ხუთშაბათს, პეკინში გამართული შეხვედრის დროს, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარემ სი ძინპინმა აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპი გააფრთხილა, რომ ტაივანთან დაკავშირებით დაუფიქრებელმა მოქმედებებმა შესაძლოა ორ ქვეყანას შორის „კონფლიქტამდე“ მიიყვანოს საქმე.
„ტაივანის საკითხი ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანი თემაა,“ — განაცხადა სიმ, ჩინეთის სახელმწიფო მედიის ცნობით, რომელიც მოლაპარაკებების დაწყებიდან მალევე გამოქვეყნდა. — „თუ ამ საკითხს სწორად მივუდგებით, ორმხრივი ურთიერთობები მთლიანობაში სტაბილური დარჩება. მაგრამ თუ მიდგომა არასწორი იქნება, ორ ქვეყანას შორის შეიძლება მოხდეს შეჯახება ან თუნდაც კონფლიქტი, რაც მთელ ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობებს უკიდურესად სახიფათო მდგომარეობაში ჩააყენებს.“
მან ასევე დაამატა, რომ ტაივანის დამოუკიდებლობა „ფუნდამენტურად შეუთავსებელია“ ტაივანის სრუტეში მშვიდობასთან. ამასთან, მისი თქმით, სწორედ სრუტეში მშვიდობა არის ჩინეთსა და აშშ-ს შორის ყველაზე „დიდი საერთო შეხების წერტილი“.
პეკინში შეხვედრა ორ საათს გაგრძელდა — გაცილებით დიდხანს, ვიდრე მოსალოდნელი იყო — და, როგორც ვარაუდობენ, ძირითადად ვაჭრობის საკითხებსა და ირანის ომს შეეხებოდა.
სიმ განაცხადა, რომ აშშ და ჩინეთი „პარტნიორები უნდა იყვნენ და არა მეტოქეები“. ის მოითხოვს, რომ აშშ-მა გადადოს ან შეამციროს იარაღის მიწოდება ტაივანისთვის, რომელსაც ჩინეთი საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს.
მოლაპარაკებების შემდეგ დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-სა და ჩინეთს წინ „ბრწყინვალე საერთო მომავალი“ აქვთ. მან სი „დიდ ლიდერად“ და „მეგობრად“ მოიხსენია. ტრამპმა მოლაპარაკებებს „შესანიშნავი“ უწოდა და ჟურნალისტებს უთხრა, რომ ჩინეთი ლამაზი ქვეყანაა. თუმცა მას სიის განცხადებებზე ტაივანის შესახებ კომენტარი არ გაუკეთებია.
ტრამპმა ხუთშაბათს ნაშუადღევს, ცის ტაძრის მონახულებისას, ჟურნალისტების ამ თემაზე დასმული არაერთი კითხვა უყურადღებოდ დატოვა. მოლაპარაკებების შემდეგ იქ მან და სიმ ფოტოებისთვის იპოზიორეს. თეთრი სახლის ოფიციალური წარმომადგენლის მიერ მომზადებულ შეხვედრის ანგარიშშიც ტაივანი საერთოდ არ იყო ნახსენები.
მოგვიანებით აშშ-ის ფინანსთა მინისტრმა სკოტ ბესენტმა ამერიკულ ტელეარხ CNBC-ს განუცხადა, რომ პრეზიდენტი ტაივანის საკითხზე „უახლოეს დღეებში“ ისაუბრებს.
„აშშ-ჩინეთის უმაღლესი დონის შეხვედრა ტაივანის საკითხის განხილვის გარეშე ვერ ჩაივლიდა,“ — განაცხადა ბესენტმა, რომელიც ტრამპს ჩინეთში ახლავს. — „დარწმუნებული ვარ, უახლოეს დღეებში მისგან ამ თემაზე მეტს მოვისმენთ.“
„პრეზიდენტ ტრამპს ესმის პრობლემის არსი და აცნობიერებს სიტუაციის მთელ დელიკატურობას. ნებისმიერი, ვინც საპირისპიროს ამტკიცებს, უბრალოდ ვერ იგებს დონალდ ტრამპის მოლაპარაკებების სტილს,“ — დაამატა ბესენტმა.
სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ, რომელიც ასევე პეკინში იმყოფება და ჩინეთის მიმართ მკაცრი ხაზით არის ცნობილი, პრეზიდენტის თვითმფრინავ Air Force One-ის ბორტზე Fox News-თან ინტერვიუში უწყვეტობის შენარჩუნებას დაუჭირა მხარი.
„არც ჩინეთის ინტერესებშია და არც ვინმეს ინტერესებში, რომ სტატუს-კვო ძალადობრივად შეიცვალოს. ვფიქრობ, ამ რეგიონში სტაბილურობა ძალიან მნიშვნელოვანია,“ — განაცხადა მან.
თეთრმა სახლმა შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ ორი ქვეყნის ლიდერებმა „განიხილეს გზები ჩვენი ქვეყნების ეკონომიკური თანამშრომლობის გასაძლიერებლად, მათ შორის ამერიკული კომპანიებისთვის ჩინეთის ბაზარზე წვდომის გაფართოება და ჩინური ინვესტიციების გაზრდა ჩვენს ინდუსტრიებში“.
ტრამპი ჩინეთში დელეგაციასთან ერთად ჩავიდა, რომლის შემადგენლობაშიც ათზე მეტი უმსხვილესი კომპანიის ხელმძღვანელი შედიოდა, მათ შორის Nvidia-ს ხელმძღვანელი ჯენსენ ჰუანგი, Apple-ის ტიმ კუკი და Tesla-სა და SpaceX-ის მფლობელი და გენერალური დირექტორი ილონ მასკი. ტრამპი ცდილობს ჩინეთი ამერიკული საქონლის შესყიდვების გაზრდაში დაარწმუნოს.
ამერიკული კომპანიების ხელმძღვანელებთან შეხვედრისას სიმ განაცხადა, რომ ჩინეთი ამერიკული ბიზნესისთვის კიდევ უფრო ღია გახდება. მან ხაზი გაუსვა, რომ აშშ-ის კომპანიებს ჩინეთის ბაზარზე უფრო ფართო შესაძლებლობები ექნებათ.
თეთრმა სახლმა ასევე განაცხადა, რომ პრეზიდენტები ტრამპი და სი შეთანხმდნენ: ირანს არავითარ შემთხვევაში არ უნდა ჰქონდეს ბირთვული იარაღი, ხოლო ჰორმუზის სრუტე ღია უნდა დარჩეს.
„პრეზიდენტმა სიმ ასევე ნათლად აღნიშნა, რომ ჩინეთი ეწინააღმდეგება სრუტის მილიტარიზაციას და მისი გამოყენებისთვის საფასურის დაწესების ნებისმიერ მცდელობას. მან ასევე გამოთქვა ინტერესი ამერიკული ნავთობის შესყიდვების გაზრდის მიმართ, რათა მომავალში ჩინეთის დამოკიდებულება ამ სრუტეზე შემცირდეს,“ — ნათქვამია თეთრი სახლის განცხადებაში.
ამასთან, ირანის თემა თითქმის არ იყო ნახსენები ჩინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში ტრამპისა და სიის შეხვედრის შესახებ.
ცალკეული ფრაზები იქ ვაჭრობასა და ტაივანს ეხებოდა, მაგრამ არა ირანს — მხოლოდ ის იყო აღნიშნული, რომ პრეზიდენტებმა „აზრები გაცვალეს“ „ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე“, სხვა საერთაშორისო საკითხებთან ერთად.
თუმცა შეხვედრის შემდეგ ტრამპმა Fox News-ს განუცხადა, რომ სი ძინპინმა ჩინეთის დახმარება შესთავაზა ჰორმუზის სრუტის გახსნის საკითხში და დაჰპირდა, რომ ირანისთვის აშშ-სა და ისრაელის წინააღმდეგ ომში სამხედრო დახმარებას არ მიაწვდიდა.
„მან თქვა, რომ სამხედრო ტექნიკას არ მიაწვდის… ეს ძალიან მკაფიოდ გამოხატა,“ — განაცხადა ტრამპმა. — „მას სურს, რომ ჰორმუზის სრუტე ღია იყოს და თქვა: თუ რამით დახმარება შემიძლია, მინდა დავეხმარო.“
აშშ-ს სურს, რომ ჩინეთი ირანის მოლაპარაკებების მაგიდასთან დაბრუნებაში დაეხმაროს, მაშინ როცა ჩინეთი ფრთხილად თამაშობს შუამავლის როლს და კონფლიქტში პირდაპირ ჩართვას ერიდება.
