აშშ-ის სამხედროებმა ერთ კვირაში უკვე მესამედ დაიწყეს ირანისთვის დარტყმების მიყენება მას შემდეგ, რაც ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ჰორმუზის სრუტეში სამოქალაქო გემს შეუტია. ნავთობის ექსპორტისთვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი აკვატორია კვლავ დახურულია.
ამერიკელმა სამხედროებმა კვირას, 12 ივლისის ღამეს, ირანზე ერთი კვირის განმავლობაში დარტყმების მესამე ტალღა დაიწყეს. ამის შესახებ აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ცენტრალურმა სარდლობამ (CENTCOM) სოციალურ ქსელ X-ში განაცხადა. ირანის სახელმწიფო ტელეარხ Press TV-ის ცნობით, თეირანში საჰაერო თავდაცვის სისტემები ამოქმედდა, ხოლო ქალაქებში — სირიკში, კონარაკში, ჩაბაჰარში, ჯასკსა და ბენდერ-აბასში — აფეთქებების ხმა ისმოდა.
CENTCOM-ის განცხადებით, დარტყმების ახალი ტალღა პასუხი იყო ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მიერ კონტეინერმზიდ GFS Galaxy-ზე თავდასხმაზე. კვიპროსის დროშის ქვეშ მცურავი გემი ჰორმუზის სრუტეს გადიოდა. სამოქალაქო გემის ეკიპაჟის ერთი წევრი დაკარგულად ითვლება, თავად კონტეინერმზიდი კი ბორტზე გაჩენილი ხანძრისა და ძრავის განყოფილების სერიოზული დაზიანების გამო მოძრაობის გაგრძელებას ვერ ახერხებს, განაცხადეს ამერიკელმა სამხედროებმა.
„ირანს კიდევ ერთხელ მიეცა შესაძლებლობა, სავაჭრო გემებზე წინა თავდასხმების გამო პასუხისმგებლობის დაკისრების შემდეგ ურთიერთგაგების მემორანდუმის პირობების დაცვა ეჩვენებინა, თუმცა მან კვლავ ვერ შეასრულა ეს ვალდებულება, — ნათქვამია CENTCOM-ის განცხადებაში. — ამის საპასუხოდ, შეერთებული შტატები ირანს სერიოზულ ზიანს აყენებს და აგრძელებს მისი შესაძლებლობების შესუსტებას, თავს დაესხას სამოქალაქო მეზღვაურებსა და სავაჭრო გემებს, რომლებიც სრუტეში თავისუფლად გადაადგილდებიან.“
აშშ-ის თავდაცვის მინისტრმა პიტ ჰეგსეთმა იგივე სათქმელი უფრო მოკლედ ჩამოაყალიბა: „ირანმა არასწორი არჩევანი გააკეთა. ახლა ამის საფასურს იხდის“, — ციტირებს მის სიტყვებს სააგენტო Associated Press.
ჰორმუზის სრუტე კვლავ დახურულია
ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსში განაცხადეს, რომ ჰორმუზის სრუტეში გემის მიმართულებით გამაფრთხილებელი გასროლები განახორციელეს, რადგან ის ირანის მიერ დამტკიცებულ მარშრუტს არ მიჰყვებოდა.
„სამწუხაროდ, ერთ-ერთ გემს, რომელმაც საკუთარი სისტემების გამორთვით საზღვაო უსაფრთხოებას საფრთხე შეუქმნა, გამაფრთხილებელი გასროლა მოხვდა, რის შემდეგაც ის გაჩერდა“, — ნათქვამია რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის სამხედრო-საზღვაო ძალების განცხადებაში.
ირანულმა მხარემ ასევე განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტე შემდგომ შეტყობინებამდე და „რეგიონში აშშ-ის ინტერვენციის შეწყვეტამდე“ დახურული დარჩება. რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე ახალი თავდასხმებითაც დაიმუქრა, თუკი ამერიკული დარტყმები ირანზე გაგრძელდება.
აშშ-ისა და ისრაელის ირანთან ომის დაწყებამდე ჰორმუზის სრუტეზე მსოფლიო ნავთობით ვაჭრობის დაახლოებით 20 პროცენტი გადიოდა.
დარღვეული ზავი
17 ივნისს აშშ-მა და ირანმა ხელი მოაწერეს ჩარჩო შეთანხმებას, რომელიც საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტასა და სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი აკვატორიის გახსნას ითვალისწინებდა. თუმცა 25 ივნისს ირანელმა სამხედროებმა ჰორმუზის სრუტეში სამოქალაქო ტანკერს კამიკაძე-დრონით შეუტიეს, ხოლო მომდევნო დღეს ამერიკელებმა საპასუხო დარტყმები მიაყენეს ისლამურ რესპუბლიკას.
მას შემდეგ მსგავსი შემთხვევა კიდევ რამდენჯერმე განმეორდა. ირანული თავდასხმების სამიზნეებად მეზობელი ბაჰრეინი და ქუვეითიც იქცნენ. ამერიკელი სამხედროები ყოველ ჯერზე აცხადებდნენ, რომ ირანში სამხედრო ობიექტებს, მათ შორის რადარებსა და რაკეტებისა და უპილოტო საფრენი აპარატების საწყობებს, უტევდნენ.
8 ივლისს, ანკარაში ნატოს სამიტზე გამოსვლისას, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანთან გაფორმებული ურთიერთგაგების მემორანდუმი აღარ მოქმედებს. თეთრი სახლის ხელმძღვანელმა ირანის ლიდერებს „ბოროტი და ავადმყოფი ადამიანები“ უწოდა და მათთან ურთიერთობა „დროის ფუჭ ხარჯვად“ შეაფასა.
ტრამპმა დაამატა, რომ თავად თეირანთან მოლაპარაკებებს აღარ გამართავს, თუმცა საკუთარ მომლაპარაკებლებს პროცესის გაგრძელების საშუალებას მისცემს, თუკი ისინი ამას მოისურვებენ. შეერთებულმა შტატებმა ირანის წინააღმდეგ ნავთობის სანქციებიც აღადგინა.
11 ივლისს Reuters-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აშშ-თან დახურულ მოლაპარაკებებზე ირანელმა ოფიციალურმა პირებმა ჰორმუზის სრუტეში გემებზე ახალი თავდასხმების პასუხისმგებლობა „სისტემის უკონტროლო ელემენტებს“ დააკისრეს.
„მათ გვითხრეს: „ჩვენ ჩავფლავდით. შეცდომა დავუშვით. მოდით, ვილაპარაკოთ“, — განუცხადა სააგენტოს წყარომ ვაშინგტონში.