ნეპალში, ტიბეტის საზღვართან ახლოს, უეცარი წყალდიდობებისა და მეწყრების შემდეგ მასშტაბური საგანგებო ოპერაცია მიმდინარეობს. რა ვიცით ამ დროისთვის:
ნეპალსა და ჩინეთის ტიბეტის რეგიონში მომხდარი კატასტროფული წყალდიდობის შედეგად თითქმის 1,500 ადამიანი დაკარგულად ითვლება, მათ შორის 700-ზე მეტი უცხოელია. ნეპალში დაღუპულთა რაოდენობამ 165-ს მიაღწია, თუმცა ხელისუფლება ვარაუდობს, რომ მსხვერპლის რიცხვი გაიზრდება.
სამაშველო სამუშაოები გრძელდება — ნეპალში უკვე 125 ადამიანი, მათ შორის 20 უცხოელი, გადაარჩინეს.
რეგიონში მოქმედი ერთ-ერთი ტურისტული ჯგუფის განცხადებით, წყალდიდობის დაწყების შემდეგ 47 ადამიანი, მათ შორის გიდები და ტურისტები, დაკარგულია და მათთან დაკავშირება ვერ ხერხდება.
სტიქიის ზონა პოპულარულია როგორც ტურისტებისთვის, ისე მომლოცველებისთვის, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ტიბეტში, კაილაშ-მანსაროვარის მიმართულებით მიემგზავრება.
ჩინეთის მხარესაც ასობით ადამიანი დაკარგულად ითვლება – ჩინეთის სახელმწიფო მედიის ინფორმაციით, ტიბეტის მხარეს 558 ადამიანის შესახებ იყო ინფორმაცია, რომ ისინი დაკარგულად ითვლებოდნენ, მათ შორის უცხო ქვეყნის მოქალაქეებიც.
საერთაშორისო წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის ფედერაციის წარმომადგენლის განცხადებით, „მთელი სოფლები და ბაზრის ტერიტორიები განადგურდა“.ერთ-ერთმა გადარჩენილმა BBC-ს განუცხადა, რომ წყლისა და ტალახის კედლის მოახლოებისას გაქცევა სცადა, თუმცა დინებამ ის მალევე წაიღო. გადარჩენა მხოლოდ იმიტომ შეძლო, რომ ხეს ჩაეჭიდა.
სხვა გადარჩენილი ყვება, როგორ ცდილობდა მეუღლის გადარჩენას, თუმცა ტალახის მასამ ქალი წაიღო. მაშველებმა მამაკაცი რამდენიმე საათის შემდეგ ვერტმფრენით გამოიყვანეს, მისი მეუღლე კი დაკარგულად ითვლება.
- როგორ დაიწყო კატასტროფა?
თავდაპირველად ნეპალის ხელისუფლებაში არსებობდა ვარაუდი, რომ სტიქიის გამომწვევი მიზეზი შესაძლოა მიწისძვრა ყოფილიყო.
მეწყრის ჩამოწოლამდე რეგიონში სეისმური რყევა დაფიქსირდა და აშშ-ის გეოლოგიურმა სამსახურმა, USGS-მა, თავდაპირველად ის მიწისძვრად დააფიქსირა. ამის საფუძველზე გაჩნდა ვერსია, რომ მიწისქვეშა ბიძგებმა მყინვარის ნაწილის ჩამოშლა გამოიწვია, რასაც მდინარის ჩახერგვა და შემდეგ კატასტროფული წყალდიდობა მოჰყვა.
თუმცა, შემდგომმა ანალიზმა ეს სურათი შეცვალა.
USGS-ის განცხადებით, თავდაპირველად მიწისძვრად აღქმული სეისმური სიგნალი მიწისძვრის შედეგად არ წარმოშობილა. უწყების ახალი ანალიზის თანახმად, რყევები თავად მყინვარის ყინულისა და ქანების ჩამოშლამ და შემდეგ ნამსხვრევების მასიურმა ნაკადმა წარმოქმნა.
