სომხეთის ანტიკორუფციულმა კომიტეტმა 2026 წლის 25 მაისს მასშტაბური სპეცოპერაცია ჩაატარა. არჩევნებში უცხოური ჩარევისა და იძულების სქემებზე მიმდინარე გამოძიების ფარგლებში, სამართალდამცავებმა პრორუსული პარტია „ძლიერი სომხეთის“ 5 მხარდამჭერი დააკავეს. პარტია „ძლიერი სომხეთი“ რუსეთში მოღვაწე სომეხი მილიარდერისა და ოლიგარქის, სამველ კარაპეტიანის მიერ არის დაფუძნებული. ის ამავე პარტიის თავმჯდომარე და პრემიერ-მინისტრობის ოფიციალური კანდიდატია 2026 წლის 7 ივნისის საპარლამენტო არჩევნებში.
ადგილობრივი მედიის ცნობით, ქვეყნის სამართალდამცავებმა გაასაჯაროვეს ფარული აუდიოჩანაწერები, რომელთა მიხედვითაც კარაპეტიანთან დაკავშირებული რუსული ბიზნესწრეები რუსეთში მომუშავე სომეხ შრომით მიგრანტებზე ფინანსურ ზეწოლას ახორციელებდნენ.
სქემის მიხედვით, მიგრანტებს სომხეთში მგზავრობას უფინანსებდნენ და აიძულებდნენ, 7 ივნისის საპარლამენტო არჩევნებზე ხმა პარტია „ძლიერი სომხეთისთვის“ მიეცათ, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი სამსახურიდან დათხოვნით ემუქრებოდნენ. ანტიკორუფციული კომიტეტის განცხადებით, აღნიშნული საქმის ფარგლებში ჩხრეკა ჩატარდა პარტიის რამდენიმე ოფისში, მათ შორის ერევნის ავანის რაიონში, სადაც ფიგურანტები ხმის მოსყიდვისა და ამომრჩეველზე იძულების ბრალდებით დააკავეს.
სომხურ მედიაში კვლავ მთავარ თემად რჩება საგამოძიებო პლატფორმა The Insider-ის მიერ გამოქვეყნებული საიდუმლო დოკუმენტები. მონაცემთა ბაზების ანალიზით დადგინდა, რომ სამველ კარაპეტიანს რუსეთის საპასპორტო ფაილებში აქვს საიდუმლო აღნიშვნა — „ИЦ ФСБ“ (რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის საინფორმაციო ცენტრი), რაც მის სპეცსამსახურებთან კავშირზე მიანიშნებს. The Insider-ის მიერ გასაჯაროებულ მასალებში დეტალურად არის აღწერილი კრემლის სპეცსამსახურების (ФСБ, ГРУ, СВР) კონკრეტული ნაბიჯები, ფინანსური სქემები, გავლენის აგენტების სახელები და გეგმა, თუ როგორ უნდა გამოიყენონ მილიარდერი სამველ კარაპეტიანი ნიკოლ ფაშინიანის დასამარცხებლად. როგორც სომხეთის საზოგადოებრივი მაუწყებელი წერს, „მოსკოვი იმედებს ამყარებს მსხვილი ბიზნესმენის, სამველ კარაპეტიანის ფიგურაზე. დოკუმენტებში მას ღიად უწოდებენ „სომეხ ივანიშვილს“ და ადარებენ ქართველ მილიარდერს, რომელმაც შეძლო შეეცვალა თავისი ქვეყნის პოლიტიკური კურსი ყოველგვარი კონფლიქტის გარეშე“. სწორედ ამიტომ მედიამ და ანალიტიკოსებმა კრემლის ამ ჩანაფიქრს „ივანიშვილის სცენარი“ თუ „ოპერაცია ივანიშვილი 2“ უწოდეს, რომლის მიზანიც სომხეთის კვლავ რუსეთის ორბიტაზე დაბრუნებაა.
