18 აგვისტოს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა სანქციები დააწესა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) ორ მაღალჩინოსანზე — სასამართლოს პრეზიდენტზე, იაპონელ მოსამართლე ტომოკო აკანესა და პროკურორის ოფისის უფროს იურისტზე, სენეგალელ აბდულაი სეიზე.
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა, მარკო რუბიომ, განაცხადა, რომ სანქცირებული ორივე პირი უშუალოდ იყო ჩართული ICC-ის იმ მცდელობებში, დაეწყო გამოძიება, დაპატიმრება, დაკავება ან სისხლისსამართლებრივი დევნა იმ თანამდებობის პირების მიმართ, რომელთა მთავრობებმაც სასამართლოს იურისდიქცია არ აღიარეს.
სანქციები ეფუძნება 2025 წლის თებერვალში გამოცემულ აღმასრულებელ ბრძანებას და ითვალისწინებს აკანესა და სეის აშშ-ის იურისდიქციაში არსებული ქონებისა და ქონებრივი ინტერესების გაყინვას. ამასთან, ამერიკელ მოქალაქეებსა და კომპანიებს ეკრძალებათ მათთვის ფინანსების, საქონლის თუ მომსახურების მიწოდება, ხოლო თავად სანქცირებულებს — აშშ-ის ტერიტორიაზე შესვლა.
რუბიომ სასამართლო „კორუმპირებულ და გამოუსწორებლად პოლიტიზებულ” ინსტანციად შეაფასა და დაადანაშაულა უფლებამოსილების გადამეტებასა და მანდატის ფარგლების გადალახვაში.
პასუხად, ICC-მ აშშ-ის ეს ნაბიჯი დაგმო და მას „მიუკერძოებელი სასამართლო ინსტიტუტის დამოუკიდებლობაზე პირდაპირ თავდასხმად” მიიჩნია. სასამართლოს განცხადებით, მოსამართლეების, პროკურორებისა და პერსონალის წინააღმდეგ მიმართული სანქციები საფრთხეს უქმნის კანონის უზენაესობას და ართულებს მსხვერპლთათვის სამართლიანობის მიღწევას. ICC-მ დასძინა, რომ თავის მანდატს დამოუკიდებლად და მიუკერძოებლად გააგრძელებს.
სასამართლოს მონაცემებით, აშშ-ის ბოლოდროინდელი სასანქციო ზომების შედეგად შეზღუდვები ახლა ვრცელდება ICC-ის 18 მოქმედი მოსამართლიდან ცხრაზე, ორივე მოადგილე პროკურორზე, ყოფილ პროკურორსა და ერთ თანამშრომელზე.
ვაშინგტონის სასამართლოს წინააღმდეგ წარმართული სასანქციო კამპანია დაკავშირებულია ავღანეთში ამერიკელი სამხედროების სავარაუდო ომის დანაშაულებზე ICC-ის გამოძიებასთან, ისევე როგორც 2024 წლის ნოემბერში ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუსა და მაშინდელ თავდაცვის მინისტრ იოავ გალანთზე გაცემულ დაპატიმრების ორდერებთან. სეი შედიოდა იმ პროკურორთა ჯგუფში, რომელმაც ნეთანიაჰუს დაპატიმრების ორდერი მოითხოვა — ამჟამად ის ICC-ის მოსამართლის თანამდებობაზეც არის წარდგენილი. ნეთანიაჰუმ ბრალდებები არაერთხელ უარყო და სასამართლო ანტისემიტიზმში დაადანაშაულა.
აღსანიშნავია, რომ არც აშშ და არც ისრაელი არ არიან ICC-ის დამფუძნებელი, რომის სტატუტის ხელმომწერნი.