25 წლის ესპანელი ნოელია კასტილიო რამოსი წელიწადნახევარი სასამართლოში იბრძოდა მამის წინააღმდეგ, ევთანაზიის უფლების მოსაპოვებლად. გოგონამ გადაიტანა სექსუალური ძალადობა და სცადა სიცოცხლის თვითმკვლელობით დასრულება, თუმცა მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა — ის პარალიზებული დარჩა და მუდმივ ტკივილს განიცდიდა. ხუთშაბათს, დღისით, მისი სურვილი – სიცოცხლის დასრულება – შესრულდა.
ევთანაზია ჩატარდა სანტ კამილის საავადმყოფოში, სან-პერე-დე-რიბესში — ბარსელონის პროვინციის მუნიციპალიტეტში, სადაც ნოელია კასტილიო ცხოვრობდა.
გოგონამ ითხოვა, რომ სიკვდილამდე ოთახში მარტო დაეტოვებინათ.
„არ მინდა, რომ ვინმე ოთახში იყოს,“ – თქვა მან. – „არ მინდა, ნახონ, როგორ ვხუჭავ თვალებს.“
ამ ისტორიამ მწვავე დებატები გამოიწვია მისი ახალგაზრდა ასაკის გამო და ასევე იმიტომ, რომ ის არ იმყოფებოდა იმ მდგომარეობაში, რომელსაც საზოგადოება ჩვეულებრივ ტერმინალურ დაავადებად აღიქვამს.
კასტილიო ესპანურ ტელევიზიასთან ინტერვიუში ამბობდა, რომ ყოველთვის „თავს მარტო გრძნობდა“ და არასოდეს ეპარებოდა ეჭვი საკუთარ გადაწყვეტილებაში, ევთანაზიის გზით დაესრულებინა სიცოცხლე.
„ჩემს ოჯახში ამას არავინ უჭერს მხარს,“ — ამბობდა კასტილიო. — „მე მივდივარ, თქვენ კი აქ რჩებით მთელი ამ ტკივილით, მაგრამ რა ვუყოთ იმ ტანჯვას, რაც მე ამ წლების განმავლობაში გამოვიარე? მე უბრალოდ მინდა მშვიდად წავიდე და ტკივილი დასრულდეს. მამის, დედის ან დის ბედნიერება არ უნდა იყოს უფრო მნიშვნელოვანი, ვიდრე ქალიშვილის ბედნიერება.“
რთული ბავშვობა და სექსუალური ძალადობა.
თავის პირველ და ერთადერთ ინტერვიუში ესპანურ ტელეარხ Antena 3-თან მან განაცხადა, რომ მისი მშობლები მაშინ დაშორდნენ, როცა ის 13 წლის იყო და ოჯახში მძიმე გარემო სუფევდა. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის ზრუნვის ცენტრში იმყოფებოდა; მას დაუდგინეს ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა და პიროვნების ზღვრული აშლილობა.
ნოელიას ცხოვრებაში იყო მძიმე კრიზისული პერიოდები, როცა მას სერიოზული ფსიქოლოგიური პრობლემები ჰქონდა.
ერთ-ერთი ასეთი პერიოდის შემდეგ დედამ ის ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოათავსა, სადაც ის მკურნალობას გადიოდა.
გოგონამ ასევე ისაუბრა მის მიერ გადატანილი სექსუალური ძალადობის რამდენიმე შემთხვევაზე – მათ შორის ყოფილ პარტნიორთან და სხვადასხვა საჯარო სივრცეში მომხდარ ინციდენტებზე.
2022 წლის ოქტომბერში მომხდარი გაუპატიურების მძიმე ეპიზოდის შემდეგ, მან თვითმკვლელობა სცადა, თუმცა გადარჩა. მაგრამ პარალიზებული დარჩა და ინვალიდის ეტლზე აღმოჩნდა მიჯაჭვული.
„ძალიან მიჭირს დაძინება და თან ზურგისა და ფეხების ტკივილიც მაწუხებს,“ –ამბობდა ის.
თუმცა მისი ტანჯვა მხოლოდ ფიზიკური არ ყოფილა. „ჩემი სამყარო ძალიან ბნელი იყო… არ მქონდა არც მიზნები, არც მისწრაფებები,“ — თქვა მან.
2024 წლის აპრილში მან ევთანაზიაზე შეიტანა განაცხადი, რომელიც კომისიამ სამი თვის შემდეგ დააკმაყოფილა.
