დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლები აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატასა და სენატზე კონტროლს მოიპოვებენ და რესპუბლიკელებს უმრავლესობას ჩამოართმევენ — ასეთია წინასწარ მონაცემები.
აშშ-ში კონგრესის შუალედურ არჩევნებზე ხმის მიცემა დასრულდა. ბოლოს საარჩევნო უბნები ალასკაში დაიხურა.
ბევრ უბანზე ხმების დათვლა გრძელდება, თუმცა მრავალ შტატსა და საარჩევნო ოლქში წინასწარი შედეგები უკვე იკვეთება და ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ისინი არსებითად შეიცვალოს.
წინასწარი მონაცემებით, დემოკრატები წარმომადგენელთა პალატაში ადგილების უმრავლესობას მოიპოვებენ, რისთვისაც სულ მცირე 218 მანდატი სჭირდებათ. ტელეკომპანია CBS-ის შეფასებით, დემოკრატებმა პალატაში შესაძლოა სულ მცირე 245 ადგილი მიიღონ, რესპუბლიკელებმა კი — სულ მცირე 166.
ასევე, ხმების წინასწარი დათვლის მიხედვით, დემოკრატები კონგრესის ზედა პალატაზეც მოიპოვებენ კონტროლს. გრინვიჩის დროით 07:30 საათის მონაცემებით, დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლებს სენატში უკვე მყარი უმრავლესობა აქვთ — 100 ადგილიდან 54.
სენატის არჩევნებში დემოკრატები მას შემდეგ დაწინაურდნენ, რაც აიოვაში სენატორობის კანდიდატმა ჯოშ ტურეკმა გაიმარჯვა და დემოკრატიულ პარტიას ზედა პალატაში გადამწყვეტი, 51-ე ადგილი მოუტანა.
მანამდე, ხმების დათვლისას, გამოიკვეთა, რომ რესპუბლიკური პარტიის სენატორობის კანდიდატები დამარცხდნენ იმ შტატების უმეტესობაში, სადაც ტრადიციულად ძლიერი პოზიციები ჰქონდათ. მაგალითად, ტეხასში, სადაც დემოკრატებს 30 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში არ გაუმარჯვიათ, დემოკრატმა ჯეიმს ტალარიკომ დამაჯერებლად დაამარცხა კენ პაქსტონი — კანდიდატი, რომელსაც ტრამპი უჭერდა მხარს.
მენის შტატში დემოკრატიული პარტიის კანდიდატმა ტროი ჯექსონმა დაამარცხა მოქმედი რესპუბლიკელი სენატორი სიუზან კოლინზი, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში წარმოადგენდა შტატს სენატში და რომელმაც უკვე აღიარა დამარცხება.
სამხრეთ კაროლინაში ენი ენდრიუსმა მოქმედ რესპუბლიკელ სენატორს, დარლინ გრემს სძლია. ტრამპმა ის პირადად შეარჩია მისი გარდაცვლილი ძმის, ლინდსი გრემის ადგილას, რომელიც წელს გარდაიცვალა.
ოჰაიოში დემოკრატმა შეროდ ბრაუნმა სენატში ის ადგილი მოიპოვა, რომელსაც ჯერ კიდევ ორი წლის წინ მოქმედი ვიცე-პრეზიდენტი ჯეი დი ვენსი იკავებდა.
კანზასში სენატორად დემოკრატი ადამ ჰამილტონი აირჩიეს, რომელმაც მოქმედი სენატორი როჯერ მარშალი დაამარცხა. ეს დემოკრატიული პარტიისთვის სიმბოლურად მნიშვნელოვანი გამარჯვებაა: დემოკრატებს სენატში ეს შტატი თითქმის 100 წელია არ წარმოუდგენიათ.
მიჩიგანში, სადაც ხმების დათვლა ოფიციალურად ჯერ არ დასრულებულა, ტელეკომპანია CBS-ის წინასწარი შეფასებით, მნიშვნელოვანი უპირატესობით ლიდერობს დემოკრატების კანდიდატი აბდულ ელ-საიედი, რომელიც რესპუბლიკელ მაიკ როჯერსს დაახლოებით ხუთი პროცენტული პუნქტით უსწრებს. CBS ვარაუდობს, რომ ამ არჩევნებში დემოკრატი გაიმარჯვებს.
ელ-საიედმა უკვე გამოაცხადა თავისი გამარჯვების შესახებ და სიტყვით გამოვიდა, როგორც არჩეული სენატორი. „ცუდმა ბიჭებმა წააგეს, — განაცხადა მან. — ჩვენ არ გვინდა, რომ ჩვენი ფული აპარტეიდს, გენოციდს ან ომს ხმარდებოდეს. გვინდა, რომ ის სკოლებს, ჯანდაცვის სისტემასა და ინფრასტრუქტურას მოხმარდეს აქ, მიჩიგანში“.
ელ-საიედმა მისთვის დამახასიათებელი ირონიული მანერით უშუალოდ აშშ-ის პრეზიდენტსაც მიმართა.
„დონალდ, მომისმინე, ვიცი, რომ ჩემი სახელის წარმოთქმა გიჭირდა. ჰოდა, მას შემდეგ, რაც ჯეი დი [ვენსი, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი] ფიცს დამადებინებს, იანვრიდან შეგიძლია უბრალოდ სენატორი დამიძახო“, — თქვა მან დამცინავად.
ვენსს მან „ჰაბიბი“ უწოდა („ჩემო ძვირფასო“ არაბულად), რითაც საკუთარ ეგვიპტურ წარმომავლობაზე მიანიშნა. ელ-საიედი აშშ-ის ისტორიაში პირველი მუსლიმი სენატორი გახდება.
