საქართველო ეუთოს თავმჯდომარეობის მოპოვებას ცდილობს, თუმცა ევროკავშირი ამ ინიციატივას ერთსულოვნად უპირისპირდება – ამის შესახებ ნათქვამია სტატიაში, რომელსაც ევროპული გამოცემა Rapporteur-ი აქვეყნებს.
„ამ პლატფორმის მეშვეობით საქართველო ცდილობს შეამციროს თავისი მზარდი საერთაშორისო იზოლაცია. თუმცა ევროკავშირი ამ გეგმას ეწინააღმდეგება.
საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაკა ბოჭორიშვილმა გასულ კვირას განაცხადა, რომ ქვეყანა ოფიციალურად წარადგენს კანდიდატურას და ითხოვს მხარდაჭერას ეუთოს 57 მონაწილე სახელმწიფოსგან.
„საქართველოს სურს 2027 წელს ეუთოს თავმჯდომარეობა და მზად არის ითანამშრომლოს ყველა მონაწილე სახელმწიფოსთან“, — განაცხადა ბოჭორიშვილმა ნიუ-იორკში, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ეუთოს წარმომადგენლებისთვის გამართულ მიღებაზე.
ეუთო წარმოადგენს მთავარ მრავალმხრივ უსაფრთხოების ფორუმს, რომელიც აერთიანებს ევროპას, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და რუსეთს. ორგანიზაცია ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად შეფერხებულია, რადგან ყველა გადაწყვეტილება კონსენსუსით მიიღება. საქართველოს ინიციატივა იმ ფონზეა წამოყენებული, როდესაც ეუთო კვლავ ვერ ახერხებს შეთანხმებას 2027 წლის თავმჯდომარეობის საკითხზე.
ამჟამად ერთადერთი ოფიციალური კანდიდატი კვიპროსია, რომელსაც ევროკავშირის ქვეყნების ფართო მხარდაჭერა აქვს. თუმცა დიპლომატების ინფორმაციით, თურქეთი ბლოკავს მის კანდიდატურას. ამის გამო ორგანიზაციას ჯერ არ აქვს კონსენსუსი შემდეგ თავმჯდომარეზე, რაც საქართველოს ალტერნატივის შეთავაზების შესაძლებლობას აძლევს.
როდესაც Rapporteur-მა ჰკითხა, ინარჩუნებს თუ არა ევროკავშირი კვიპროსის მხარდაჭერას 2027 წლისთვის და განიხილავს თუ არა სხვა კანდიდატს ან ჩიხიდან გამოსვლის ალტერნატიულ გზას, ევროკავშირის საგარეო საქმეთა სპიკერმა კრისტიან ვიგანდმა მკაფიოდ უპასუხა: პირველ კითხვაზე — „დიახ“, მეორეზე — „არა“.
თბილისისთვის ეუთოს თავმჯდომარეობა მნიშვნელოვან დიპლომატიურ პლატფორმას შექმნიდა იმ პერიოდში, როდესაც ქვეყნის ურთიერთობები ევროკავშირთან და რიგ დასავლურ მთავრობებთან გაუარესებულია. ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესიც შეჩერებულია დემოკრატიული მდგომარეობისა და მოსკოვთან ახლო ურთიერთობების კრიტიკის გამო.
შემდეგი მნიშვნელოვანი ეტაპი ეუთოს მინისტრთა საბჭოს სხდომაა, რომელიც 3-4 დეკემბერს ლუგანოში გაიმართება. ეს შვეიცარიის 2026 წლის თავმჯდომარეობის ბოლო მნიშვნელოვანი შეხვედრა იქნება.
რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი, სავარაუდოდ, პირადად დაესწრება ლუგანოს მინისტერიალს, რაც მისი ევროპაში იშვიათი ვიზიტებიდან ერთ-ერთი იქნება.
შვეიცარიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა და ეუთოს მოქმედმა თავმჯდომარემ იგნაციო კასისმა ამ თვეში განაცხადა, რომ როგორც რუსეთის, ისე ამერიკის საგარეო საქმეთა მინისტრები შეიძლება დაესწრონ შეხვედრას და ის დიალოგის შესაძლებლობად შეაფასა.
ეუთოში ბოლო პერიოდში ამერიკა-რუსეთის გარკვეული ჩართულობა აღინიშნება, მაშინ როცა ევროკავშირის ქვეყნები მოსკოვთან მაღალი დონის კონტაქტებზე კვლავ შეზღუდულ მიდგომას ინარჩუნებენ.
თუ თურქეთი გააგრძელებს კვიპროსის კანდიდატურის ბლოკირებას, საქართველოს წინადადება ლუგანოში პოტენციურ ალტერნატივად შეიძლება გაჟღერდეს. თუმცა ევროკავშირის შიგნითაც არსებობს წინააღმდეგობა.
დიპლომატების ინფორმაციით, ბალტიისპირეთის ქვეყნები განსაკუთრებით კრიტიკულად არიან განწყობილნი საქართველოს კანდიდატურის მიმართ. ეს დაკავშირებულია თბილისის ევროკავშირთან გაუარესებულ ურთიერთობებთან და რუსეთის მიმართ პოლიტიკასთან.
სერბეთიც განიხილავს 2027 წლის თავმჯდომარეობაზე კანდიდატურის წარდგენას, განუცხადა Rapporteur-ს ერთმა მაღალჩინოსანმა დიპლომატმა. ბელგრადის შესაძლო ინიციატივამ შესაძლოა კიდევ უფრო გაართულოს ბრიუსელის პოზიცია, განსაკუთრებით სერბეთთან არსებული დაძაბულობისა და ომის დამნაშავე რატკო მლადიჩის დაკრძალვასთან დაკავშირებული სკანდალის ფონზე.
რუსეთის პოზიცია საქართველოს კანდიდატურაზე ჯერ გაურკვეველია. მოსკოვს თბილისთან დიპლომატიური ურთიერთობები არ აქვს, ხოლო რუსულ ჯარებს კვლავ ოკუპირებული აქვთ აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი.
ამავდროულად, ორი ქვეყანა მნიშვნელოვნად დაახლოვდა რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ. თბილისმა არ დაუჭირა მხარი მოსკოვის წინააღმდეგ დასავლურ სანქციებს და შეაჩერა ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი.
რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს Rapporteur-მა საქართველოს კანდიდატურაზე კომენტარისთვის მიმართა, თუმცა უწყებამ კომენტარისგან თავი შეიკავა“ – წერს Rapporteur-ი