტინგეთა ჯგუფი მერიის შენობაში შეღწევას შეეცადა. კადრებში შენობის შიგნით არსებული დაზიანებები ჩანს. სააგენტო AFP-ისა და ადგილობრივი მედიის ცნობით, დემონსტრანტების ნაწილმა შიგნით შეღწევა მოახერხა, რის შემდეგაც შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა.
ლილში მომიტინგეებთან შეტაკებების დროს პოლიციამ ცრემლსადენი გაზი გამოიყენა.
ნიღბიანი და კაპიუშონიანი მომიტინგეები ცრემლსადენი გაზის ღრუბლებში. ფოტო: Getty Images.
საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრმა სებასტიან ლეკორნიუმ განაცხადა, რომ ადამიანებს მშვიდობიანი პროტესტის უფლება აქვთ, თუმცა „ცეცხლის წაკიდებას, ძარცვასა და თავდასხმებს“ ადგილი არ უნდა ჰქონდეს.
„მათ, ვისაც აშკარად სურს, ეს ძალადობა საპრეზიდენტო არჩევნების წინ ერთგვარ „მოთელვად“ გამოიყენოს, პირდაპირ ვეუბნები: ჩვენ ვერ დაგვაშინებთ. ძალადობით საკუთარ პოლიტიკურ პროგრამას ვერავინ მოგვახვევს თავს“, — დაწერა ლეკორნიუმ სოციალურ ქსელებში.
საფრანგეთის მთავრობამ ულტრამემარცხენეები აპრილში დაგეგმილი საპრეზიდენტო არჩევნების წინ დღევანდელი საპროტესტო აქციების ორგანიზებაში დაადანაშაულა.
„ყვითელი ჟილეტების“ მოძრაობის — დღევანდელ საპროტესტო აქციებში მონაწილე ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვანი ორგანიზაციის — მიერ გამოქვეყნებულ საფრანგეთის რუკაზე შაბათს მიმდინარე 800-ზე მეტი აქციაა მონიშნული.
შინაგან საქმეთა სამინისტრო მომიტინგეთა ნაწილს ძარცვის მცდელობებში, პოლიციელებზე თავდასხმებში, ცეცხლის წაკიდებასა და სახელმწიფო დაწესებულებებზე შეტევებში ადანაშაულებს. ასევე ვრცელდება ინფორმაცია მარსელში იმ შენობის დაზიანების შესახებ, რომელშიც პოლიციის ერთ-ერთი განყოფილებაა განთავსებული.
„ამ მოძრაობას ულტრამემარცხენე ელემენტების ძალიან მაღალი აქტიურობა ახასიათებს, რომელთა ერთადერთი მიზანიც არეულობის პროვოცირებაა“, — განაცხადეს საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროში. უწყებამ ხაზი გაუსვა, რომ „მიზანმიმართულ ძალადობრივ ქმედებებს“ „სახედაფარული პირები“ სჩადიოდნენ.
სააგენტო AFP-ის წყაროების ცნობით, ხელისუფლება ელოდება, რომ პარიზში ქუჩაში დაახლოებით 40 ათასი ადამიანი გამოვა, საფრანგეთის მასშტაბით კი მომიტინგეთა რაოდენობა 200 ათასს მიაღწევს.
პარიზის ცენტრში მთავარი საპროტესტო აქციის დაწყებამდე პოლიციასა და ორგანიზატორებს შორის დაგეგმილ მარშრუტთან დაკავშირებით უთანხმოება წარმოიშვა.
საფრანგეთის უმსხვილესმა პროფკავშირმა, შრომის საყოველთაო კონფედერაციამ (CGT), წინა დღეს განაცხადა, რომ მსვლელობა რესპუბლიკის მოედნიდან დაიწყებოდა.
დღის პირველ ნახევარში პოლიციამ აქ შეკრებილების დასაშლელად ცრემლსადენი გაზი უკვე გამოიყენა, თუმცა ამან აქციის მონაწილეები თითქმის ვერ შეაშინა. პასუხად მათ პოლიციელებს სტვენა დაუწყეს და გაზის ღრუბლების გაფანტვას ხელების ქნევით ცდილობდნენ.
მოგვიანებით, დემონსტრაციის დაწყების შემდეგ, გავრცელდა ფოტოები, რომლებზეც ჩანს, რომ პოლიციამ მომიტინგეების წინააღმდეგ წყლის ჭავლი გამოიყენა.
