აშშ-ის პრეზიდენტის სპეციალური წარმომადგენლები სტივ უიტკოფი და ჯარედ კუშნერი შაბათს მოსკოვში ჩავიდნენ, სადაც ვლადიმირ პუტინს უნდა შეხვდნენ. დონალდ ტრამპის თქმით, მათ რუსეთისა და უკრაინისთვის ომის დასრულების ახალი ამერიკული წინადადება მიაქვთ. მოსკოვის შემდეგ ისინი კიევში გაემგზავრებიან — ეს უკრაინაში მათი პირველი ვიზიტი იქნება.
„ჩვენ გვაქვს იდეა მშვიდობასთან დაკავშირებით“, — განაცხადა ტრამპმა ვიზიტის წინ. მან დეტალები არ გაამხილა, თუმცა უიტკოფსა და კუშნერს „შესანიშნავი მომლაპარაკებლები“ უწოდა და თქვა, რომ წარმატების „საკმაოდ კარგი შანსი“ არსებობს.
უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ დაადასტურა, რომ ამერიკელი წარმომადგენლები კვირას კიევს ეწვევიან. მისი თქმით, მათი გადაადგილებისა და მოლაპარაკებების პერიოდში უკრაინა მოსკოვზე საჰაერო დარტყმებს არ განახორციელებს და რუსეთისგანაც ანალოგიურ ნაბიჯს ელოდება.
„ჩვენ ვზრუნავთ სწორედ ამერიკელ მომლაპარაკებლებზე და არა რუსეთზე“, — თქვა ზელენსკიმ. მისი თქმით, მიზანია გაირკვეს, რა ახალი წინადადება აქვთ უიტკოფსა და კუშნერს და რა პასუხს მიიღებენ მოსკოვში.
„უკრაინსკაია პრავდას“ ინფორმაციით, უკრაინის თავდაცვის ძალებმა მიიღეს ბრძანება, 5 სექტემბრიდან 8 სექტემბრის ჩათვლით საბრძოლო შეხების ხაზზე ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი დაიცვან. რუსეთმა კი 5 სექტემბრის ღამეს უკრაინაზე დარტყმები გააგრძელა. მოგვიანებით კრემლმა განაცხადა, რომ პუტინმა 6 სექტემბრიდან სამი დღით კიევზე დარტყმების შეჩერება ბრძანა, რათა ამერიკული დელეგაციის ვიზიტი უსაფრთხოდ ჩატარებულიყო.
რა დაემართა წინა სამშვიდობო გეგმას
ტრამპის ადმინისტრაცია ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ომის დასრულებას ორივე მხარეზე ზეწოლით ცდილობს, თუმცა ამ დრომდე მნიშვნელოვანი შედეგი ვერ მიიღო.
2025 წლის აგვისტოში ტრამპისა და პუტინის ანკორიჯის შეხვედრაზე, არსებული ინფორმაციით, განიხილებოდა ე.წ. ფორმულა „3 პლუს 2“. „3“ გულისხმობდა ყირიმს, დონეცკისა და ლუჰანსკის ოლქებს, რომელთა სრულად რუსეთისთვის გადაცემას მოსკოვი ითხოვდა, ხოლო „2“ – ხერსონისა და ზაპოროჟიეს ოლქებს, სადაც კიევის კონტროლქვეშ დარჩენილი ტერიტორიები უკრაინას უნდა შეენარჩუნებინა. სანაცვლოდ აშშ შესაძლოა რუსეთისთვის სანქციების შემსუბუქების საკითხს განიხილავდა.
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ მოგვიანებით აღიარა, რომ გეგმა არ განხორციელდა, რადგან „უკრაინელები ამას არ დათანხმდნენ“, და ახალი იდეების მოძიების აუცილებლობაზე ისაუბრა.
მოსკოვსა და კიევს შორის აშშ-ის შუამავლობით მოლაპარაკებები ზამთრის ბოლოს შეჩერდა. ჯერ კიდევ 28 აგვისტოს კრემლის წარმომადგენელი დმიტრი პესკოვი აცხადებდა, რომ სამშვიდობო პროცესი „ღრმა პაუზაზეა“ და ახალი იდეები არ არსებობს.
უიტკოფი და კუშნერი მოსკოვში ერთად უკვე ორჯერ იყვნენ — 2025 წლის დეკემბერში და 2026 წლის იანვარში. Reuters-ის წყაროს ცნობით, ამჯერად რუსეთი მათი კიევში ჩასვლის წინააღმდეგიც იყო და ცდილობდა, ამერიკელებისთვის გეგმა შეეცვლევინებინა.
დასავლური მედია ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ ვიზიტის წინა საღამოს რუსეთის სამხედროებმა კიევის ცენტრში СБУ-ს ხელმძღვანელის კაბინეტს დაარტყეს. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრი სიბიგამ ამას სერიოზული ესკალაცია უწოდა, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც სამშვიდობო ძალისხმევა კვლავ გააქტიურდა.
ამერიკულ დიპლომატიურ აქტივობას წინ უძღოდა აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დირექტორის, ჯონ რეტკლიფის 26 აგვისტოს გაუხმაურებელი ვიზიტიც მოსკოვში. Axios-ის ცნობით, მისი ერთ-ერთი მიზანი იყო გაერკვია, შეძლებდნენ თუ არა რუსეთის სპეცსამსახურების ხელმძღვანელები პუტინის დარწმუნებას უკრაინასთან მოლაპარაკებების განახლებაში. ვიზიტის შემდეგ ვაშინგტონმა ზელენსკის მისი შედეგები გააცნო და სამმხრივი სამიტის — აშშ, უკრაინა და რუსეთი ჩატარების იდეაც შესთავაზა.