მთელ მსოფლიოში წითელას სერიოზული აფეთქებაა. ოთხშაბათს ამერიკის ერთ–ერთ შტატში საგანგებო მდგომარეობაც კი გამოაცხადეს. უკრაინაში ბოლო ათწლეულის მანძილზე დაავადებულთა რეკორდული რაოდენობა დაფიქსირდა, წლის დასაწყისიდან წითელას შემთხვევები გახშირდა რუსეთშიც. რა არის ამის მიზეზი და როგორ ებრძვიან წითელას სხვადასხვა ქვეყნებში.
საგანგებო მდგომარეობა აშშ–ში
ნიუ იორკის შტატში წითელას აფეთქების გამო საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადეს. ოქტომბერში როკლენდის ოლქში 300 000 მოსახლიდან წითელას 153 შემთხვევა დაფიქსირდა. ხელისუფლებამ 500 დოლარიანი ჯარიმა და ექვსთვიანი პატიმრობა შემოიღო აუცრელი ადამიანებისთვის, ვინც საჯერო თავშეყრის ადგილებში გამოჩნდება. ბოლო ერთი თვის განმავლობაში აუცრელ არასრულწლოვნებს სკოლებში, სავაჭრო ცენტრებში, რესტორნებში და ეკლესიებში მისვლა აეკრძალათ. ასეთი გადაწყვეტილება დაავადების აფეთქების კვალდაკვალ მიიღეს ვაშინგტონის, კალიფორნიის, ტეხასის და ილინოისის შტატებშიც.
ბოლო წლების მანძილზე აშშ–ში სტაბილურად მცირდება იმ ადამიანების რიცხვი, ვინც ვაქცინაციას იკეთებს. მშობლები ბავშვებს აცრებს სხვადასხვა მიზეზით არ უკეთებენ: ფილოსოფიური ან რელიგიური მოტივით, ან სულაც იმ მოსაზრებით რომ აცრამ შეიძლება სერიოზული გარულებების პროვოცირება გამოიწვიოს.
The New York Times–ის ცნობით როკლენდში ბევრი დაავადებული ულტრაორთოდოქსალური თემების წევრია, რომელთა რიგებში 6 ათასამდე აუცრელი ბავშვია. ბოლო ნახევარი წლის განმავლობაში ოლქში 17 ათასზე მეტი ვაქცინაცია ჩატარდა, თუმცა ამან ინფექციის გავრცელება ვერ შეაჩერა.
როკლენდის მერი, ედ დეი ამ ვითარებას ““ჯანდაცვის კრიზისს“ უწოდებს. ის ამბობს, რომ ამერიკელი ექიმები წინააღმდეგობას ხვდებიან ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან. ამ დამოკიდებულებას მერი მიუღებელს და უპასუხისმგებლოს უწოდებს.მისი თქმით, ოჯახებში მისულ სამედიცინო მუშაკებს ბევრი კატეგორიულ უარს ეუბნებოდა და ცხვირწინ კარს უხურავდა. ადგილობრივი გაზეთის რედაქტორი, დილან სკრილოფი ბიბისისთან ინტერვიუში ამბობს, რომ ინფიცირების პირველი შემთხვევები ნახევარი წლის წინ დაფიქსირდა, მას შემდეგ კი ადგილობრივ მოსახლეობაში დაავადებულთა რიცხვი სტაბილურად იზრდება, მიუხედავად ადგილობრივი ხელისუფლების მოწოდებებისა რელიგიური თემების მიმართ, რომ იმუნიზაციას მიმართონ.
წითელას აფეთქება ევროპაში
2018 წელს ევროპაში წითელათი დაავადების შემთხვევებმა ბოლო ათწლეულის რეკორდი მოხსნა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ცნობით 2018 წელს ევროპაში წითელათი 72 ადამიანი გარდაიცვალა, 82 ათაზე მეტი კი დაავადდა. დაავადების შემთხვევები დარეგისტრირდა 53 დან 47 ევროპულ ქვეყანაში. უმრავლეს შემთხვევაში დაინფიცირებულების ჰისპიტალიზება გახდა საჭირო.
ყველაზე რთული სიტუაცია უკრაინაშია, სადაც 2018 წელს წითელას 53 ათაზე მეტი შემთხვევა დაფიქსირდა. ეს იმაზე მეტია, ვიდრე ყველა დანარჩენ ევროპულ ქვეყანაში ერთად აღებული. 2019 წლის პირველ ორ თვეში დაავადდა 20 ათასზე მეტი ადამიანი. ცხრა მათგანი გარდაიცვალა. დაავადებულთა ნახევარზე მეტი ბავშვია.
ყველაზე მძლავრი კერები დაფიქსირდა ლვოვის, ვინიცკის, რივნენსკის და ხმელნიცკის ოლქებში , ასევე კიევში. ლვოვის ოლში, სადაც ყველაზე მეტი აუცრელი ბავშვია, თებერვლიდან იმუნიზაციის ბრიგადები მუშაობენ. 1 თებერვლიდან ლვოვის სკოლებში ექიმებმა 18 ათასზე მეტი ბავშვი აცრეს ასაკით ექვსიდან თვრამეტ წლამდე. აცრები მხოლოდ მშობლების თანხმობით კეთდება.
რატომ ხდება წითელას ინფექციის პერიოდული აფეთქება
წითელა უკიდურესად გადამდებ ვირუსულ დაავადებად ითვლება. ის უფრო მეტად გადამდებია, ვიდრე ებოლა, ტუბერკულოზი ან გრიპი. ვირუსი სწრაფად ვრცელდება ჰაერ–წვეთოვანი გზით. დაავადება ხშირად გართულებებით მიმდინარეობს და შეიძლება პნევმონია, ყურის ინფექცია და ტვინის ანთება გამოიწვიოს.
ვინაიდან წითელას სამკურნალო საშუალებები არ არსებობს, ერთადერთი საიმედო დაცვა აცრაა. მასობრივი ვაქცინაციის გაჩენამდე მსოფლიოში წითელათი ყოველწლიურად 2.6 მილიონზე მეტი ადამიანი იღუპებოდა. ახლა საშუალო წლიური მაჩვენებელი დაახლოებით 90 ათას ადამიანს შეადგენს, თუმცა ბოლო წლებში სიკვდილიანობის მაჩვენებელი სტაბილურად იზრდება.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ ვაქცინაციაზე უარის თქმა 2019 წლის ჯანდაცვის საფრთხეებს შორის ერთ–ერთ მთავარ საფრთხეთა სიაში შეიყვანა.მიუხედავად იმისა, რომ მითები აცრების მავნებლობის შესახებ არაერთხელ გააცამტვერეს მედიამ, პედიატრებმა და მეცნიერებმა, ცრურწმენები ისევ არსებობს და მსოფლიოში აუცრელი ბავშვების რაოდენობა იზრდება, რითაც ე.წ. კოლექტიური იმუნიტეტი ქვეითდება. ეს არის საზოგადოების უნარი წინააღმდეგობა გაუწიოს გარკვეულ დაავადებებს.
კვლევების თანახმად იმ საზოგადოებებში, სადაც აუცრელი ადამიანების პროცენტული მაჩვენებელი დიდია, მაღალია იმ ადამიანების დაავადების რისკიც კი, ვინც აცრა დროულად გაიკეთა.