Dossier Center-ის გამოძიება ამტკიცებს, რომ კრემლი ცდილობს სომხეთის 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე გავლენის მოხდენას არა ერთი კონკრეტული კანდიდატის, არამედ რამდენიმე პრორუსული ან მოსკოვისთვის სასარგებლო პოლიტიკური ძალის პარალელური მხარდაჭერით. სტატიის მიხედვით, „დოსიემ“ მოიპოვა და გააანალიზა რუს პოლიტტექნოლოგებთან დაკავშირებული შიდა დოკუმენტები, რომელთა მიზანია ნიკოლ ფაშინიანის დასუსტება, მისი საგარეო პოლიტიკური კურსის შეცვლა და არჩევნების შემდეგ ანტიფაშინიანური კოალიციის შექმნა.
სტატიაში წერია, რომ მოსკოვისთვის სომხეთში პრობლემა იყო არა მხოლოდ ფაშინიანი, არამედ მთლიანად სომხეთის დასავლეთისკენ გადახრა: ერევანს უკვე გაყინული ჰქონდა მონაწილეობა ОДКБ-ში და ცდილობდა ევროკავშირთან და აშშ-სთან უფრო მჭიდრო კავშირებს. ამიტომ, დოკუმენტების მიხედვით, კრემლთან დაკავშირებული ექსპერტები სთავაზობდნენ საინფორმაციო სივრცის კონტროლს, ოპოზიციური რესურსების კოორდინაციას, მედია-ცენტრის შექმნას, პროტესტების ორგანიზებას და რუსეთის იმიჯის გამოსწორებას ჰუმანიტარული, საგანმანათლებლო და კულტურული ინიციატივებით.
კარაპეტიანის კამპანია, როგორც ჩანს, პრობლემურად განვითარდა. სტატიის მიხედვით, მას სომხეთში ბრალი წაუყენეს ძალადობრივი გზით ხელისუფლების ხელში ჩაგდებისკენ საჯარო მოწოდებებში და 2025 წლის ივნისში დააკავეს. ამის შემდეგ მის გარშემო გაერთიანდა ანტიფაშინიანური ძალების ნაწილი, მაგრამ რუსი სტრატეგები მაინც ხედავდნენ სერიოზულ რისკს: კარაპეტიანი ძალიან აშკარად ასოცირდებოდა რუსეთთან, მის ბიზნესთან, „გაზპრომთან“ და რუსულ სახელმწიფო წრეებთან. დოკუმენტებში თავად რუსი პოლიტტექნოლოგებიც შიშობდნენ, რომ ასეთი ასოციაცია შეიძლება სანქციების და დასავლეთის კიდევ უფრო ძლიერი მხარდაჭერის მიზეზი გამხდარიყო ფაშინიანისთვის.
სტატიის მეორე მნიშვნელოვანი ხაზი არის სარეზერვო კანდიდატი — არმან თათოიანი, ყოფილი ომბუდსმენი. რუსი პოლიტტექნოლოგები მას ხედავდნენ როგორც უფრო „პროგრესულ“, ნაკლებად ტოქსიკურ ფიგურას: მაღალი ცნობადობით, დაბალი ანტირейтингით, უფლებადამცველის რეპუტაციით და კორუფციული წარსულის გარეშე. მაგრამ პრობლემა ის იყო, რომ მისი პოლიტიკური კამპანია სუსტად იყო დაწყებული — დოკუმენტების მიხედვით, გუნდს არ ჰქონდა სრულყოფილი მედია-გეგმა, რეგიონებში ვიზიტების გეგმა, საბოლოო პროგრამა, აგიტმასალები და სლოგანებიც კი.
სტატიაში ასევე მოცემულია კამპანიების ფინანსური მხარე. თათოიანის კამპანიის ხუთთვიანი დაგეგმილი ბიუჯეტი, Dossier-ის მიხედვით, შეადგენდა 926.7 მილიონ დრამს, ანუ დაახლოებით 185.6 მილიონ რუბლს. ყველაზე დიდი ნაწილი უნდა დახარჯულიყო შტაბების ქსელზე, ხელფასებზე, მედიასთან მუშაობაზე, რეგიონულ კამპანიებზე, უსაფრთხოებაზე, რეკლამაზე, აგიტატორებზე, სოციოლოგიაზე და ფოკუს-ჯგუფებზე.