დემოკრატების დამაჯერებელი გამარჯვება, ფაქტობრივად, წერტილს დაუსვამს პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის საკანონმდებლო დღის წესრიგს და თეთრ სახლში მისი ყოფნის ბოლო ორი წლის განმავლობაში გზას გაუხსნის მისი ადმინისტრაციისა და ბიზნესპროექტების მიმართ გამოძიებების სერიას, აღნიშნავს CBS News.
საბოლოოდ რამდენი მანდატით იქნება წარმოდგენილი დემოკრატიული უმრავლესობა, ჯერჯერობით დაზუსტებით ვერ ითქმის, რადგან რიგ ოლქებში, სადაც დაძაბული ბრძოლა მიმდინარეობს, ხმების დათვლა გრძელდება.
პრეზიდენტმა ტრამპმა არჩევნების წინასწარი შედეგების კომენტირებისას სოციალურ ქსელ Truth Social-ში დაწერა, რომ ამ არჩევნებზე ბიულეტენებში მისი სახელი არ ყოფილა და დასძინა: „მე რომ კენჭი მეყარა, დამაჯერებლად გავიმარჯვებდით!“
მას შემდეგ, რაც გამოიკვეთა, რომ დემოკრატიული პარტიის კანდიდატები იმ მრავალ ოლქსა და შტატში იმარჯვებდნენ, რომლებიც რესპუბლიკელების დასაყრდენად მიიჩნეოდა, ტრამპმა New York Times-ს განუცხადა, რომ „სრულიად მზადაა ამ შედეგების მისაღებად“ და პოლიტიკურ ოპონენტებთან თანამშრომლობას აპირებს.
„იცით, სიამოვნებით ვითანამშრომლებთ მათთან, — თქვა მან. — ალბათ, რაღაცაზე შეთანხმებას მოვახერხებთ“.
ამასთან, Truth Social-ში მან მიანიშნა, რომ პრეზიდენტის ვეტოს უფლების გამოყენებას აპირებს: გამოაქვეყნა თავისი საფირმო წითელი კეპის გამოსახულება წარწერით „Veto“.
რესპუბლიკელების მარცხი მან, სხვა მიზეზებთან ერთად, ირანში ომსაც დაუკავშირა, რის გამოც აშშ-ში წელს საწვავის ფასები მნიშვნელოვნად გაიზარდა და პრეზიდენტის მხარდამჭერებშიც კი უკმაყოფილება გამოიწვია.
ყოფილმა პრეზიდენტმა, დემოკრატმა ბარაკ ობამამ თანაპარტიელებს გამარჯვება უკვე მიულოცა სოციალურ ქსელ X-ში. „ამ საღამოს ამერიკელმა ხალხმა მკაფიო სიგნალი გაგზავნა: ადამიანებს სურთ პოლიტიკა, რომელიც აერთიანებს და არ ყოფს, და ლიდერები, რომლებიც მათ წინაშე არსებული პრობლემების კონკრეტულ გადაწყვეტას სთავაზობენ. ეს შედეგები მხოლოდ იმის წყალობით გახდა შესაძლებელი, რომ ქვეყნის ყველა რეგიონში — მათ შორის იქაც, სადაც წარმატების შანსი თავდაპირველად დაბალი ჩანდა — პოლიტიკურ ასპარეზზე გამორჩეული კანდიდატები გამოჩნდნენ“, — დაწერა ობამამ.
რას უნდა ველოდოთ დემოკრატების გამარჯვებისგან
ახლად არჩეული კონგრესმენები და სენატორები კაპიტოლიუმში თავიანთ ადგილებს 2027 წლის იანვრის დასაწყისში დაიკავებენ.
კონგრესის ორივე პალატაში უმრავლესობის მოპოვების შემთხვევაშიც კი, დემოკრატები, სავარაუდოდ, ვერ შეძლებენ პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის იმპიჩმენტის პროცედურის მის თანამდებობიდან გადაყენებამდე მიყვანას. ამისთვის სენატში ხმების ორი მესამედი, ანუ 67 ხმა იქნებოდა საჭირო, რისი მიღწევაც დემოკრატებისთვის ამ წარმატებული საარჩევნო კამპანიის პირობებშიც კი ნაკლებად შესაძლებელი იყო.
თუმცა, კონგრესის ერთ, მით უმეტეს ორივე პალატაში უმრავლესობა დემოკრატებს გავლენის გარკვეულ ბერკეტებს მისცემს.
პარტიას, რომელსაც თუნდაც მხოლოდ ერთი ხმით აქვს უმრავლესობა, შეუძლია:
- შეაფერხოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციიდან ან მეორე პალატიდან შემოსული კანონპროექტების მიღება;
- გამოიძიოს ადმინისტრაციასთან დაკავშირებული სხვადასხვა სკანდალური შემთხვევა, კომიტეტების მოსმენებზე დაიბაროს მთავარი მონაწილეები და კამერების წინ მკაცრად გამოკითხოს ისინი;
- უბრალო უმრავლესობით მიიღოს ან უარყოს საბიუჯეტო დაფინანსებასთან დაკავშირებული კანონები — მაგალითად, უარი უთხრას ტრამპს საიმიგრაციო პოლიციის, ICE-ის დაფინანსებაზე;
- სენატში უმრავლესობის არსებობის შემთხვევაში, არ დაამტკიცოს ფედერალური მინისტრებისა და მოსამართლეების დანიშვნები.