ასობით მომიტინგე პარიზის სხვა უბნებშიც შეიკრიბა, კერძოდ, ჩრდილოეთის სადგურთან, სადაც ჟურნალისტებმა ასობით მონაწილე დაითვალეს — ძირითადად სტუდენტები.
სოციალურ ქსელ X-ში პარიზის პოლიციამ დაწერა: „ჩვენ უკან არ ვიხევთ დამრბევებისა და მათ წინაშე, ვინც სამართალდამცავებს თავს ესხმის“.
პოლიციის განცხადებით, „მტრულად განწყობილი პირები“ სამართალდამცავებზე მიზანმიმართულ თავდასხმებს ახორციელებენ, პოლიციელები კი მათ „სიმამაცითა და პროფესიონალიზმით“ უპირისპირდებიან.
პუბლიკაციაზე დართულ ვიდეოში ჩანს, როგორ ისვრიან მომიტინგეები ქვებს, სპეციალური აღჭურვილობით შემოსილი პოლიციელები კი მათკენ მიემართებიან და შეტევაზე გადადიან.
შაბათის საპროტესტო აქციების წინ საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა მოქალაქეებს სიმშვიდისკენ მოუწოდა. მან ხაზი გაუსვა, რომ აღიარებს მოქალაქეთა პროტესტის უფლებას, თუმცა დემონსტრანტებს „ადამიანებისა და საკუთრების პატივისცემისკენ“ მოუწოდა.
ამ კვირის დასაწყისში ელისეს სასახლეში განაცხადეს, რომ მაკრონი შეშფოთებულია იმით, თუ როგორ „იყენებენ საკუთარი ინტერესებისთვის“ გარკვეული პოლიტიკური ძალები მოქალაქეთა სრულიად „ლეგიტიმურ შეშფოთებას“.
საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრმა სებასტიან ლეკორნიუმ ამ კვირის დასაწყისში გამოთქვა ვარაუდი, რომ მემარცხენე პარტია „დაუმორჩილებელი საფრანგეთი“ (La France Insoumise) მოსწავლეთა უკმაყოფილებას მანიპულაციისთვის იყენებს.
შაბათის საპროტესტო აქციებს წინ უძღოდა უფროსკლასელთა სამკვირიანი დემონსტრაციები. მათ პროფკავშირებთან და „ყვითელი ჟილეტების“ მოძრაობის წამყვან წარმომადგენლებთან გააერთიანეს ძალები.
ხუთშაბათს, ვანდალების მიერ დაზიანებულ სკოლაში ვიზიტისას, განათლების მინისტრმა ედუარ ჟეფრემ მომიტინგეებს ძალადობის შეწყვეტისკენ მოუწოდა და აღნიშნა, რომ პრობლემის მოგვარება „მხოლოდ დიალოგის გზით“ არის შესაძლებელი.
მემარჯვენე პარტია „ეროვნული გაერთიანების“ თავმჯდომარემ ჟორდან ბარდელამ მანამდე დაგეგმილი აქციების გამო „შეშფოთება“ გამოთქვა. მან გამოთქვა შიში, რომ „დაუმორჩილებელი საფრანგეთის“ ლიდერმა ჟან-ლიუკ მელანშონმა შესაძლოა ქაოსით ისარგებლოს და საპროტესტო მოძრაობა თავის გარშემო გააერთიანოს.
შაბათს საღამოს „ეროვნული გაერთიანების“ პრეზიდენტობის კანდიდატმა მარინ ლე პენმა განაცხადა, რომ მომიტინგეთა დღის წესრიგი „ულტრამემარცხენეებმა ხელში ჩაიგდეს“. მისი თქმით, ჯგუფები, რომლებიც ძალადობას ამართლებენ, „ქვეყნის ქაოსში ჩაძირვას ცდილობენ“.
თავად მელანშონს, რომელიც ბოლო კვირებში ხშირად ჩნდებოდა სტუდენტურ საპროტესტო აქციებზე, ვითარებაზე კომენტარი ჯერჯერობით არ გაუკეთებია. ამასთან, მისი პარტია სოციალურ ქსელებში აქტიურად ავრცელებდა ინფორმაციას შაბათის დემონსტრაციების შესახებ.
მრავალი კვირის განმავლობაში მიმდინარე სტუდენტური პროტესტის შემდეგ ახალგაზრდებს „ყვითელი ჟილეტების“ მოძრაობის წარმომადგენლები და პროფკავშირები შეუერთდნენ. ისინი ერთად აპროტესტებენ ცხოვრების გაძვირებასა და სახელმწიფო სერვისების ხარისხის გაუარესებას.