„ქრონიკა კავკაზას“ რედაქცია წერს, რომ მათ მოიპოვეს დოკუმენტების ექსკლუზიური კრებული, რომელიც სომხეთში დაგეგმილ არჩევნებში პოლიტიკური ჩარევის მასშტაბურ გეგმებს ააშკარავებს. მასალების მიხედვით, საიდუმლო გაჟონვის წყარო იყო რუსეთის დაზვერვის მოქმედი თანამშრომლის მობილური ტელეფონი, რომელიც ჰაკერული თავდასხმის ობიექტი გახდა.
დოკუმენტები დეტალურად აღწერს რუსეთის სპეცსამსახურების სტრატეგიებს — პროპაგანდისტული მეთოდებიდან და მოქმედ ხელისუფლებაზე სისტემური შეტევებიდან დაწყებული, რისკებისა და შესაძლებლობების ღრმა ანალიზით დასრულებული. სცენარების მთავარი მიზანია ნიკოლ ფაშინიანის ხელისუფლებიდან ჩამოშორება. გარდა ამისა, მოპოვებული დოკუმენტები შეიცავს დეტალურ ინსტრუქციებს ქვეყანაში რამდენიმე ოპოზიციური პარტიის ფარული დაფინანსების, კოორდინაციისა და გამოყენების შესახებ.
მასალები იწყება ანალიტიკური ჩანაწერით ძალიან კონკრეტული სათაურით: „სომეხი ‘თოვლის ბაბუა’ თურქოფილი ცრუ რობინ ჰუდის წინააღმდეგ“. შესავალში ავტორი მოდელირებს ქვეყანაში ხელისუფლების შეცვლის ხუთ შესაძლო კონსტიტუციურ და პოლიტიკურ სცენარს და აფასებს მათ რეალისტურობას.
საგულისხმოა, რომ პირველი ოთხი ვარიანტი დოკუმენტის ავტორების მიერ ნაკლებად სავარაუდოდ ან საერთოდ არარეალიზებად არის მიჩნეული. მაგალითად, „შიდა სახელისუფლო გადატრიალების“ ალბათობას — 1998 წლის მაგალითის მსგავსად — ან პრემიერის იმპიჩმენტის პროცედურას ისინი „ნულოვნად“ აფასებენ. ამის მიზეზად ასახელებენ ძალოვანი ბლოკის მაღალ ლოიალობას ნიკოლ ფაშინიანის მიმართ, მმართველ პარტია „სამოქალაქო შეთანხმებაში“ განხეთქილების არარსებობას და ამ გუნდში პანიკის არქონას.
სპეცსამსახურების ანალიტიკოსები ასევე ნაკლებად სავარაუდოდ მიიჩნევენ პრემიერის ნებაყოფლობით გადადგომას ან მის წასვლას ქუჩის მასობრივი პროტესტის ზეწოლის შედეგად. მათი შეფასებით, ამისთვის აუცილებელია უკიდურესი ფორსმაჟორი — მაგალითად, ფიზიკური თავდასხმა ეკლესიაზე ან ტერიტორიული დანაკარგები.
შედეგად, ხელისუფლების მკვეთრი ან ვადამდელი გადაცემის ვარიანტების გამორიცხვის შემდეგ, დოკუმენტის ავტორები ასკვნიან, რომ მათი გეგმების განხორციელების ერთადერთი სიცოცხლისუნარიანი და ყველაზე პერსპექტიული სცენარია 7 ივნისისთვის დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნები.
ამ სცენარის განსახორციელებლად დოკუმენტის ავტორები მიმართავენ სომეხი ამომრჩევლის ერთგვარ „ფერად“ რუკირებას — საზოგადოებას ყოფენ სამ პირობით სეგმენტად: შავი, თეთრი და წითელი.
„შავ“ სეგმენტში შეჰყავთ ტრადიციული საპარლამენტო ოპოზიციის მხარდამჭერები, რომელსაც ყოფილი პრეზიდენტები რობერტ ქოჩარიანი და სერჟ სარგსიანი წარმოადგენენ. ეს სეგმენტი მხოლოდ 15%-ად არის შეფასებული.
კიდევ 15% ეთმობა „თეთრ“ სეგმენტს — ნიკოლ ფაშინიანის მხარდამჭერებსა და პროდასავლური ძალების ბირთვს.
