დასავლური მედიის მთავარი თემა შაბათს, რა თქმა უნდა, დონალდ ტრამპისა და ვლადიმირ ზელენსკის პარასკევის შეხვედრა იყო, რომელიც დასრულდა მწვავე კამათით, ბუნებრივი რესურსების შეთანხმების ჩაშლით და უკრაინის პრეზიდენტის სასწრაფო გამგზავრებით ვაშინგტონიდან.ვნახოთ, როგორ გამოეხმაურა დასავლური პრესა ამ დიპლომატიურ სკანდალს.
Financial Times: თეთრ სახლში შეხვედრის შემდეგ, რომელიც „იმდენად ცუდად დაიწყო, რამდენადაც ეს საერთოდ შესაძლებელია, “ ნათელი გახდა, რომ აშშ-მ ფაქტობრივად უარი თქვა უკრაინაზე, ხოლო ზელენსკის გუნდმა სერიოზული შეცდომები დაუშვა – წერს Financial Times სარედაქციო სტატიაში. სტატიის მიხედვით, კიევმა ვერ გათვალა ტრამპის „დაუნდობელი მიდგომა“, რომელიც ცდილობდა მინიმალური ფასად მიეღო მაქსიმალური სარგებელი რესურსების შეთანხმებიდან. მართალია საბოლოო პროექტი, რომელიც ამ კვირაში შეთანხმდა ნაკლებად მძიმე იყო უკრაინისთვის, ვიდრე თავდაპირველი, მაინც, მასში არ აღმოჩნდა არანაირი წინაპირობები უსაფრთხოების გარანტიებისთვის.ტრამპმა უკრაინას მხოლოდ მცირე დათმობა შესთავაზა იმ იმედით, რომ გაცილებით მეტ სარგებელს მიიღებდა. თუმცა საბოლოო შეთანხმებაში არანაირი უსაფრთხოების გარანტია არ ჩაიდო. ტრამპის მტკიცება, რომ ამერიკელი მუშების ყოფნა უკრაინაში რუსეთის შემდგომ თავდასხმებს შეაჩერებდა, არასანდოა – აცხადებს FT-ის სარედაქციო გუნდი.
სტატია ასევე აღნიშნავს, რომ ისევე, როგორც ახლო აღმოსავლეთში, ტრამპისთვის „მშვიდობა“ ნიშნავს მხოლოდ საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტას, რაც მისთვის მნიშვნელოვანია, რათა ამერიკულ ტელეეკრანებზე ომის სცენები გაქრეს და სამხედრო დახმარების საჭიროება შემცირდეს. თუმცა ის ნაკლებად ზრუნავს ისეთ გამოსავალზე, რომელიც ომის განახლებას სრულად აღკვეთს.
გარდა ამისა, ტრამპს კვლავ აქვს გაუგებარი აღტაცება ვლადიმირ პუტინით და მისი მე-19 საუკუნის იმპერიალისტური ხედვებით, რომლის მიხედვითაც მსოფლიოს მხოლოდ რამდენიმე დიდი სახელმწიფო და ძლიერი ლიდერი უნდა მართავდეს, და თითოეულს საკუთარი გავლენის ზონა უნდა ჰქონდეს.
გაზეთის აზრით, ზელენსკის არ აქვს ის დიპლომატიური უნარი, რომელიც, მაგალითად, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ან დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა გამოიჩინეს, როდესაც ამ კვირაში ტრამპს შეხვდნენ.
თეთრი სახლის ეს „ჩასაფრება“ ზელენსკისთვის დამამცირებლად დასრულდა, ხოლო უკრაინის სუვერენიტეტისთვის ბრძოლა ახლა ყველაზე საშიშ ფაზაში შევიდა – წერს Financial Times.
Wall Street Journal-ის ავტორების აზრით, გუშინდელი შეხვედრა წარუმატებელი აღმოჩნდა როგორც ტრამპისთვის, ასევე ზელენსკისთვის.
