ნეპალ-ტიბეტის საზღვარზე მძიმე სტიქიურმა მოვლენამ ფართომასშტაბიანი ნგრევა გამოიწვია – ძლიერი უეცარი წყალდიდობისა და ღვარცოფის შედეგად განადგურებულია შენობები, გზები, ხიდები და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა, ხოლო ასობით ადამიანი დაკარგულად ითვლება.
ნეპალის ტურიზმის უწყების წინასწარი მონაცემებით, დაკარგულთა რაოდენობა 384 ადამიანს შეადგენს, მათ შორის 291 უცხო ქვეყნის მოქალაქეა, ხოლო 93 — ნეპალის მოქალაქე. დაკარგულთა შორის არიან ინდოეთის, აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, სამხრეთ კორეის, მალაიზიის, სამხრეთ აფრიკის, ავსტრალიისა და ნიდერლანდების მოქალაქეები.
სტიქიამ განსაკუთრებით მძიმედ დააზარალა ნეპალის რასუვას რაიონი და სასაზღვრო პუნქტი რასუვაგადი, რომელიც ტიბეტის გირონგის, სასაზღვრო პორტს უკავშირდება. გავრცელებულ საჰაერო და სათვალთვალო კამერების კადრებში ჩანს, როგორ მიედინება დიდი ღვარცოფი დასახლებებში და როგორ იტბორება მრავალსართულიანი შენობები.
- რა გახდა კატასტროფის მიზეზი?
ნეპალის საგარეო საქმეთა მინისტრის, შიშირ ხანალის, განცხადებით, წინასწარი შეფასებით, სტიქიას შესაძლოა წინ უძღოდა მიწისძვრა, რომელმაც ყინულისა და ქანების ზვავი გამოიწვია. ზვავმა მდინარე ლჰენდე-ხოლას კალაპოტი ჩახერგა, რის შემდეგაც დაგროვილმა წყალმა კალაპოტი გაარღვია და ქვემოთ მდებარე ტერიტორიებზე უზარმაზარი წყლისა და ტალახის მასა გადმოვიდა.
ამ ეტაპზე მიზეზი საბოლოოდ დადასტურებული არ არის და სპეციალისტები სხვადასხვა შესაძლო მექანიზმს იკვლევენ. თუმცა Reuters-ის მიერ მოპოვებული მონაცემებით, ერთ-ერთი მთავარი ვერსია სწორედ მიწისძვრით გამოწვეული ყინულ-ქანოვანი ზვავია.
დაღუპულთა რაოდენობა იზრდება – სტიქიის პირველ საათებში გავრცელებული ცნობებით, დაღუპულთა რაოდენობა სულ მცირე ცხრა ადამიანს შეადგენდა. მოგვიანებით სხვადასხვა წყარომ უკვე 22 და მეტი დაღუპულის შესახებ განაცხადა, ხოლო ზოგიერთი უახლესი ანგარიში კიდევ უფრო მაღალ რიცხვს ასახელებს. შესაბამისად, საბოლოო მსხვერპლის რაოდენობა ამ დროისთვის დადგენილი არ არის და სამაშველო სამუშაოების გაგრძელებასთან ერთად შესაძლოა კიდევ შეიცვალოს.
კომუნიკაციის დაზიანებული ინფრასტრუქტურა და რთული მთიანი რელიეფი ზუსტ ინფორმაციაზე წვდომას ართულებს.
დაკარგულთა შორის ასობით უცხოელია
განსაკუთრებულ შეშფოთებას იწვევს ტურისტებისა და მომლოცველების ბედი. დაკარგულად გამოცხადებულთა შორის ბევრი ადამიანი ტიბეტში, კაილაშ-მანსაროვარის მიმართულებით მიმავალი მომლოცველი იყო. ნეპალის ტურიზმის უწყების მონაცემებით, დაკარგულ უცხოელთა რაოდენობა 291-ს აღწევს.