რუსი პოლიტტექნოლოგების მთავარი აღმოჩენა და სამიზნე კი არის უზარმაზარი „წითელი“ სეგმენტი, რომელიც საზოგადოების დაახლოებით 70%-ს შეადგენს. ანალიზის მიხედვით, ესენი არიან ადამიანები, რომლებსაც სურთ ფაშინიანის წასვლა, მაგრამ კატეგორიულად უარყოფენ ძველი „შავი“ რეჟიმის დაბრუნებას. მათი მთავარი საზრუნავია ეკონომიკა, სოციალური სამართლიანობა და უსაფრთხოება.
ამ საკვანძო 70%-იანი სეგმენტის მოსაზიდად მოსკოვი იმედს ამყარებს მსხვილი ბიზნესმენის, სამველ კარაპეტიანის ფიგურაზე. დოკუმენტებში მას პირდაპირ უწოდებენ „სომეხ ივანიშვილს“ და ადარებენ ქართველ მილიარდერს, რომელმაც, მათი შეფასებით, შეძლო „თავისი ქვეყნის პოლიტიკური კურსის შეცვლა კონფლიქტის გარეშე“.
გეგმის მიხედვით, კარაპეტიანის ახალი პარტია უნდა პოზიციონირდეს როგორც პოლიტიკური თაობათა ცვლის „მესამე ძალა“, რომელიც არც წარსულის და არც მოქმედი პოლიტიკური ფიგურების იმედზე არ იქნება. ამ ძალის პროგრამა სპეციალურადაა მორგებული „წითელი“ უმრავლესობის მოთხოვნებზე — სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესება, ბიზნესინვესტიციები, სომხეთსა და დიასპორას შორის კავშირების აღდგენა და, რაც ავტორებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რუსეთის ფედერაციასთან სტრატეგიული ურთიერთობების აღდგენა.
დოკუმენტების განყოფილებაში „რა უნდა გაკეთდეს“ ავტორები დეტალურ ტაქტიკაზე გადადიან. პოლიტტექნოლოგების მთავარი რეკომენდაციაა მრავალმხრივი, გაფანტული მოქმედებებისგან თავის შეკავება და მაქსიმალური კონსოლიდაცია.
ამავე დროს, სამველ კარაპეტიანმა უნდა დაიკავოს „ზეპარტიული“ პოზიცია და იმოქმედოს როგორც „დაპირისპირებული ოპოზიციური ძალების შემრიგებელმა“ ფიგურამ. ამ ალიანსის გასამყარებლად მას სთავაზობენ, სხვა ფრაქციების ლიდერებს დაჰპირდეს, რომ „თითოეულ მათგანს ექნება ადგილი ფაშინიანის შემდეგ მომავალ მთავრობაში“.
ალიანსისთვის საზოგადოებაში საკრალური წონის მისაცემად სტრატეგები რელიგიური კარტის გათამაშებას გვთავაზობენ — კარაპეტიანის იმიჯის გამყარებას „დაპატიმრებულ მიქაელ მთავარეპისკოპოსთან“ ალიანსით, რათა ამომრჩეველს აჩვენონ „საერო და სულიერი ლიდერების ძლიერი ერთიანობა“.
დოკუმენტებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ადგილზე ინფრასტრუქტურის შექმნას. ოპერატიული მითითების მიხედვით, სამველ კარაპეტიანის საბაზო პარტიას უნდა ჰქონდეს ძლიერი ტერიტორიული ქსელი: სომხეთის დედაქალაქში, ერევნის ყველა ადმინისტრაციულ რაიონში, ყველა ქალაქში, გამსხვილებულ თემებსა და დიდ სოფლებში — დაახლოებით 100 უჯრედი.
თუმცა რუსი ანალიტიკოსები ხელისუფლების მხრიდან წინააღმდეგობის რისკებსაც აფასებენ. მათი ვარაუდით, „ნიკოლ ფაშინიანი შეეცდება სამველ კარაპეტიანი დიდი ხნით დატოვოს ციხეში“, პარალელურად კი ხელი შეუშალოს მის რეგისტრაციას.