ტაივანი შეშფოთებულია, რომ შესაძლოა ტრამპისა და სიის სამიტის დღის წესრიგში აღმოჩნდეს
Reuters-ის ცნობით, პეკინის სამიტის შესახებ შეკითხვის პასუხად ტაივანის მთავრობის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მიშელ ლიმ განაცხადა, რომ ქვეყანა მადლიერია აშშ-ის მიმართ ტაივანის მხარდაჭერის რეგულარული დადასტურებისთვის.
თუმცა ტაივანის ბევრი მცხოვრები შიშობს, რომ სი ძინპინთან ტრამპის შეხვედრის შემდეგ აშშ შესაძლოა ეკონომიკური სარგებლის სანაცვლოდ ჩინეთს ტაივანის სტატუსის საკითხში დათმობაზე წავიდეს.
„ყველაზე მეტად იმის გვეშინია, რომ ტაივანი სი ძინპინსა და პრეზიდენტ ტრამპს შორის მოლაპარაკებების დღის წესრიგში აღმოჩნდება,“ — განაცხადა ტაივანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ფრანსუა ვუმ Bloomberg-თან აპრილში.
ამ დროისთვის არ არსებობს რაიმე ნიშანი, რომ ტრამპი ტაივანის მიმართ აშშ-ის პოზიციის შეცვლას აპირებს. თუმცა, ვაშინგტონის ბრუკინგსის ინსტიტუტის წარმომადგენლის, პატრიცია კიმის აზრით, სურვილის შემთხვევაში აშშ-ს შეეძლო საკუთარი ოფიციალური პოზიციის ფორმულირება შეეცვალა და ფრაზა „არ უჭერს მხარს“ ტაივანის დამოუკიდებლობას ჩაენაცვლებინა ფრაზით „ეწინააღმდეგება“.
ეს უმნიშვნელო ცვლილება დიდ მნიშვნელობას შეიძენდა, რადგან ის „იმოქმედებდა იმაზე, როგორ აფასებს პეკინი რისკებს“, აღნიშნავს კიმი.
თუმცა გასულ კვირას სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ აღნიშნა, რომ ორივე ქვეყნის ინტერესებშია ტაივანის გარშემო „დესტაბილიზაციის გამომწვევი მოვლენების“ არდაშვება. ბოლო დღეებში აშშ-მ ასევე კიდევ ერთხელ დაადასტურა კუნძულის მხარდაჭერისადმი ერთგულება.
ჩინეთი ტაივანს გამოყოფილ პროვინციად მიიჩნევს, რომელიც დროთა განმავლობაში მის კონტროლქვეშ უნდა გადავიდეს, და ამ მიზნის მისაღწევად ძალის გამოყენების შესაძლებლობას არ გამორიცხავს.
ვაშინგტონი „ერთი ჩინეთის“ პოლიტიკას მისდევს, რომელიც პეკინს ქვეყნის ერთადერთ კანონიერ მთავრობად აღიარებს, მაგრამ ტაიბეისთან არაოფიციალურ კავშირებს ინარჩუნებს. გარდა ამისა, აშშ-ის კანონმდებლობის თანახმად, ვაშინგტონი ვალდებულია ტაივანს თავდაცვისთვის საჭირო საშუალებები მიაწოდოს.
„მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობა“
ხალხის დიდ დარბაზში სახელმწიფო ბანკეტზე სიტყვით გამოსვლისას სი ძინპინმა განაცხადა, რომ „ჩინეთ-ამერიკის ურთიერთობები მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ორმხრივი ურთიერთობაა“.
„ჩინეთისა და შეერთებული შტატების ხალხები დიდი ხალხები არიან. იდეა — „ჩინელი ერის დიდი აღორძინება“ — და მისწრაფება — „ამერიკა ისევ დიდებული გავხადოთ“ — ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება. ისინი სრულიად შეიძლება გვერდიგვერდ მიდიოდნენ. მათ შეუძლიათ ერთმანეთის გაძლიერება და მთელი მსოფლიოსთვის სარგებლის მოტანა.“
ტრამპმა საპასუხოდ განაცხადა, რომ მისთვის დიდი პატივი იყო სი ძინპინთან დროის გატარება და ჩინეთის ლიდერი და მისი მეუღლე პენ ლიუანი 24 სექტემბერს თეთრ სახლში მიიწვია.
