სტოკჰოლმის გარეუბანში, ზამთრის სიბნელიდან შავებში ჩაცმული მამაკაცი გამოჩნდა. მას პისტოლეტი ეჭირა და 20 წლის მურად აბდელკადერს მიუახლოვდა — სტუდენტს, რომელიც „მაკდონალდსში“ ცვლის დასრულების შემდეგ სახლში ბრუნდებოდა.
თავდამსხმელმა ცეცხლი გახსნა და მიზანთან მიახლოებისას არაერთხელ გაისროლა. ბოლო ტყვია მან მიწაზე უმწეოდ მწოლიარე მსხვერპლს თავში ესროლა.
მკვლელი 18 წლის ატილა აზიმოვი იყო. გასული წლის თებერვლის იმ ღამეს მან შეცდომით სხვა ადამიანი მოკლა.
ეს ფულის სანაცვლოდ ჩაიდინა — იგი დაიქირავა „ფოქსტროტის ქსელმა“, ორგანიზებულმა დანაშაულებრივმა დაჯგუფებამ, რომელსაც ირანის რეჟიმთან კავშირები აქვს და რომელიც ე.წ. „ძალადობა მომსახურების სახით“ (Violence-as-a-Service, VaaS) ტაქტიკით გახდა ცნობილი.
როგორც ვარაუდობენ, 2022 წლიდან მოყოლებული „ფოქსტროტის ქსელი“ პასუხისმგებელია დაახლოებით 35 მკვლელობაზე, ასევე ევროპაში ისრაელის ობიექტებზე განხორციელებულ არაერთ თავდასხმასა და თავდასხმის მცდელობაზე. მათ შორის იყო ორი შემთხვევა, როდესაც ასაფეთქებელი მოწყობილობები და ხელყუმბარები გამოიყენეს.
დაჯგუფება თავდასხმების ფულის სანაცვლოდ შესასრულებლად თინეიჯერებს იბირებს, თუმცა მათთვის თანხის გადახდა თითქმის არასოდეს უწევს, რადგან შემსრულებლებს ხშირად აკავებენ.
ასე მოხდა იოჰანეს ნატლანდის შემთხვევაშიც — ნორვეგიელი თინეიჯერის, რომელიც ოთხშაბათს ლონდონის ცენტრალური სისხლის სამართლის სასამართლოს ნაფიცმა მსაჯულებმა დასავლეთ იორკშირში დაგეგმილ მკვლელობასთან დაკავშირებით მკვლელობის შეთქმულებაში დამნაშავედ ცნეს.
ევროპოლის სპეციალური ჯგუფის — Operational Taskforce (OTF) GRIMM-ის — ინფორმაციით, რომელიც ამ პრობლემასთან საბრძოლველად შეიქმნა, თინეიჯერ ქილერებს სოციალური მედიის საშუალებით იბირებენ, ხოლო დავალებებს „გეიმიფიცირებული“ ფორმით აძლევენ — კომპიუტერული თამაშების მუშაობის პრინციპის მიბაძვით.
ევროპოლის მძიმე და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ევროპული ცენტრის ხელმძღვანელი ენდი კრააგი ამას მოწყვლადი ახალგაზრდებისთვის „მკვლელობის წინასწარ გათვლილ გადაბარებას“ უწოდებს.
ამჟამად OTF GRIMM-ში „ძალადობა მომსახურების სახით“ ფენომენით დაზარალებული 11 ქვეყანა მონაწილეობს: ბელგია, დანია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, ისლანდია, ნიდერლანდები, ნორვეგია, ესპანეთი, შვედეთი და გაერთიანებული სამეფო.
„ფოქსტროტის ქსელის“ ლიდერი რავა მაჯიდი ჯერ შვედეთიდან, შემდეგ კი თურქეთიდან გაიქცა, სადაც მოგვიანებით მისი ოპერაციული ბაზა იყო განთავსებული. ამჟამად ის ირანის დედაქალაქ თეირანში იმყოფება. პოლიციის აზრით, „ძალადობა მომსახურების სახით“ მოდელით მოწყობილი ზოგიერთი თავდასხმა ირანის რეჟიმის დაკვეთით განხორციელდა. მათ შორის იყო კოპენჰაგენში ისრაელის საელჩოზე ხელყუმბარით თავდასხმა. სხვა თავდასხმები კი ნარკობიზნესში გავლენის სფეროებისთვის „ფოქსტროტის“ დაპირისპირებებს უკავშირდება.
შვედური მაუწყებლის, SVT-ის გამომძიებელი ჟურნალისტი დიამანტ სალიჰუ უკვე სამი წელია სწავლობს „ფოქსტროტსა“ და მის კავშირებს ირანთან.
„რეჟიმი ‘ფოქსტროტის ქსელის’ ლიდერს ავალებს, საკუთარი ქსელი ირანის რეჟიმის მტრებზე თავდასხმების მოსაწყობად გამოიყენოს“, — ამბობს ის.
