ირანის სამთავრობო დელეგაცია ისლამაბადში ჩავიდა — ამის შესახებ ირანის სახელმწიფო მედიამ განაცხადა მთელი დღის განმავლობაში არსებული გაურკვევლობის შემდეგ, დაიწყებოდა თუ არა მოლაპარაკებები აშშ-სთან პაკისტანის დედაქალაქში. პაკისტანში ასევე ჩავიდნენ ამერიკელი მომლაპარაკებლები, ვიცე-პრეზიდენტ ჯეი დი ვენსის ხელმძღვანელობით.
ირანულ დელეგაციას ხელმძღვანელობს პარლამენტის სპიკერი მოჰამად-ბაგერ ღალიბაფი, რომელიც ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსიდან არის. დელეგაციის შემადგენლობაში ასევე არიან საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი, თავდაცვის საბჭოს მდივანი ალი-აქბარ აჰმადიანი, ცენტრალური ბანკის ხელმძღვანელი აბდოლნასერ ჰემათი და პარლამენტის რამდენიმე წევრი.
„ჩვენ კეთილი განზრახვები გვაქვს, მაგრამ ნდობა არ არსებობს,“ — განაცხადა ღალიბაფმა პაკისტანში ჩასვლისას. „ამერიკელებთან მოლაპარაკებების ჩვენი გამოცდილება ყოველთვის მარცხით და შეუსრულებელი დაპირებებით მთავრდებოდა.“
ირანი ბოლო მომენტამდე არ ადასტურებდა, გაგზავნიდა თუ არა დელეგაციას მოლაპარაკებებზე, რომლებიც შაბათისთვის იყო დაგეგმილი. ოფიციალური პირები, მათ შორის თავად ღალიბაფიც, აცხადებდნენ, რომ მოლაპარაკებები არ დაიწყებოდა, სანამ ორი პირობა არ შესრულდებოდა — ცეცხლის შეწყვეტა ლიბანში და ირანის აქტივების განბლოკვა.
თავის მხრივ, ირანი აგრძელებს ორმუზის სრუტის ბლოკირებას, რაც ასევე აძლიერებს ეჭვებს 8 აპრილის ღამით გამოცხადებული ცეცხლის შეწყვეტის მდგრადობაზე.
ამერიკულ დელეგაციას ხელმძღვანელობს ვიცე-პრეზიდენტი ჯეი დი ვენსი, რომელიც შაბათ დილით ჩავიდა პაკისტანში. მოლაპარაკეთა ჯგუფში ასევე შედიან აშშ-ის პრეზიდენტის სპეციალური წარმომადგენელი სტივ უიტკოფი და დონალდ ტრამპის სიძე — ჯარედ კუშნერი.
„ჩვენ მოუთმენლად ველით მოლაპარაკებებს,“ — განაცხადა ჯეი დი ვენსმა პარასკევს, ისლამაბადში გამგზავრებამდე. მან დაამატა, რომ აშშ მზად არის „გაუწოდოს ხელი“, თუ ირანი „კეთილსინდისიერად იმოქმედებს“. თუმცა, თუ ისინი „შეეცდებიან ჩვენს მოტყუებას, აშშ ამას არ შეეგუება“, დაასკვნა ვიცე-პრეზიდენტმა.
ვენსის თქმით, აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპი ამერიკულ მოლაპარაკეთა დელეგაციას „საკმაოდ მკაფიო მითითებები“ მისცა. თავად ტრამპმა მანამდე თავის სოციალურ ქსელ Truth Social-ში დაწერა, რომ მოლაპარაკებების ჩატარება არის „ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც ისინი [ირანის ხელისუფლება] ცოცხლები რჩებიან“.
როგორც Reuters აღნიშნავს, ეს მოლაპარაკებები აშშ-სა და ირანს შორის ყველაზე მაღალ დონეზე გაიმართება ისლამური რევოლუციის შემდეგ და იქნება პირველი ოფიციალური მოლაპარაკება ორივე მხარის წარმომადგენლების პირადი მონაწილეობით 2015 წლის შემდეგ, როდესაც მიღწეულ იქნა შეთანხმება ირანის ბირთვულ პროგრამაზე.
ისლამაბადი აქტიურად ემზადებოდა მოლაპარაკებებისთვის: წინა დღეს ქუჩებში გაიყვანეს ათასობით ნახევრადსამხედრო ფორმირების მებრძოლი და არმიის დანაყოფები. პარლამენტის წინ მდებარე მთავარ გზაჯვარედინთან, პრეზიდენტის სასახლის მახლობლად, პოლიცია ჟურნალისტებსა და გადამღებ ჯგუფებს აშორებდა ტერიტორიას, იუწყებოდნენ BBC-ის კორესპონდენტები.
