ევროკავშირი და მისი წევრი სახელმწიფოები მზად არიან, სირიის ახალ ხელისუფლებასა და ახლადფორმირებულ სახალხო ასამბლეასთან იმუშაონ, რათა გაუქმდეს ბაშარ ალ-ასადის მმართველობის პერიოდში მიღებული გადაწყვეტილებები, რომლებიც საქართველოსა და უკრაინის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას არღვევს. შესაბამისი განცხადება ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა.
ლიეტუვის საგარეო უწყების განცხადებით, ევროკავშირი სირიის პარლამენტთან თანამშრომლობისთვის მზად არის საერთო მიზნების მისაღწევად, მათ შორის საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს წესდების პრინციპების დასაცავად. ამის ერთ-ერთ პირობად სამინისტრო ასადის რეჟიმის მიერ მიღებული იმ გადაწყვეტილებების გაუქმებას ასახელებს, რომელთა საფუძველზეც დამასკომ საქართველოსა და უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიები ე.წ. დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარა.
განცხადება მას შემდეგ გავრცელდა, რაც 2026 წლის 12 ივლისს დამასკოში სირიის ახალი სახალხო ასამბლეის პირველი სხდომა გაიმართა. ეს სირიის პარლამენტის პირველი შეკრება იყო ბაშარ ალ-ასადის ხელისუფლების დამხობის შემდეგ. 210-წევრიან გარდამავალ პარლამენტს კანონების მიღებასთან ერთად ქვეყნის მუდმივი კონსტიტუციის მომზადებაც ევალება. დეპუტატების ორი მესამედი რეგიონულმა საარჩევნო კოლეგიებმა შეარჩიეს, დანარჩენი წევრები კი სირიის პრეზიდენტმა აჰმედ ალ-შარამ დანიშნა.
სირიამ რუსეთის მიერ ოკუპირებული აფხაზეთი და ცხინვალის რეგიონი ე.წ. დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად 2018 წლის 29 მაისს აღიარა. იმავე გადაწყვეტილებით დამასკო ოკუპირებულ რეგიონებთან საელჩოების დონეზე დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას დათანხმდა. ამის საპასუხოდ საქართველომ სირიის არაბთა რესპუბლიკასთან დიპლომატიური ურთიერთობები გაწყვიტა.
ევროკავშირმა სირიის გადაწყვეტილება მაშინვე დაგმო და განაცხადა, რომ ის საერთაშორისო სამართალს, ტერიტორიული მთლიანობის პრინციპს, გაეროს წესდებასა და გაეროს უშიშროების საბჭოს შესაბამის რეზოლუციებს ეწინააღმდეგებოდა. ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ 2018 წელსვე მოუწოდა სირიის ხელისუფლებას, რუსეთის ზეწოლას არ დამორჩილებოდა და აღიარების გადაწყვეტილება დაუყოვნებლივ გაეუქმებინა.
ლიეტუვის განცხადებაში უკრაინის ხსენება უკავშირდება ასადის ხელისუფლების კიდევ ერთ გადაწყვეტილებას: 2022 წლის ივნისში სირიამ უკრაინის დონეცკისა და ლუგანსკის ოლქებში რუსეთის მიერ შექმნილი სეპარატისტული წარმონაქმნების ე.წ. დამოუკიდებლობაც აღიარა. ამის შემდეგ უკრაინამ სირიასთან დიპლომატიური ურთიერთობები გაწყვიტა, თუმცა ალ-ასადის ხელისუფლების დამხობის შემდეგ კიევსა და დამასკოს შორის ურთიერთობები აღდგა.
ბაშარ ალ-ასადის 24-წლიანი მმართველობა 2024 წლის 8 დეკემბერს დასრულდა, როდესაც ოპოზიციურმა ძალებმა დამასკო დაიკავეს, ხოლო ასადი სირიიდან გაიქცა და რუსეთში გადავიდა. სამოქალაქო ომის წლებში მის რეჟიმს გადამწყვეტ სამხედრო და პოლიტიკურ დახმარებას რუსეთი, ირანი და ლიბანის „ჰეზბოლა“ უწევდნენ.
ასადის რეჟიმის დამხობის შემდეგ საერთაშორისო მოწოდებები სირიის მიერ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების აღიარების გაუქმების შესახებ გააქტიურდა. 2025 წელს ამ მოთხოვნით სირიის ახალ ხელმძღვანელობას ამერიკელმა კონგრესმენმა და აშშ-ის ჰელსინკის კომისიის თანათავმჯდომარემ ჯო უილსონმა მიმართა. მოგვიანებით ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეამაც მოუწოდა დამასკოს, გაეუქმებინა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის, ასევე უკრაინის ოკუპირებული ტერიტორიების აღიარება და ეღიარებინა საქართველოსა და უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობა.
სირია ამ დრომდე ერთ-ერთია გაეროს წევრი მხოლოდ ხუთი სახელმწიფოდან, რომლებიც აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონს დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად აღიარებენ. დანარჩენები არიან რუსეთი, ნიკარაგუა, ვენესუელა და ნაურუ. შესაბამისად, დამასკოს მიერ 2018 წლის გადაწყვეტილების გაუქმება საქართველოსთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური შედეგი და რუსეთის მიერ წარმოებული საერთაშორისო აღიარების პოლიტიკის კიდევ ერთი მარცხი იქნება.