„სამიზნეები შეიძლება იყვნენ დისიდენტები, რეჟიმის ოპოზიციაში მყოფი ჟურნალისტები და ასევე ისრაელის ობიექტები.“
სალიჰუს თქმით, ირანის რეჟიმთან კავშირები 2023 წლის ოქტომბრის შემდეგ დაიწყო, როდესაც მაჯიდი თეირანში გაიქცა.
„იმისთვის, რომ ირანში თავისუფლად ეცხოვრა, მას შეთანხმების დადება მოუწია — იმ პირობით, რომ თავად და მისი ქსელი რეჟიმისთვის იმუშავებდნენ.“
2025 წლის აპრილში გაერთიანებული სამეფოს მთავრობამ სანქციები დაუწესა როგორც „ფოქსტროტის ქსელს“, ისე მაჯიდს.
ეს მოხდა ნატლანდის დაკავებიდან ერთი თვის შემდეგ. ის მაშინ 18 წლის იყო და მანჩესტერში ჩავიდა, რათა „ფოქსტროტის“ სახელით ჰადერსფილდის მახლობლად დაკვეთილი მკვლელობა შეესრულებინა.
ნატლანდის საქმე ნათლად აჩვენებს, როგორ მუშაობს „ძალადობა მომსახურების სახით“ სისტემა.
ნატლანდი სტავანგერში მცხოვრები ორი ჟურნალისტის შვილია და უზრუნველყოფილ გარემოში გაიზარდა, თუმცა მოგვიანებით ნარკოტიკების მოხმარება დაიწყო და ფსიქოზი განუვითარდა. გარკვეული დრო მან სარეაბილიტაციო დაწესებულებაში გაატარა, მცირე პერიოდი კი — ბავშვთა სახლში. სწორედ იქ გაიცნო სხვა თინეიჯერი, რომელიც ინტერნეტში UnknownHustler-ის სახელით მოქმედებდა.
სწორედ UnknownHustler-მა გაუგზავნა ნატლანდს პირველი ონლაინშეტყობინება, რომელშიც გაერთიანებულ სამეფოში მკვლელობის შემსრულებელს ეძებდნენ: „მკვლელობა ინგლისში — 270 ათასი“. 270 ათასი ნორვეგიული კრონა დაახლოებით 21 ათას ფუნტ სტერლინგს შეადგენს.
შეტყობინება კიდევ ერთი თინეიჯერისგან, მეტსახელად Generalen-ისგან იყო მიღებული. Generalen მაშინ 16 წლის იყო და წინა სამი წელი ბავშვთა სახლში ჰქონდა გატარებული. მოგვიანებით სწორედ მან დაიქირავა ნატლანდი მკვლელობის შესასრულებლად.
ამის შემდეგ ნატლანდი „ფოქსტროტის“ წევრს დაუკავშირეს, რომელიც ინტერნეტში Agent 47-ის სახელით მოქმედებდა. ეს სახელი ვიდეოთამაშების სერია Hitman-იდან არის აღებული. შვედეთის პოლიცია ამტკიცებს, რომ Agent 47-ის სახელით ალი შეჰად აჰმედი მოქმედებდა, რომელიც „ფოქსტროტის“ ლიდერ მაჯიდთან დაახლოებული პირია.
Agent 47-მა ნატლანდს მანჩესტერის აეროპორტამდე ცალმხრივი ბილეთი დაუჯავშნა და დროებითი პასპორტის აღებაშიც დაეხმარა. Signal-ის აპლიკაციის საშუალებით ის ნატლანდს მგზავრობის ყველა ეტაპზე აძლევდა მითითებებს, შემდეგ კი იგი ლოჯისტიკის კოორდინატორს გადასცა, რომელიც ონლაინსახელად „1“-ს იყენებდა.
„1“ ნატლანდს თითქმის კომპიუტერული თამაშის პერსონაჟივით ექცეოდა. მან გაუგზავნა რუკა და ვიდეოები, რომლებშიც ნაჩვენები იყო, სად უნდა ეპოვა ჰადერსფილდის ტყიან ტერიტორიაზე დამალული იარაღი. შემდეგ კიდევ ერთი ვიდეო გაუგზავნა, რომელიც აჩვენებდა, როგორ უნდა მიეგნო ფეხით მოსიარულეთა გვირაბთან ახლოს, ბუჩქებში დამალული ფულისთვის.
როდესაც ნატლანდი იარაღთან ერთად ჰადერსფილდის სასტუმროში მოთავსდა, Agent 47-მა კვლავ მისწერა: „ხვალ ბევრი საქმე გვაქვს.“
ნატლანდი მომდევნო დილით დააკავეს. მისთვის ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ ნათქვამი, ვინ უნდა მოეკლა. კონტრტერორისტული სამსახურის გამომძიებლები დღემდე ცდილობენ დაადგინონ, ეს კრიმინალური ანგარიშსწორება უნდა ყოფილიყო თუ ირანისთვის შესრულებული პოლიტიკური მკვლელობა.
