DW-ის ინფორმაციით, ჩინელი კიბერუსაფრთხოების მკვლევარი, რომელიც ფსევდონიმით NetAskari არის ცნობილი, შემთხვევით შევიდა ჩინეთის პოლიციის დაუცველ ადმინისტრაციულ ინტერფეისში და აღმოაჩინა მონაცემთა ბაზა, რომელიც რეალურ ინფორმაციას შეიცავდა პეკინში მომუშავე უცხოელ ჟურნალისტებზე. ბაზაში იყო მათი საპასპორტო ფოტოები, მობილური ტელეფონის ნომრები, ვიზების მონაცემები, დაბადების თარიღები და სხვა პერსონალური ინფორმაცია.
აღმოჩენა აჩვენებს, რომ ჩინეთის სახელმწიფო მეთვალყურეობის სისტემა უკვე აღარ არის მხოლოდ ქუჩის კამერების ქსელი. ის გადაიქცა მონაცემთა ანალიზზე დაფუძნებულ AI-სისტემად, რომელიც 24/7 რეჟიმში აგროვებს და აერთიანებს ადამიანის გადაადგილების, კონტაქტების, ქცევისა და ციფრული კვალის შესახებ ინფორმაციას.
სისტემა ქმნის „ჰოლოგრაფიულ“ ან „კომპლექსურ პერსონალურ პროფილს“. მას შეუძლია დააფიქსიროს არა მხოლოდ ის, სად გადაადგილდება ადამიანი, არამედ როგორ გადაადგილდება: რომელი მატარებლით იმგზავრა, რომელ ვაგონში იჯდა, რომელი ადგილი ეკავა, სად იყიდა ბილეთი, სად გადაიხადა მობილურით, სად ყიდულობს რეგულარულად, რამდენს ხარჯავს საწვავზე და ვისთან რამდენად ხშირად აქვს კონტაქტი.
განსაკუთრებით საგანგაშოა უცხოელი ჟურნალისტების მონიტორინგი. DW წერს, რომ ზოგიერთ მათგანს სისტემაში სპეციალური ნიშნული — trackable — ენიჭება. ეს ნიშნავს, რომ ჩინეთის იურისდიქციაში მათი გამოჩენისთანავე პოლიციას შეუძლია ავტომატურად მიიღოს გაფრთხილება და თითქმის რეალურ დროში აკონტროლოს მათი გადაადგილება.
NetAskari-ის თქმით, ადრე ჩინეთში მომუშავე უცხოელი რეპორტიორები ხშირად ცდილობდნენ კვალიდან ჩამოეცილებინათ „სამოქალაქო ტანსაცმელში ჩაცმული პოლიციელები“, რომლებიც მათ ფიზიკურად დაჰყვებოდნენ. ახალი სისტემის პირობებში ეს „კატა-თაგვობანა“ აზრს კარგავს — ხელისუფლებას აღარ სჭირდება ორი-სამი მანქანის გაგზავნა ჟურნალისტის დასადევნებლად, რადგან სისტემას შეუძლია მარშრუტის წინასწარ პროგნოზირება ბილეთების, მობილური გადახდების, კამერების, სოციალური ქსელებისა და სხვა მონაცემების საფუძველზე.
ეს დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკისთვის პირდაპირ საფრთხედ არის შეფასებული. თუ სისტემა დააფიქსირებს, რომ ჟურნალისტი კონკრეტულ ადამიანს ხვდება ან მასთან კომუნიკაცია აქვს, პოლიციას შეუძლია ამ წყაროს დაურეკოს, დააშინოს ან მასზე ზეწოლა მოახდინოს. ასეთ პირობებში „შეუმჩნეველი ჟურნალისტური გამოძიების“ შესაძლებლობა პრაქტიკულად ქრება.
სისტემა არა მხოლოდ ცალკეულ ადამიანებს აკვირდება, არამედ ადამიანებს შორის კავშირებსაც აანალიზებს. ალგორითმები ადგენენ, ვინ ვის იცნობს, რამდენად ხშირად ხვდებიან ადამიანები ერთმანეთს, რამდენ დროს ატარებენ ერთად და რა ტიპის ურთიერთობა შეიძლება ჰქონდეთ. შედეგად იქმნება სოციალური კავშირების ავტომატური რუკა, რომელიც პოლიციას საშუალებას აძლევს, აკონტროლოს არა მხოლოდ კონკრეტული პირი, არამედ მისი გარემოცვაც.
NetAskari-ის შეფასებით, დასავლურ დემოკრატიებშიც არსებობს სერიოზული დისკუსია მეთვალყურეობის ტექნოლოგიების ბოროტად გამოყენებაზე, მაგრამ ჩინეთის შემთხვევა განსხვავებულია: იქ პოლიცია და სახელმწიფო უსაფრთხოების უწყებები პრაქტიკულად ყოველგვარი საზოგადოებრივი კონტროლის გარეშე მოქმედებენ.
DW-ის მასალა აჩვენებს, რომ ჩინეთის მეთვალყურეობის სისტემა უბრალო უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურიდან გადაიქცა სოციალური კონტროლის სრულფასოვან მექანიზმად. ამ მოდელში ადამიანი სახელმწიფოსთვის აღარ არის მხოლოდ მოქალაქე, ჟურნალისტი ან ტურისტი — ის იქცევა მონაცემთა მასივად, რომლის თვალთვალი, ანალიზი, პროგნოზირება და საჭიროების შემთხვევაში დამორჩილებაც შესაძლებელია.
