” მივესალმებით შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის პრეზიდენტ ტრამპის ძლიერი ხელმძღვანელობით და შუამავალი ქვეყნების მხარდაჭერით მიღწეული შეთანხმების გამოცხადებას” – საფრანგეთის ქალაქ ევიანში გამართულ „დიდი შვიდეულის“ (G7) სამიტზე ლიდერებმა 17 ივნისს გამოაქვეყნეს ერთობლივი განცხადება გეოპოლიტიკურ საკითხებზე, რომელშიც მიესალმნენ ამერიკასა და ირანს შორის მიღწეულ შეთანხმებას.
განცხადებაში ნათქვამია, რომ შეთანხმება მიღწეულია პრეზიდენტ ტრამპის ძლიერი ხელმძღვანელობით და შუამავალი ქვეყნების მხარდაჭერით, და ის იძლევა ისტორიულ შესაძლებლობას, აღიკვეთოს ირანის მიერ ბირთვული იარაღის შექმნა და მოგვარდეს მისი რეგიონული და ბალისტიკური საქმიანობით გამოწვეული საფრთხეები. „მხარს ვუჭერთ და მზად ვართ წვლილი შევიტანოთ მის განხორციელებაში“, — აღნიშნავენ ლიდერები.
ლიდერებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს, რომ შეუზღუდავი და გადასახადებისგან თავისუფალი სატრანზიტო გადაადგილების უფლება საერთაშორისო ვაჭრობის საფუძველია. განცხადების თანახმად, საფრანგეთისა და გაერთიანებული სამეფოს ხელმძღვანელობით შექმნილ მრავალეროვნულ, დამოუკიდებელ და თავდაცვით ინიციატივას შესწევს უნარი, ხელი შეუწყოს ჰორმუზის სრუტეში საზღვაო მიმოსვლის აღდგენას — კერძოდ, სავაჭრო გემების დაცვით, საზღვაო გადაზიდვების ოპერატორებისთვის გარანტიების მიცემით და ნაღმების სრული გაუვნებლობის შემოწმებით.
„დიდი შვიდეულის“ ლიდერები მტკიცედ უჭერენ მხარს პრეზიდენტ ტრამპის მიერ უზრუნველყოფილი ურთიერთგაგების მემორანდუმის საფუძველზე მტკიცე და ყოვლისმომცველი დიპლომატიური შეთანხმების გაფორმებას, რომელსაც რეგიონში მშვიდობისა და უსაფრთხოების მოტანა შეეძლება. მათი თქმით, საჭიროა მოლაპარაკებები, რათა გადაიჭრას ირანის მიერ რეგიონში და მის ფარგლებს გარეთ შექმნილი საფრთხეები და გარანტირებული იქნეს, რომ ირანს არასდროს ეყოლება ბირთვული იარაღი. ასეთი მოლაპარაკებებისთვის სასარგებლო იქნება შესაბამისი რეგიონული და საერთაშორისო პარტნიორების, მათ შორის ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA), ჩართულობა. „კიდევ ერთხელ ვადასტურებთ, რომ ირანს ბირთვული იარაღი არასდროს ექნება“, — ნათქვამია განცხადებაში.
იმავე განცხადებაში, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის თემას ეხება, G7-ის ლიდერები საუბრობენ ლიბანზეც: მათი თქმით, მხარს უჭერენ დაუყოვნებელი და მტკიცე ცეცხლის შეწყვეტის გზით ლიბანის ხელმძღვანელობის მცდელობებს, მიაღწიონ „ჰეზბოლას“ განიარაღებას და იარაღზე სახელმწიფო მონოპოლიის დადგენას, ასევე ლიბანის ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის დაცვას შესაბამისი საერთაშორისო უსაფრთხოების გარანტიებით. ღაზასთან დაკავშირებით ლიდერები დაჰპირდნენ ჰუმანიტარული და რეკონსტრუქციის ძალისხმევის გაძლიერებას და მოითხოვეს ძალადობის დასასრული დასავლეთ სანაპიროზე.
ლიდერებმა ასევე აღნიშნეს, რომ აპირებენ ენერგომომარაგების მარშრუტების დივერსიფიკაციის დაჩქარებას, რათა შემცირდეს მსოფლიოს დამოკიდებულება ჰორმუზის სრუტეზე, და კმაყოფილებით აღნიშნეს, რომ კანადას მომავალ წლებში მსოფლიო ბაზრებზე დამატებითი მნიშვნელოვანი მოცულობების მიწოდება შეუძლია.
განცხადება ემთხვევა მოვლენების ფონს, როცა ამერიკისა და ირანის შეთანხმების სრული ტექსტი ჯერ კიდევ არ არის გამოქვეყნებული — პრეზიდენტ ტრამპის განცხადებით, ის მომდევნო დღეებში გასაჯაროვდება. თავად ტრამპმა ევიანში ჩასვლისთანავე განაცხადა, რომ შეთანხმება ხელმოწერილია და სრუტე ნაწილობრივ უკვე გახსნილია, თუმცა საბოლოო გახსნა ფორმალურ ხელისმოწერის ცერემონიალს დაკავშირდება. ისრაელს შეთანხმება ხელმოწერილი არ აქვს, ხოლო ლიბანში მომხდარი ცალკეული ინციდენტები აჩენს კითხვებს შეთანხმების მდგრადობასთან დაკავშირებით.