- ზელენსკიმ დაკარგა შანსი, მიეღო უფრო ძლიერი მხარდაჭერა უკრაინის გრძელვადიანი თავდაცვისთვის.
- ტრამპისთვის ეს იყო სერიოზული დაბრკოლება მის გეგმაში, რათა ისტორიაში შესულიყო, როგორც მშვიდობისმყოფელი, რომელმაც მიაღწია შეთანხმებას კიევსა და მოსკოვს შორის.
თუმცა, ორივე ლიდერის ინტერესებშია ურთიერთობების გადარჩენა ან, სულ მცირე, უთანხმოების დამალვა.
გაზეთის ვარაუდით, ტრამპმა და ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა საჯაროდ შეუტიეს ზელენსკის, რათა მისთვის დაეთმობინებინათ პოზიციები მომავალი სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის.
თუმცა, ასეთი ღია დაპირისპირება უფრო აძლიერებს პუტინის თავდაჯერებულობას და მას საშუალებას აძლევს, უკრაინას კაპიტულაცია მოსთხოვოს.
„ამით ყველაზე მეტად პუტინი სარგებლობს. მოსალოდნელია, რომ რუსები სწრაფად იმოქმედებენ, სანამ ემოციები ცხელია, რათა უკრაინას კაპიტულაციის შეთანხმება მოახვიონ თავს“, – ციტირებს გაზეთი ევროპული პოლიტიკის ანალიზის ცენტრის პრეზიდენტ ალინა პოლაკოვას.
The Guardian სტატიას ასეთი სათაურით აქვეყნებს: „დიპლომატია პირდაპირ ეთერში მოკვდა, როდესაც ტრამპი და ვენსი გაერთიანდნენ უკრაინის ლიდერის დასაბულინგებლად“. შეხვედრას თეთრ სახლში ეწოდა “ერთ–ერთი ყველაზე დიდი დიპლომატიური კატასტროფა თანამედროვე ისტორიაში.“
„ოვალური კაბინეტის კედლებში არაერთი ისტორიული მოვლენა მომხდარა, მაგრამ ამ კედლებს მსგავსი რამ არასოდეს უნახავს“, – წერს Guardian-ის რეპორტიორი დევიდ სმიტი.
„ზელენსკი ტრამპისა და მისი ცბიერი ვიცე-პრეზიდენტის ჩასაფრებაში მოხვდა. ისინი მისგან ელოდნენ, რომ უბრალოდ ჩუმად მოითმენდა ყველაფერს, მაგრამ მან უარი თქვა“.
„ტრამპმა და ვენსმა სცადეს მისი დამცირება, როგორც უმადური ბავშვის. საბოლოოდ, ზელენსკიმ დატოვა ვაშინგტონი ცარიელი ხელებით – მან გადაიტანა საკუთარ დიპლომატიური ჩერნობილი“– ასკვნის სმიტი.
Bloomberg-ის ინფორმაციით, ზელენსკისა და ტრამპის შეხვედრა თეთრ სახლში, რომელიც გადაიქცა „რეალითი-შოუდ მძაფრი კამათით“, ევროპელი მაღალჩინოსნებისთვის ნამდვილ კატასტროფად იქცა.
ევროპის ლიდერები, რომლებიც ისედაც მაქსიმალურად ცდილობენ ტრამპის მოთხოვნების შესრულებას – კერძოდ, რომ მეტი პასუხისმგებლობა აიღონ უკრაინის მხარდაჭერასა და საკუთარი უსაფრთხოების დაცვაზე რუსეთისგან – ახლა რთული არჩევანის წინაშე დგანან:
- ან უკრაინის სამხედრო მხარდაჭერა სრულად საკუთარ თავზე აიღონ,
- ან ტრამპთან შეთანხმება დადონ, რაც შესაძლოა ზელენსკის პოლიტიკური მომავლის ხარჯზე მოხდეს.
