„დიდი სატრანზიტო თაღლითობა“ და საქართველო – რა წერია თეთრი სახლის ანგარიშში?

აშშ-ის თეთრი სახლის ვაჭრობისა და წარმოების პოლიტიკის ოფისმა (OTMP) ანგარიში „დიდი სატრანზიტო თაღლითობა“ (The Great Transshipment Scam) გამოაქვეყნა, რომელშიც სხვა ქვეყნებთან ერთად საქართველოც არის მოხსენიებული. დოკუმენტი ჩინური პროდუქციის მესამე ქვეყნების გავლით აშშ-ში შეტანისა და ამერიკული ტარიფების გვერდის ავლის შესაძლო სქემებს მიმოიხილავს.

ანგარიშის მიხედვით, ჩინური პროდუქცია აშშ-ის ბაზარზე ზოგჯერ მესამე ქვეყნების გავლით ხვდება. ასეთ შემთხვევებში შესაძლოა გამოყენებული იყოს მსუბუქი დამუშავება, გადაფუთვა, ხელახალი მარკირება, ინვოისების შეცვლა ან სხვა დოკუმენტური ცვლილებები, რათა საქონელს განსხვავებული ქვეყნის წარმოშობის იერი მიეცეს და მისი ჩინური წარმომავლობა დაიფაროს.

ანგარიშში ქვეყნები სამი კატეგორიის მიხედვით არის დაყოფილი. საქართველო მესამე კატეგორიაში — Tier 3-ში — მოხვდა. ამ ჯგუფში შედიან შედარებით მცირე ეკონომიკის ქვეყნები, სადაც, ანგარიშის თანახმად, ჩინეთთან დაკავშირებული საქონლის გადამისამართებისთვის შესაძლოა არსებობდეს გარკვეული „სუსტი რგოლები“ — მათ შორის თავისუფალი ზონები, პორტებთან ან საზღვრებთან წვდომა, საბაჟო საწყობები, შეზღუდული წარმოების შესაძლებლობები ან საბაჟო კონტროლის შეზღუდული შესაძლებლობები.

„აზერბაიჯანი და საქართველო უზრუნველყოფენ სარკინიგზო და მშრალი პორტების გავლით ტვირთების ტრანზიტს, კონსოლიდაციას და სახმელეთო მარშრუტების საზღვაო გზებთან დაკავშირებას“, – წერია ანგარიშში, რომლის ფუნქციური კლასიფიკაციით, საქართველო „სარტყელი და გზის“ სახმელეთო კვანძებს მიეკუთვნება. სიაში, საქართველოსთან ერთად, არის „შუა დერეფნის“ მარშრუტის სხვა ქვეყნებიც – ყაზახეთი, უზბეკეთი და აზერბაიჯანი და თურქეთი.

დოკუმენტი ასევე აღნიშნავს, რომ ისეთი ინფრასტრუქტურა, როგორიცაა პორტები, სარკინიგზო დერეფნები, თავისუფალი ზონები, ინდუსტრიული პარკები, საბაჟო საწყობები და ლოგისტიკური პლატფორმები, შეიძლება ემსახურებოდეს როგორც ლეგიტიმურ ვაჭრობას, ისე ჩინეთთან დაკავშირებული საქონლის გადამისამართებას.

აშშ-ის ადმინისტრაცია ამ რისკებთან საბრძოლველად ავითარებს ხელოვნურ ინტელექტზე დაფუძნებულ სისტემას, რომელიც  გააანალიზებს გლობალურ სავაჭრო მონაცემებს, ტვირთების წარმოშობას, მარშრუტებსა და კომპონენტების შესახებ ინფორმაციას, რათა გამოავლინოს საეჭვო გადამისამართების სქემები და წარმოშობის შესახებ შეუსაბამობები.

ანგარიში ასევე ამბობს, რომ ქვეყნები, რომლებიც ტარიფების გვერდის ავლის მიზნით საქონელს უკანონოდ გადაამისამართებენ, შესაძლოა დამატებით სატარიფო ზომებს, სანქციებსა და აშშ-ის ბაზარზე წვდომის დაკარგვას დაექვემდებარონ.