შვედეთმა უარი თქვა მძიმე დანაშაულის ჩამდენი 13 წლის მოზარდების დაპატიმრების გეგმაზე
ნატლანდის დამქირავებელი თინეიჯერი, Generalen, ძალზე აქტიურად მოქმედებდა. ნატლანდის მკვლელად დაქირავების გარდა, მან სულ მცირე კიდევ ორი ადამიანი გადაიბირა, რომლებმაც შვედეთში მკვლელობები ჩაიდინეს.
ერთ-ერთი მათგანი აზიმოვი იყო, რომელიც უდანაშაულო ადამიანის შეცდომით მკვლელობისთვის უვადო პატიმრობას იხდის. მეორე კი 17 წლის მოზარდი იყო, რომელმაც სამნახევარი კვირით ადრე, სამხრეთ შვედეთის ქალაქ ლუნდში, აჰმედ ზამზამი მოკლა.
არც ერთ მკვლელს ფული არ მიუღია, რადგან ორივე დააკავეს. სალიჰუს თქმით, ეს „ფოქსტროტის“ მუშაობის მოდელის ნაწილია.
„მათ საერთოდ არ აინტერესებთ, დაიჭერენ თუ არა თინეიჯერებს. დაკავების შემდეგ ისინი უკვე ვეღარ მოითხოვენ დაპირებულ თანხას. ჩვენ არც ერთი მაგალითი არ გვინახავს, როდესაც ამ ახალგაზრდა მკვლელებისთვის ფული ნამდვილად გადაეხადათ“, — ამბობს სალიჰუ.
„ეს მიზანმიმართული პოლიტიკაა — გადაიბირონ სულ უფრო მცირე ასაკის მოზარდები, რადგან ისინი დაკავების შედეგებზე ნაკლებად ფიქრობენ და რისკზე წასასვლელად უფრო მზად არიან.“
Generalen-ის შეჩერება საბოლოოდ მას შემდეგ მოხერხდა, რაც მან ნორვეგიელი პოლიციელის 14 წლის შვილის მკვლელობის ორგანიზება სცადა. დანით თავდასხმის შესასრულებლად მან 15 და 17 წლის მოზარდები გადაიბირა, თუმცა 15 წლის მოზარდმა პოლიციას შეატყობინა.
Generalen-ის დაკავების შემდეგ გამომძიებლებმა მის ტელეფონში ჰადერსფილდში დაგეგმილი მკვლელობის დეტალები აღმოაჩინეს. სწორედ ამ ინფორმაციამ მისცა ბრიტანეთის პოლიციას შესაძლებლობა, ნატლანდი დროულად დაეკავებინა.
Generalen დამნაშავედ მაისში ცნეს და ის 14-წლიან პატიმრობას იხდის.
შექმნიდან 15 თვის განმავლობაში OTF GRIMM-მა გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია. პოლიციამ 280-ზე მეტი ადამიანი დააკავა, მათ შორის რამდენიმე მნიშვნელოვანი ეჭვმიტანილი.
ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაკავებული აჰმედი იყო, რომელიც, სავარაუდოდ, Agent 47-ის სახელით მოქმედებდა.
იგი ერაყის ქურთულ ქალაქ სულეიმანიაში დააკავეს. ამჟამად შვედეთი მის ექსტრადირებას ითხოვს.
შვედეთის ეროვნული პოლიციის კომისრის მოადგილემ, სტეფან ჰექტორმა განაცხადა, რომ ისინი „მუდმივად აფართოებენ თანამშრომლობას სხვა ქვეყნებთან“ და ორგანიზებულ დამნაშავეებს აჩვენებენ, რომ „მსოფლიოს ვერც ერთ წერტილში თავს უსაფრთხოდ ვერ იგრძნობენ“.
მაისში ტუნისში დააკავეს ყოფილი რეპერი მოჰამედ „მოეგლი“ მოჰდი, რომელსაც შვედეთის პოლიცია „ფოქსტროტის“ ერთ-ერთ „ცენტრალურ ფიგურად“ მიიჩნევს.
თუმცა თავად მაჯიდი კვლავ მიუწვდომელია, რადგან ირანში იმყოფება.
„ის კვლავ აქტიურია“, — ამბობს სალიჰუ. „და სანამ ეს ქსელი მოქმედებას განაგრძობს, ვშიშობ, კვლავ ვიხილავთ ირანის რეჟიმის მტრებზე თავდასხმებს.“
ჯერჯერობით გაურკვეველია, რამდენად შეასუსტა დაკავებებმა „ფოქსტროტის“ მოქმედების უნარი. ამასთან, სხვა დაჯგუფებებმა, მათ შორის „ფოქსტროტის“ მეტოქე „დალენის ქსელმა“, უკვე გადაიღეს „ძალადობა მომსახურების სახით“ მოდელი და მკვლელობების შესასრულებლად მოწყვლადი თინეიჯერების დაქირავება დაიწყეს. ამიტომ საფრთხე კვლავაც ძალიან რეალურია.
ეს მოდელი შვედეთიდან სწრაფად გავრცელდა სკანდინავიის სხვა ქვეყნებსა და ჩრდილოეთ ევროპაში, ხოლო, როგორც ნატლანდის საქმე აჩვენებს, გასულ წელს გაერთიანებულ სამეფომდეც მიაღწია.
