აშშ-ის ჯორჯიის შტატის სამხრეთ ნაწილში სწრაფად გავრცელებულმა ცეცხლმა რეკორდული რაოდენობის სახლები გაანადგურა; ნებრასკის ველებზე შტატის ისტორიაში ყველაზე დიდმა ხანძარმა ერთი ადამიანი იმსხვერპლა და მესაქონლეობის რეგიონში 600 000 აკრზე მეტი ტერიტორია გადაწვა; ლოს-ანჯელესის გარეთ კი უჩვეულოდ ადრე გაჩენილმა ხანძარმა ათასობით ადამიანის ევაკუაციის გაფრთხილება გამოიწვია.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტყის ხანძრების აქტივობამ ამ გაზაფხულზე ისტორიულ დონეს მიაღწია და, ექსპერტების შეფასებით, მომდევნო თვეებში სავარაუდოდ კიდევ გაუარესდება. წლის დასაწყისიდან ქვეყნის მასშტაბით თითქმის 30 000 ხანძარი გაჩნდა — ეს თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. დაიწვა 2 მილიონ აკრზე მეტი ტერიტორია, რაც წინა 10 წლის საშუალო მაჩვენებელზე ორჯერ მეტია და ბოლო 14 წლის განმავლობაში ყველაზე დიდი დანაკარგია.
ამ დროისთვის ყველაზე მეტი ხანძარი სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონში დაფიქსირდა, თანაც ცეცხლი ჩვეულებრივზე უფრო ახლოს იყო დასახლებულ პუნქტებთან. თუმცა ყველაზე მასშტაბური ხანძრები დიდ ველებზე, Great Plains-ის რეგიონში მოხდა, სადაც ძლიერმა ქარმა ცეცხლი ქალაქებისკენ წაიღო. დასავლეთში კი უკვე დაფიქსირდა უჩვეულოდ ადრეული და დამანგრეველი ხანძრები, რაც სახიფათო ხანძრის სეზონის შიშს აძლიერებს.
„ახლა მაისია და ჩვენ უკვე ვსაუბრობთ ადამიანებზე, რომლებმაც სახლები და სიცოცხლე დაკარგეს“, — თქვა მორგან ვარნერმა, Tall Timbers Research Station & Land Conservancy-ის კვლევების დირექტორმა ტალაჰასიში, ფლორიდაში. მისი თქმით, რამდენიმე ფაქტორი მიუთითებს იმაზე, რომ ბევრ რეგიონში „ძალიან ცუდი წელი“ შეიძლება იყოს.
ამ ფაქტორებს შორისაა თოვლის მცირე საფარი, დიდი რაოდენობით მცენარეული მასა, გვალვა და ამინდის მოსალოდნელი ცვლილებები, რომლებიც განვითარებად „სუპერ“ ელ-ნინიოს უკავშირდება. ამას ემატება კლიმატის დათბობის ფონური ეფექტიც, რომელიც აძლიერებს ცხელ და მშრალ პირობებს — სწორედ ასეთ პირობებში ჩნდება და ვრცელდება ხანძრები უფრო მარტივად.
ჯორჯიის შტატში ხანძრები მარტიდან მაისამდე ჩვეულებრივი მოვლენაა, მაგრამ ეს წელი უკვე ისტორიული გამოდგა.
წლის დასაწყისიდან შტატში 3 000-ზე მეტმა ხანძარმა 83 000 აკრი ტერიტორია დაწვა, ჯორჯიის სატყეო კომისიის მონაცემებით. ეს თითქმის ორჯერ მეტია ხანძრების რაოდენობით და რვაჯერ მეტია დამწვარი ტერიტორიის მიხედვით, ვიდრე წლის ამავე პერიოდის საშუალო მაჩვენებელი ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში.
წინა წლებისგან განსხვავებით, ხანძრები ახლა უფრო ახლოს აღწევს დასახლებულ პუნქტებთან, განსაკუთრებით ჯორჯიაში.
აპრილში გაჩენილმა Highway 82-ის ხანძარმა, რომელიც, სავარაუდოდ, ელექტროგადამცემი ხაზზე მოხვედრილმა სადღესასწაულო ბუშტმა გამოიწვია, 120-ზე მეტი სახლი გაანადგურა. ეს იყო ყველაზე დიდი რაოდენობის სახლების განადგურება ერთი ხანძრის შედეგად მას შემდეგ, რაც ჩანაწერების წარმოება 1950-იან წლებში დაიწყო — და, სავარაუდოდ, შტატის ისტორიაშიც. ზოგიერთმა ხანძარმა კვამლი ასობით მილის მოშორებით, ატლანტამდეც კი მიიტანა.
სამხრეთით, ფლორიდაში, ხანძრებმა ათიათასობით აკრი ტერიტორია გადაწვა ჯექსონვილის მახლობლად და მაიამის მეტროპოლიის გარეთაც. კვამლი გავრცელდა ისეთ დასახლებებშიც, სადაც ამას იშვიათად ხედავენ.
წლის განმავლობაში აქამდე დაფიქსირებული ხანძრების უმეტესობა სამხრეთ-აღმოსავლეთის შტატებში მოხდა, განსაკუთრებით ჯორჯიაში, ფლორიდასა და ჩრდილოეთ კაროლინაში. კვლევების მიხედვით, ბოლო ათწლეულებში ამ რეგიონში ხანძრების აქტივობა იზრდება — დიდწილად მცენარეულობისა და კლიმატის ცვლილებების გამო.
მაშინ როცა მეხანძრეები ხანძრებთან ბრძოლით იყვნენ დაკავებული, ბევრმა შტატმა ვერ შეძლო დაგეგმილი კონტროლირებადი გადაწვების ჩატარება. ეს არის პრაქტიკა, რომლის დროსაც დაგროვილ მცენარეულ მასას წინასწარ და კონტროლირებად პირობებში წვავენ, რათა ის მომავალში ტყის ხანძრის საწვავად არ იქცეს. ფლორიდაში განხორციელებული კონტროლირებადი გადაწვების რაოდენობა დაახლოებით ბოლო 25 წლის მინიმუმთან ახლოსაა. მთლიანად სამხრეთ-აღმოსავლეთში თითქმის ყველა შტატი დაახლოებით იმ რაოდენობის ნახევარზეა, სადაც უნდა იყოს.
მარტში დაფიქსირებულმა ისტორიულმა სიცხემ სამხრეთ კალიფორნიაში თოვლის საფარი ნორმაზე დაბალ დონემდე დაადნო, რის შედეგადაც მცენარეულობა ჩვეულებრივზე ადრე გამოშრა. National Interagency Fire Center-ის მონაცემებით, მდინარეთა აუზებში — დასავლეთ სანაპიროდან კოლორადომდე და სამხრეთ-დასავლეთამდე — წყლის მარაგი ნორმის 20 პროცენტზე ნაკლებია.
სინოპტიკოსები ვარაუდობენ, რომ ზაფხულის განმავლობაში კალიფორნიაში, სამხრეთ-დასავლეთსა და Great Basin-ის რეგიონში ტყის ხანძრების აქტივობა საშუალოზე მაღალი იქნება. აპრილისა და მაისის წვიმები უფრო მეტ სიმწვანეს ქმნის, რომელიც შემდგომში ხანძრის საწვავად შეიძლება იქცეს. განვითარებადმა ელ-ნინიომ რეგიონში შესაძლოა უფრო მეტი მშრალი ჭექა-ქუხილიც მოიტანოს — და მეტი ელვა, რომელიც ხანძრების გაჩენის მიზეზი შეიძლება გახდეს.