სასამართლო დავა მამასთან
ნოელიას დედამ, იოლანდამ, განაცხადა, რომ არ ეთანხმებოდა შვილის გადაწყვეტილებას, თუმცა „პატივს სცემდა“ მას. ხოლო მამამ, ხერონიმო კასტილიომ, დანიშნულ თარიღამდე რამდენიმე დღით ადრე, იმავე წლის აგვისტოში, სარჩელი შეიტანა ევთანაზიის შესაჩერებლად.
ის ამტკიცებდა, რომ ნოელია ფსიქიკურ აშლილობებს განიცდიდა და ამიტომ ვერ იღებდა სრულად დამოუკიდებელ გადაწყვეტილებას. მისი თქმით, რეაბილიტაციის კურსზე გოგონას მდგომარეობა გაუმჯობესდა, ხოლო მისი წარმომადგენლები სასამართლოში აცხადებდნენ, რომ ნოელიამ ევთანაზიის საკითხზე პოზიცია რამდენჯერმე შეცვალა.
ხერონიმოს ადვოკატები მოითხოვდნენ, რომ გოგონასთვის დაევალდებულებინათ ფსიქოლოგიური მკურნალობის გავლა, სანამ დახმარებით სიკვდილის ნებართვა მიეცემოდა, და სისტემას ადანაშაულებდნენ იმაში, რომ არ ამოწურა ყველა შესაძლო თერაპიული გზა შეუქცევადი პროცესის დაწყებამდე.
მთელი პროცესის განმავლობაში ხერონიმოს კონსულტაციას უწევდა კათოლიკური ჯგუფი „ქრისტიანი ადვოკატები“.
კატალონიის სასამართლომ პროცედურა დროებით შეაჩერა და შვიდი თვის შემდეგ ნოელია სასამართლოს წინაშე წარსდგა. მან განაცხადა, რომ რელიგიური ჯგუფების მხრიდან ზეწოლას განიცდიდა – მისი თქმით, ცენტრში, სადაც ცხოვრობდა, ოთახი სავსე იყო ნახატებით, ჯვრებითა და რელიგიური სიმბოლოებით.
სასამართლომ ნოელიას მხარი დაუჭირა. თუმცა საქმე ამით არ დასრულებულა: გადაწყვეტილება რამდენიმე ინსტანციაში გაასაჩივრეს. კატალონიის უმაღლესმა სასამართლომ, ესპანეთის უზენაესმა სასამართლომ და საკონსტიტუციო სასამართლომ დაადგინეს, რომ ნოელია კასტილიო აკმაყოფილებდა მოთხოვნებს და შეეძლო დამოუკიდებლად მიეღო გადაწყვეტილება. საბოლოოდ, 10 მარტს ევროპის ადამიანის უფლებების სასამართლომ უარყო “ქრისტიანი ადვოკატების“ შუამდგომლობა პროცესის დროებით შეჩერების შესახებ.
„ვხვდები, რომ ის მამაა და არ სურს შვილის დაკარგვა,“ – ამბობდა ნოელია კასტილიო ინტერვიუში და დასძენდა, რომ მათ შორის ახლო ურთიერთობა არ ყოფილა.
ევთანაზია ესპანეთში
ევთანაზიის შესახებ კანონი ესპანეთში 2021 წელს მიიღეს.
ხელმისაწვდომი ბოლო ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, 2024 წელს დახმარებით სიკვდილის 426 მოთხოვნა იქნა დამტკიცებული.
კატალონიის „ღირსეული სიკვდილის უფლების ასოციაციის“ თავმჯდომარემ, ქრისტინა ვალესმა სააგენტო EFE-სთან კომენტარში განაცხადა, რომ ევთანაზიის ლეგალიზაციის შემდეგ ამ უფლებით ქვეყანაში დაახლოებით 1300 ადამიანმა ისარგებლა.
“ქრისტიანი ადვოკატების“ ჯგუფმა ნოელიას გარდაცვალების კომენტირებისას პლატფორმა X-ზე, გააკრიტიკა ესპანეთის ჯანდაცვის მინისტრი მონიკა გარსია, რომელმიც ევთანაზიის გადაწყვეტილების მიღების ვადების შემცირების ინიციატივით გამოვიდა.
„ევთანაზია არ უნდა იქცეს სწრაფ გამოსავლად იმ სიტუაციებში, სადაც არ არის საკმარისი მოვლა, მხარდაჭერა ან რეალური ალტერნატივები,“ — აცხადებს ორგანიზაცია.