„ევროპა შეეცდება სიტუაციის გაკონტროლებას, მაგრამ როგორც ჩანს, ტრამპმა უკრაინა გაყიდა“, – უთხრა სააგენტოს ერთ-ერთმა ევროპელმა მაღალჩინოსანმა, რომელიც ანონიმურად დარჩენა ისურვა. თავის მხრივ, ტრამპის გარემოცვაში ამბობენ, რომ ზელენსკის რეაქცია Fox News-ის ინტერვიუში, სადაც მან არანაირი სინანული არ გამოხატა, ბევრისთვის იმ ეჭვების დადასტურება იყო, რაც უკრაინის პრეზიდენტზე უკვე ჰქონდათ.
„ზელენსკი გაფუჭდა ბაიდენის პრეზიდენტობისას, რამაც მას დააჯერებინა, რომ ამერიკის ხალხი უკრაინის დაფინანსებას უსასრულოდ გააგრძელებდა“, – განუცხადა Bloomberg-ს ტრამპის ადმინისტრაციის ერთ-ერთმა წყარომ. „ზელენსკი დასრულებულია“, – დასძინა მან.
მეორე წყაროს ინფორმაციით, ტრამპის ადმინისტრაციის ერთ-ერთი მრჩევლის თქმით, ამერიკას უკვე იმდენი რესურსი აქვს ჩადებული ომის დასრულების მცდელობაში, რომ ახლა ყველაფრის მიტოვება არ სურს. ამის ნაცვლად, მისი აზრით, ვაშინგტონი მნიშვნელოვნად გააძლიერებს ზეწოლას კიევზე და ეცდება, რომ ზელენსკისთან პირდაპირი კონტაქტები მაქსიმალურად შეზღუდოს.
Spiegel-ის ჟურნალისტი რენე ფისტერი სვამს კითხვას, როგორ უნდა იმოქმედოს ევროპამ გუშინდელი შეხვედრის შემდეგ.
„ტრამპის საგარეო პოლიტიკა, რომელიც მთლიანად ძალაუფლებაზეა დაფუძნებული, ევროპისთვის ცხადყოფს, რომ აშშ-თან ურთიერთობაში აღარ არის არანაირი გარანტია და საიმედოობა. ტრანსატლანტიკური ალიანსი მკვდარია. ჩვენ ვცხოვრობთ ახალ გეოპოლიტიკურ ჯუნგლებში, სადაც მართავენ ადამიანები, რომლებიც მხოლოდ ტანკებისა და ბირთვული ქობინების ძალას ენდობიან. ტრამპი შესაძლოა ისევ ირწმუნებოდეს ნატოს ერთგულებას, მაგრამ რა ღირებულება აქვს იმ ადამიანის სიტყვას, რომელმაც ზელენსკის დიქტატორი უწოდა მხოლოდ იმისთვის, რომ ბუნებრივი რესურსების შეთანხმებაზე დაეთანხმებინა?“ – წერს Spiegel-ის ავტორი.
შეიძლება გარკვეული ეჭვებიც გაჩნდეს იმასთან დაკავშირებით, რამდენად სწორი ნაბიჯი იყო ზელენსკის მხრიდან ტრამპისა და ვენსისთვის საჯაროდ ლექციების წაკითხვა, მაგრამ არ იქნებოდა სამართლიანი, რომ მთელი ბრალი მხოლოდ უკრაინის ლიდერის დიპლომატიური უნარების ნაკლებობაზე დავაკისროთ – აღნიშნავს ფისტერი.
Spiegel-ის ავტორის შეფასებით, ტრამპი ცუდად მოემზადა ამ შესაძლო შეთანხმებისთვის, მაგრამ რაც კიდევ უფრო უარესია – მან შექმნა შთაბეჭდილება, რომ ამ ომში აღარ არსებობს მკაფიო განსხვავება აგრესორს (რუსეთს) და ამ აგრესიის მსხვერპლს (უკრაინას) შორის.