მოსკოვში შემუშავებული აქვთ სარეზერვო გეგმაც — „ზომიერ-მასობრივი პარტიის“ შექმნა „დედა სომხეთის“ ალიანსის სახით. მისი სტრუქტურა უფრო ლოკალურად და კომპაქტურად არის გათვლილი: კურატორები ავალებენ უჯრედების გახსნას მხოლოდ ერევნის 12 ადმინისტრაციულ რაიონში და რესპუბლიკის 10 ძირითად საოლქო ცენტრში.
კარაპეტიანის გარდა, რუსეთის დაზვერვის სამსახურები ამ დიდ ალიანსში აპირებენ „აყვავებული სომხეთის“ პარტიის ინტეგრირებასაც, რომელსაც გაგიკ წარუკიანი ხელმძღვანელობს. პოლიტტექნოლოგები აღნიშნავენ, რომ მის მონაწილეობას ალიანსისთვის „დამატებითი ღირებულების“ მოტანა შეუძლია.
საზოგადოების თვალში ამ ოლიგარქიული გაერთიანების ლეგიტიმაციისთვის გეგმა ითვალისწინებს პარალელური, თითქოს დამოუკიდებელი „სამოქალაქო პლატფორმის“ შექმნას. მასში უნდა შევიდნენ უფლებადამცველები, პოლიტოლოგები, ჟურნალისტები და უპარტიო ფიგურები. ამ სტრუქტურის ოფიციალური ფუნქცია იქნება „ეკლესიის, კონსტიტუციური უფლებებისა და პოლიტპატიმრების დაცვა“.
ბოლოს ავტორები ასკვნიან, რომ ოთხივე ძალა — კარაპეტიანის პარტია, „დედა სომხეთის“ ალიანსი, „აყვავებული სომხეთი“ და „სამოქალაქო პლატფორმა“ — უნდა მოექცეს „ერთიანი პოლიტიკური ხელმძღვანელობის“ ქვეშ, რომელიც უზრუნველყოფს სამუშაოს მკაცრ გადანაწილებას.
ფორმირებადი ალიანსის მთავარი გამოცდისა და სიცოცხლისუნარიანობის შესამოწმებლად ორგანიზატორებს დაგეგმილი ჰქონდათ ადგილობრივი კამპანია ქვეყნის სულიერ ცენტრში. დოკუმენტებში ეს ეტაპი დასათაურებულია ასე: „არჩევნები ეჩმიაძინში — როგორც ოპოზიციის პირველი გამოცდა“.
ანალიტიკურ ჩანაწერში ასევე გაანალიზებულია ვითარება „ტრადიციული“ ოპოზიციის ბანაკში. რუსი სტრატეგები „ძველ გვარდიაში“ ღრმა შიდა განხეთქილებას აფიქსირებენ — რობერტ ქოჩარიანის, მათ შორის დაშნაკების, და სერჟ სარგსიანის გუნდებს შორის.
გაჟონილი მონაცემების მიხედვით, ორგანიზატორები სერჟ სარგსიანს მიიჩნევენ მთავარ დესტრუქციულ ელემენტად, რომელიც ცდილობს „თამაშიდან გაიყვანოს რობერტ ქოჩარიანი“ და არმან თათოიანისა და რუბენ მხითარიანის მეშვეობით „შავ“ საარჩევნო ველში შეიყვანოს თავისი სიძე — მიქაელ მინასიანი.
ყოფილი პრეზიდენტების მიმართ კურატორების გეგმა ასეთია: დაელოდონ ქუჩის აქტიურობას და ახალი კოალიციის — „ოთხეულის“ — წარმატებებს, რათა ქოჩარიანი და სარგსიანი მკაცრი არჩევანის წინაშე დააყენონ: ან აღიარონ კარაპეტიანის ლიდერობა და შეუერთდნენ ფართო კოალიციას, ან საბოლოოდ აღმოჩნდნენ „პოლიტიკურ მარგინალობაში“.
დოკუმენტების ბოლო განყოფილება — „არჩევნები 2026“ — აჯამებს წარმოდგენილ სტრატეგიას: საარჩევნო კამპანიის მთავარი ელემენტი უნდა იყოს ორგანიზაციული პირდაპირი დაპირისპირება „პირამიდა პირამიდის წინააღმდეგ“ სქემით.