მათ შორის არიან:
ინდოეთის მოქალაქეები;
აშშ-ის მოქალაქეები;
დიდი ბრიტანეთის მოქალაქეები;
სამხრეთ კორეის მოქალაქეები;
მალაიზიის მოქალაქეები;
სამხრეთ აფრიკის მოქალაქეები;
ავსტრალიის მოქალაქეები;
ნიდერლანდების მოქალაქეები.
Reuters-ის ინფორმაციით, მხოლოდ სამხრეთ კორეის რვა მოქალაქე დაკარგულად ითვლება, ხოლო კიდევ ათი ადამიანი სტიქიის ზონაშია ჩარჩენილი. ისინი რეგიონში სამუშაოდ იმყოფებოდნენ და მათ შორის არიან Korea Energy-ისა და Doosan Enerbility-ის თანამშრომლები.
საფრთხე ჯერ არ დასრულებულა – სამაშველო ოპერაციებს განსაკუთრებით ართულებს ის ფაქტი, რომ მდინარის ზემოთ შესაძლოა კვლავ არსებობდეს წყლისა და ნატანის დიდი ბუნებრივი ბარიერი. მისი უეცარი გარღვევის შემთხვევაში რეგიონში კიდევ ერთი ძლიერი წყალდიდობის საშიშროება არსებობს.
ამიტომ ადგილობრივ მოსახლეობას და სტიქიის ზონაში მყოფ ადამიანებს უსაფრთხო ადგილებში გადასვლისკენ მოუწოდებენ. Reuters-ის ცნობით, ხელისუფლება დამატებითი წყალდიდობის რისკს სერიოზულად განიხილავს.
ჩინეთშიც მიმდინარეობს სამაშველო ოპერაცია
სტიქიამ ტიბეტის მხარესაც მიაღწია და სერიოზულად დააზიანა გირონგის სასაზღვრო პორტი. ჩინეთის ოფიციალური სააგენტო Xinhua-ს ინფორმაციით, ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა დაკარგულთა მოძიებისა და გადარჩენისთვის „ყველა შესაძლო ძალისხმევის“ გამოყენება მოითხოვა.სი ძინპინმა ასევე მოითხოვა საფრთხის ქვეშ მყოფი მოსახლეობის ევაკუაცია, დაშავებულებისთვის დროული სამედიცინო დახმარების გაწევა, მონიტორინგისა და ადრეული გაფრთხილების სისტემების გაძლიერება და მეორეული კატასტროფებისგან დაცვა.
ჩინეთის პრემიერ-მინისტრმა ლი ციანმა, თავის მხრივ, მოითხოვა დაკარგულთა და დაზარალებულთა რაოდენობის დაუყოვნებლივი გადამოწმება და ფართომასშტაბიანი სამაშველო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების დაწყება. ჩინეთის ხელისუფლებამ დაზარალებულ რაიონში სამძებრო-სამაშველო ძალები უკვე გაგზავნა.
სამაშველო სამუშაოებს რთული პირობები აფერხებს – ნეპალის არმიამ და პოლიციამ სამაშველო ოპერაციებში ძალები ჩართეს, თუმცა მთიანი რელიეფი, დაზიანებული გზები და ხიდები, ტალახისა და ნატანის დიდი მასები და მდინარის კვლავ ადიდების საფრთხე ოპერაციას უკიდურესად ართულებს.
ზოგიერთ ტერიტორიაზე ვერტმფრენების გამოყენებაც შეზღუდულია. ამასთან, ინფრასტრუქტურის განადგურების გამო დაზარალებულ რეგიონებთან დაკავშირება რთულდება, რაც დაკარგულთა ზუსტი რაოდენობის დადგენას კიდევ უფრო აფერხებს.
ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურასაც მძიმე ზიანი მიადგა – სტიქიამ მხოლოდ საცხოვრებელი და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა არ დააზიანა. წყალდიდობამ და ღვარცოფმა რამდენიმე ჰიდროენერგეტიკული პროექტიც დააზარალა, რის შედეგადაც ნეპალის ელექტროენერგიის გამომუშავების მნიშვნელოვანი სიმძლავრე დროებით შეფერხდა.