უნგრეთის პარლამენტმა კონსტიტუციაში ცვლილება მიიღო, რომელიც პრემიერ-მინისტრისთვის ორ ვადაზე მეტხანს თანამდებობაზე ყოფნას კრძალავს
ცვლილების მიხედვითაც ერთ ადამიანს პრემიერ-მინისტრის პოსტის დაკავება ორ ვადაზე მეტხანს აღარ შეეძლება. ამგვარად, ახალმა მმართველმა პარტია „ტისამ“ შეასრულა თავისი ლიდერის, პეტერ მადიარის დაპირება, რომ ვიქტორ ორბანი პრემიერ-მინისტრი აღარ იქნებოდა.
ვიქტორ ორბანი უნგრეთს 16 წლის განმავლობაში მართავდა, სანამ პეტერ მადიარის პარტია „ტისამ“ აპრილის საპარლამენტო არჩევნებში ის და მისი პარტია „ფიდესი“ არ დაამარცხა. ამასთან, „ტისამ“ ხმების ორი მესამედის უმრავლესობა მოიპოვა, რაც მას კონსტიტუციის შეცვლის საშუალებას აძლევს.
მიღებული ცვლილების თანახმად, ვერცერთი უნგრელი პოლიტიკოსი ვერ დაიკავებს პრემიერ-მინისტრის პოსტს პარლამენტის ორ მოწვევაზე მეტხანს, მაშინაც კი, თუ მისი ვადები მთავრობის მეთაურის პოსტზე ზედიზედ არ მოდიოდა.
„ტისას“ კონსტიტუციური უმრავლესობის წყალობით, ცვლილება ორშაბათს უპრობლემოდ მიიღეს — 135 ხმით 50-ის წინააღმდეგ. ახლა მისი ძალაში შესვლისთვის მხოლოდ პრეზიდენტ ტამაშ შუიოკის ხელმოწერაა საჭირო.
ამ ცვლილების მიღება ნიშნავს, რომ თავად პეტერ მადიარიც პრემიერ-მინისტრად მხოლოდ 2034 წლამდე შეძლებს მუშაობას, თუნდაც მისმა პარტიამ მომდევნო ორ საპარლამენტო არჩევნებშიც გაიმარჯვოს. ის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე მაისში აირჩიეს.
„ფიდესის“ დეპუტატებმა ამ ცვლილების წინააღმდეგ მისცეს ხმა. თავად ორბანმა Facebook-ზე დაწერა: „ახლახან მიიღეს „ორბანის კანონი“. ეს ყოფილა ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემა“.
ვიქტორ ორბანის თანამებრძოლმა და პოლიტიკურმა მრჩეველმა, ბალაშ ორბანმა — რომელიც მისი მოგვარეა, განაცხადა, რომ მადიარი „დემოკრატიული ბრძოლიდან პოლიტიკურ ოპონენტს იცილებს“.
პრემიერ-მინისტრისთვის ორი ვადის ლიმიტის დაწესების გარდა, პარლამენტმა კონსტიტუციიდან ამოიღო ჩანაწერი სპეციალური დამოუკიდებელი ორგანოს შესახებ, რომელსაც უნგრეთის „კონსტიტუციური იდენტობის“ დაცვა ევალებოდა.
2023 წელს ორბანის მთავრობამ შექმნა კონსტიტუციის დაცვის ბიურო და მას უნგრეთის პოლიტიკაში „არასათანადო უცხოური ჩარევის“ მონიტორინგი დაავალა.
გარდა ამისა, პარლამენტმა განიხილა ე.წ. „Kekva“-ს საკითხიც — ფონდების, რომლებშიც ორბანის მთავრობამ რამდენიმე სახელმწიფო კომპანიისა და სასწავლო დაწესებულების აქტივები და მართვა გადაიტანა.
მადიარის მთავრობა ზაფხულის ბოლომდე გეგმავს ამ აქტივების სახელმწიფოს პირდაპირ მართვაში დაბრუნებას ან მათი დაფინანსების შეწყვეტას. ასე უნდა მოხდეს, მაგალითად, პროფესიულ კოლეჯ Mathias Corvinus Collegium-თან — MCC-სთან დაკავშირებით. MCC მჭიდროდ არის დაკავშირებული „ფიდესთან“, ხოლო მისი სამეურვეო საბჭოს ხელმძღვანელია ბალაშ ორბანი.
სამშაბათს უნგრეთის პარლამენტმა დაიწყო იმ საკანონმდებლო ცვლილებების განხილვა, რომლებიც საჭიროა იმისთვის, რომ ევროკომისიამ უნგრეთისთვის განკუთვნილი მილიარდობით გაყინული ევრო განბლოკოს. ცვლილებები, მათ შორის, ანტიკორუფციული უწყების როლის გაძლიერებას ეხება.
მაისში, მადიარის არჩევნებში გამარჯვებიდან მალევე, ევროკომისიამ თანხმობა განაცხადა უნგრეთისთვის განკუთვნილი 16,4 მილიარდი ევროს განბლოკვაზე იმ პირობით, რომ ბუდაპეშტი აუცილებელ ანტიკორუფციულ რეფორმებს გაატარებს.
კორუფციის აღქმის ინდექსში, რომელსაც ყოველწლიურად ორგანიზაცია Transparency International ადგენს, უნგრეთი ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში ევროკავშირის ყველაზე კორუმპირებულ ქვეყნად სახელდებოდა.
სამშაბათს პარლამენტმა პატივი მიაგო 1956 წლის აჯანყების ლიდერების ხსოვნას — აჯანყებისა, რომელიც საბჭოთა ბატონობისა და ადგილობრივი პროსაბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ იყო მიმართული. აჯანყების ექვსი ლიდერი, პრემიერ-მინისტრ იმრე ნადის ხელმძღვანელობით, 1958 წლის 16 ივნისს სიკვდილით დასაჯეს.
პეტერ მადიარმა განაცხადა, რომ ამ წლის ოქტომბერში, აჯანყების დაწყებიდან 70 წლისთავის აღნიშვნას შეხვდება ქვეყანა, რომელმაც თავისი ისტორიის ახალი ფურცელი გადაშალა და თავისუფალი სამყაროს სახელმწიფოების ოჯახში ბრუნდება.
