სომხეთი უახლოესი ხუთი წლის განმავლობაში კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის (ОДКБ) მუშაობაში დაბრუნებას არ გეგმავს და მოხარული იქნება, თუ ორგანიზაციიდან გარიცხავენ, — განაცხადა ორშაბათს, 24 აგვისტოს, პარლამენტში გამოსვლისას ქვეყნის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა.
„დარწმუნებით შემიძლია ვთქვა — ჩვენ ОДКБ-ში ჩვენი მუშაობის გააქტიურებას არ ვაპირებთ“, — ციტირებს მას NEWS.am.
ფაშინიანის თქმით, ОДКБ-ში შესაბამისი განხილვები მიმდინარეობს და ორგანიზაციის წესდება წევრი სახელმწიფოს გარიცხვასაც ითვალისწინებს.
„ძალიან მოხარული ვიქნები, თუ ორგანიზაცია სომხეთის რესპუბლიკის გარიცხვას გადაწყვეტს. ყოველ შემთხვევაში, ეს გაგვათავისუფლებს დილემისგან — გავიდეთ თუ არა ორგანიზაციიდან“, — განაცხადა პრემიერმა, როდესაც დეპუტატების კითხვებს პასუხობდა მთავრობის 2026–2031 წლების პროგრამასთან დაკავშირებით.
ერევანმა ОДКБ-ში მონაწილეობა 2024 წლის თებერვალში გაყინა, ხოლო იმავე წლის მაისში ორგანიზაციის დაფინანსებაზეც ოფიციალურად თქვა უარი — მას შემდეგ, რაც ОДКБ აზერბაიჯანთან კონფლიქტში არ ჩაერია.
ფაშინიანი ОДКБ-ს „ბუშტ-ალიანსს“ უწოდებდა და მის რამდენიმე წევრს ადანაშაულებდა იმაში, რომ ისინი ფაქტობრივად ბაქოს უჭერდნენ მხარს.
სომხეთი, სავარაუდოდ, მალე ევროკავშირის წევრობაზე განაცხადის პროცესს დაიწყებს
თავის გამოსვლაში ნიკოლ ფაშინიანი ასევე გამოეხმაურა რუსეთის მოთხოვნას, ჩატარდეს რეფერენდუმი იმის შესახებ, სურს თუ არა სომხეთს ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში (ЕАЭС) დარჩენა თუ ევროკავშირში გაწევრიანება.
„სომხეთმა, პირველ რიგში, ევროკავშირში გაწევრიანებაზე ოფიციალური განაცხადი უნდა წარადგინოს. ესეც პროცესია, რომელიც მასშტაბურ მუშაობას მოითხოვს და, სავარაუდოდ, უახლოეს პერიოდში ამ პროცესს დავიწყებთ“, — განაცხადა მთავრობის მეთაურმა.
განაცხადის წარდგენის კონკრეტული ვადები მას არ დაუსახელებია.
ამასთან, ფაშინიანს რეფერენდუმის იდეა არ უარუყვია. მისი თქმით, ის შეიძლება ჩატარდეს ევროკავშირში ოფიციალური მიმართვის შემდეგ შესაბამისი პასუხის მიღებისა და პროცესის „საგზაო რუკის“ გაჩენის შემთხვევაში.
სომხეთის ევროკავშირთან დაახლოება და რუსეთის ზეწოლა
ივნისში ნიკოლ ფაშინიანის პარტია „სამოქალაქო შეთანხმებამ“ საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. ბევრი ექსპერტი ამ არჩევნებს ქვეყნის საგარეო-პოლიტიკური კურსისთვის გადამწყვეტად მიიჩნევდა.
არჩევნებამდე ერთი თვით ადრე, 5 მაისს, ერევანში სომხეთისა და ევროკავშირის ისტორიაში პირველი სამიტი გაიმართა. მხარეები შეთანხმდნენ, გაეღრმავებინათ თანამშრომლობა უსაფრთხოებისა და თავდაცვის, ენერგეტიკის, ტრანსპორტისა და ციფრული ტექნოლოგიების სფეროებში.
სომხეთის ევროკავშირთან დაახლოების ფონზე რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა ერევანი „უკრაინული სცენარის“ შესახებ გააფრთხილა.
მაისის ბოლოს რუსეთმა და ЕАЭС-ის კიდევ სამმა ქვეყანამ — ბელარუსმა, ყაზახეთმა და ყირგიზეთმა — ერთობლივი განცხადება გაავრცელეს, რომელშიც სომხეთს რეფერენდუმის ჩატარება და საბოლოოდ გადაწყვეტა მოსთხოვეს: დარჩება ქვეყანა ЕАЭС-ში თუ ევროკავშირში გაწევრიანების კურსს გააგრძელებს.
პუტინსა და რუსეთის ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებს არაერთხელ განუცხადებიათ, რომ სომხეთი ერთდროულად ევროკავშირშიც და ЕАЭС-შიც ვერ იქნება.
ნიკოლ ფაშინიანის პარლამენტში გაკეთებული განცხადებების კომენტირებისას კრემლის პრესმდივანმა დმიტრი პესკოვმა თქვა, რომ ევროკავშირში გაწევრიანების განაცხადის წარდგენის შემდეგ სომხეთს ევროპულ სტანდარტებზე გადასვლა მოუწევს, რომლებიც ЕАЭС-ის სტანდარტებთან წინააღმდეგობაში მოდის.
ОДКБ-ში წევრობაზე საუბრისას პესკოვმა აღნიშნა, რომ კრემლში აქამდე „ისმენდნენ განცხადებებს“, რომ სომხეთი ორგანიზაციიდან გასვლას ჯერჯერობით არ გეგმავდა.
„თუ ერევანს თავისი ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე აღარ სჭირდება წევრობა რეგიონული უსაფრთხოების უზრუნველყოფისთვის ასეთ მნიშვნელოვან ორგანიზაციაში, მას შეუძლია შესაბამისი გადაწყვეტილება მიიღოს და ორგანიზაცია დატოვოს“, — განაცხადა პესკოვმა.