ვინსენტ ვან გოგის „აყვავებული წაბლები“ მხატვრის ყველაზე ძვირადღირებული ნამუშევარი გახდა. აუქციონამდე ნახატის ამჟამინდელმა მფლობელებმა და მისი წინა მფლობელების მემკვიდრეებმა მრავალწლიანი დავა მოაგვარეს.
ვინსენტ ვან გოგის ნახატი „აყვავებული წაბლები“ ნიუ-იორკში, Sotheby’s-ის აუქციონზე რეკორდულ 190 მილიონ 430 ათას დოლარად გაიყიდა. ამით ის აუქციონზე ოდესმე გატანილ მხატვრის ნამუშევრებს შორის ყველაზე ძვირადღირებული გახდა. აუქციონამდე ნახატის ამჟამინდელ მფლობელებსა და გერმანელი გამომცემლის, სამუელ ფიშერის (Samuel Fischer) ოჯახის მემკვიდრეებს შორის დავა მიმდინარეობდა. ნახატი მეორე მსოფლიო ომამდე ფიშერების ოჯახს ეკუთვნოდა. მხარეებმა ვაჭრობის წინა დღეს შეთანხმებას მიაღწიეს, რამაც ნამუშევრის გაყიდვას დაბრკოლება მოუხსნა.
ფიშერის მემკვიდრეები ნახატის გაყიდვას ეწინააღმდეგებოდნენ
ნახატი 1890 წლის მაისში, საფრანგეთის ქალაქ ოვერ-სიურ-უაზში დაიხატა — მხატვრის გარდაცვალებამდე სულ რაღაც ორი თვით ადრე. მასზე გზის გასწვრივ აყვავებული წაბლის ხეებია გამოსახული; გზაზე ერთი მამაკაცი და სამი ქალი მიდიან.
აუქციონის სახლის, Sotheby’s-ის ცნობით, გამომცემლობა S. Fischer-ის დამფუძნებელმა, ებრაელმა კოლექციონერმა სამუელ ფიშერმა, ნამუშევარი 1909 წელს პარიზში შეიძინა. ფიშერის გარდაცვალების შემდეგ ნახატი მის მეუღლეს დარჩა, 1936 წელს კი სხვა ოჯახს მიჰყიდეს. მოგვიანებით, 1975 წელს, ნახატი არგენტინულმა ბლაკიე-არიეტას ოჯახმა შეიძინა, რომელიც მას დაახლოებით ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ფლობდა.
აუქციონამდე ცოტა ხნით ადრე სამუელ ფიშერის მემკვიდრეები ნახატის გაყიდვას შეეწინააღმდეგნენ. მათი აზრით, ფიშერების ოჯახმა ნახატი 1936 წელს ნებაყოფლობით არ დათმო — ეს ებრაელთა დევნის პირობებში, ნაცისტურ გერმანიაში მოხდა. მემკვიდრეების ადვოკატი გუნარ შნაბელი (Gunnar Schnabel) მოითხოვდა მტკიცებულებებს, რომ 1936 წლის გარიგება საბაზრო ფასად შედგა და ებრაული ოჯახის დისკრიმინაციის შედეგი არ ყოფილა.
Sotheby’s-მა ქონებრივ დავაზე მიღწეული შეთანხმება დაადასტურა
Sotheby’s-მა განაცხადა, რომ ნახატის მფლობელობის ისტორია საფუძვლიანად შეისწავლა. აუქციონის სახლის ცნობით, 1932-1933 წლებში ნამუშევარი ამსტერდამელ გალერისტს ეკუთვნოდა, ხოლო 1936 წლის ივნისში 68 ათას შვეიცარიულ ფრანკად გაიყიდა. Sotheby’s-ის მტკიცებით, გამოძიებამ ვერ გამოავლინა მტკიცებულებები, რომ ნახატი იძულებით ან შემცირებულ ფასად გაიყიდა.
ვაჭრობამდე ერთი დღით ადრე აუქციონის სახლმა განაცხადა, რომ ბლაკიე-არიეტას ოჯახსა და სამუელ და ჰედვიგ ფიშერების ყველა კანონიერ მემკვიდრეს შორის შეთანხმება შედგა. მისი პირობები არ გახმაურებულა. Sotheby’s-ის განცხადებით, შეთანხმება ფიშერების ოჯახის წევრებს ჰოლოკოსტის წლებში გადატანილი ტანჯვის აღიარების საშუალებას იძლევა და ამავე დროს ხელოვნების ნიმუშის გაყიდვას შესაძლებელს ხდის.
აქამდე ვან გოგის ყველაზე ძვირადღირებული ნამუშევარი იყო „ხეხილის ბაღი კვიპაროსებით“, რომელიც 2022 წელს 117,2 მილიონ დოლარად გაიყიდა.