„სწორედ ამ მორალურმა გულგრილობამ გამოიწვია ზელენსკის რეაქცია, რომელიც ევროპისთვისაც დრამატული შედეგების მომტანი იქნება“ – ნათქვამია სტატიაში.
ევროპისთვის ამ „ახალი და სახიფათო სამყაროს გეოპოლიტიკურ ჯუნგლებში“ გზის გაკვალვა გერმანიის მომავალ კანცლერ ფრიდრიხ მერცსა და საფრანგეთის პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონს მოუწევთ. ეს რთული, მაგრამ მაინც შესაძლებელი ამოცანაა, მიიჩნევს Spiegel-ის მიმომხილველი.
„რუსეთი ეკონომიკურად ბევრად სუსტია, ვიდრე ევროზონა. თუ ევროპა მართლაც მოინდომებს, მას შეუძლია შექმნას საკუთარი შეკავების სისტემა, რომელიც აშშ-სგან დამოუკიდებლად იმუშავებს. თუ პარიზი და, შესაძლოა, ლონდონიც მოახერხებენ თავიანთი ეროვნული ინტერესების ფარგლებს გარეთ გასვლას, მაშინ ბრიტანეთისა და საფრანგეთის ბირთვული არსენალი შესაძლოა გახდეს მთელი ევროპის ბირთვული თავდაცვის ფუნდამენტი“ – ასკვნის Spiegel-ის ავტორი.
Fox News-ის ჟურნალისტი ვიქტორია კოუთსი წერს, რომ ზელენსკიმ შეცდომა დაუშვა, როდესაც ვაშინგტონში ჩავიდა იმ იმედით, რომ „კიდევ ერთ კარტ-ბლანშს“ მიიღებდა.
„მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტმა ტრამპმა წინა შეხვედრებზე მკაფიოდ დააფიქსირა თავისი ახალი მიდგომა უკრაინის მიმართ, პრეზიდენტი ზელენსკი ამ კვირაში ვაშინგტონში იმ აზრით ჩავიდა, რომ კვლავ მიიღებდა ისეთივე უპირობო აღტაცებას და მხარდაჭერას, როგორსაც ბაიდენ-ჰარისის ადმინისტრაციის დროს იღებდა.“
კოუთსის აზრით, ზელენსკი ოვალურ კაბინეტში პრესასთან საუბრისას ტრამპის მიმართ დამთმობი იყო, ასევე „ის იქცეოდა ისე, თითქოს მას ტრამპის უპირობო მხარდაჭერისა და პატივისცემის მიღების უფლება ჰქონდა“.
„იმის ნაცვლად, რომ ნებისმიერი უთანხმოება დახურულ კარს მიღმა დაეტოვებინა, მან არასწორად აღიქვა პრეზიდენტ ტრამპისა და ვიცე-პრეზიდენტ ვენსის ნათქვამი. მან ჩაშალა უკრაინელი ხალხისთვის სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების უფლების შეთანხმება და სერიოზული რეპუტაციული ზიანი მიაყენა საკუთარ თავს ამერიკელი ხალხის თვალში. მადლობის უბრალო სიტყვების ნაცვლად, ის გამოჩნდა კრიტიკით სავსე ხმით და დამატებითი მოთხოვნებით.“ – წერს კოუთსი.
„ზელენსკის შეიძლებოდა ეფიქრა, რომ ეს დაპირისპირება მას „მაგარ ბიჭად“ წარმოაჩენდა, მაგრამ რეალურად, ასეთი უპატივცემულობა ვერ მოიპოვებს სიმპათიას იმ ამერიკელი გადასახადის გადამხდელებისგან, რომლებმაც საკუთარი შრომით ნაშოვნი მილიარდობით დოლარი ჩადეს მის ქვეყანაში და რომლებმაც ხმა დონალდ ტრამპს მისცეს.“ – ასკვნის Fox News-ის ავტორი.