პარასკევს საღამოს პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა შაჰბაზ შარიფმა ერს ტელემიმართვით მიმართა და განაცხადა, რომ მომავალი მოლაპარაკებები აჩვენებს, „იქნება თუ არა“ კონფლიქტის მშვიდობიანი გადაწყვეტა.
ორმუზის სრუტის საკითხი
ტრამპმა ირანის წინააღმდეგ ომში, რომელიც აშშ-მ და ისრაელმა 28 თებერვალს დაიწყეს, ორკვირიანი ზავი გამოაცხადა 8 აპრილის ღამით, როდესაც მისი მორიგი ულტიმატუმის ვადა ამოიწურა.
ტრამპი თეირანს ემუქრებოდა, რომ დაბომბავდა ირანის სამოქალაქო ინფრასტრუქტურას, მათ შორის ხიდებსა და ელექტროსადგურებს, თუ არ მოხდებოდა მოძრაობის აღდგენა ორმუზის სრუტე-ში, რომლის გავლით მშვიდობიან პერიოდში გადიოდა მსოფლიო ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი გაზის დაახლოებით 20%.
ულტიმატუმის ვადის ამოწურვამდე საათნახევრით ადრე ტრამპმა განაცხადა, რომ მიიღო ირანისგან „10-პუნქტიანი შეთავაზება“, რომელსაც „მოლაპარაკებების სამუშაო საფუძვლად“ მიიჩნევს.
ირანის სახელმწიფო ტელევიზიის ინფორმაციით, ამ 10 პუნქტში შედიოდა რეგიონში საბრძოლო მოქმედებების სრული შეწყვეტა, ორმუზის სრუტეში უსაფრთხო ნავიგაციის პროტოკოლების შექმნა (თეირანის კონტროლის შენარჩუნებით), ირანისთვის სანქციების მოხსნა და ქვეყნის ომისშემდგომი აღდგენის ღონისძიებები.
ტრამპის ვერსიით, ირანი დათანხმდა ორმუზის სრუტის სრულად განბლოკვას, რომლის დახურვამ ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გლობალური შეფერხება გამოიწვია ნავთობისა და გაზის მიწოდებაში და ბენზინის ფასების ზრდა გამოიწვია.
პარასკევის ღამით (ვაშინგტონის დროით ხუთშაბათის საღამოს) ტრამპმა Truth Social-ში პოსტების სერიაში ირანი ზავის პირობების დარღვევაში დაადანაშაულა.
„ირანი ძალიან ცუდად, და ზოგი იტყოდა — არაკეთილსინდისიერად ასრულებს ნავთობის თავისუფალი გატარების უზრუნველყოფის ამოცანას ორმუზის სრუტეში,“ — დაწერა აშშ-ის პრეზიდენტმა. — „ეს არ შეესაბამება ჩვენს შორის მიღწეულ შეთანხმებას!“
ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ მისი ინფორმაციით, ირანი ტანკერებს სრუტეში თანხის გადახდის სანაცვლოდ ატარებს და დაამატა, რომ „ჯობს ეს არ გააკეთონ, და თუ აკეთებენ — დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ!“ სხვა პოსტში მან აღნიშნა: „ძალიან მალე ნახავთ, როგორ დაიწყება ნავთობის მიწოდება — ირანის დახმარებით თუ მის გარეშე“, თუმცა არ დაუკონკრეტებია, როგორ მოხდება ეს.
ზავის გამოცხადების შემდეგ ორმუზის სრუტეში გემების გადაადგილება მინიმალურ დონეზე მიმდინარეობს. MarineTraffic-ის მონაცემებით, ამ პერიოდში სრუტე მხოლოდ 18 გემმა გაიარა: ოთხმა ოთხშაბათს, ათმა ხუთშაბათს და კიდევ ოთხმა პარასკევს. ეს ძალიან დაბალი მაჩვენებელია ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო არტერიისთვის, რომლის გავლით ადრე დღეში დაახლოებით 140 ტანკერი — მსოფლიო ნავთობის დაახლოებით 20% — გადაადგილდებოდა.
ქუვეითის არმიამ პარასკევს ასევე დაადანაშაულა ირანი ეროვნული გვარდიის რამდენიმე ობიექტზე დარტყმების განხორციელებაში, რის შედეგადაც რამდენიმე ადამიანი დაშავდა.