მოვლენათა სავარაუდო ჯაჭვი ასეთი იყო: ჩამოიშალა მყინვარის ნაწილი → ყინულისა და ქანების მასიური გადაადგილება → მდინარე ჩაიხერგა/წყალმა სწრაფად მოიმატა → უეცარი წყალდიდობა.
- მყინვარის ჩამოშლა — მთავარი ვერსია
ნეპალის ხელისუფლებისა და სატელიტური მონაცემების პირველადი შეფასებებიც მიუთითებდა, რომ ლჰენდეს მდინარის რაიონში ყინულისა და ქანების მასიური ჩამოშლა მოხდა.სტიქიის ეპიცენტრი რასუვაგადის სასაზღვრო პუნქტიდან დაახლოებით 20 კილომეტრში მდებარეობდა. ჩამოშლილმა მასამ მდინარის ხეობაში უზარმაზარი რაოდენობის ნატანი ჩაიტანა, რის შედეგადაც წყლისა და ნამსხვრევების სწრაფმა ნაკადმა ქვემოთ მდებარე ტერიტორიებზე კატასტროფული ზემოქმედება მოახდინა.
სამაშველო ოპერაცია
ნეპალსა და ჩინეთში ფართომასშტაბიანი სამძებრო-სამაშველო ოპერაციები მიმდინარეობს.ჩინეთის ხელისუფლებამ ტიბეტის მხარეს დაახლოებით 800 საგანგებო სიტუაციების თანამშრომელი, 150-მდე სპეციალური ავტომობილი, სამძებრო ძაღლები და სწრაფმავალი ნავები გაგზავნა.
ნეპალშიც სამაშველო ჯგუფები, პოლიცია და სამხედროები მუშაობენ. თუმცა გზებისა და ხიდების განადგურებამ, ელექტროენერგიისა და კავშირის შეფერხებამ და რთულმა მთიანმა რელიეფმა ოპერაცია უკიდურესად გაართულა.
- ახალი წყალდიდობის საფრთხე
კატასტროფის შემდეგ საფრთხე სრულად არ დასრულებულა.ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ მდინარის ზემოთ არსებული შესაძლო ბუნებრივი ბლოკირების ან დაგროვილი წყლის მოულოდნელად გათავისუფლებამ შესაძლოა მეორეული წყალდიდობა გამოიწვიოს.
ამიტომ მაშველებს არა მხოლოდ დაკარგულთა ძებნა, არამედ ახალი მეწყრებისა და წყალდიდობების რისკის მუდმივი შეფასებაც უწევთ.ჰიმალაის რეგიონი განსაკუთრებით მგრძნობიარეა კლიმატის ცვლილებისა და მყინვარების დნობის მიმართ.მეცნიერები წლების განმავლობაში აფრთხილებენ, რომ ტემპერატურის ზრდა მყინვარების დნობას აჩქარებს და ზოგიერთ შემთხვევაში მთის ფერდობებსა და მყინვარულ ტბებს უფრო არასტაბილურს ხდის.
თუმცა კონკრეტულად ამ კატასტროფის შემთხვევაში, მყინვარის ჩამოშლის უშუალო მიზეზისა და კლიმატის ცვლილებასთან მისი კავშირის საბოლოოდ დასადგენად დამატებითი კვლევებია საჭირო.
- საერთაშორისო დახმარება
ნეპალის დასახმარებლად საერთაშორისო თანამეგობრობამ მხარდაჭერა უკვე გამოხატა.გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიო გუტერეშმა განაცხადა, რომ გაეროს გუნდები და პარტნიორი ორგანიზაციები ნეპალში დაზარალებული მოსახლეობის დასახმარებლად რესურსებსა და პერსონალს აგზავნიან. აშშ-მა კი საგანგებო დახმარებისთვის 500 ათასი დოლარის გამოყოფის შესახებ განაცხადა.
ChatGPT said:
რომელი ქვეყნებიდან არიან დაკარგული ტურისტები?
ოფიციალური მონაცემების თანახმად, დაკარგულთა შორის სულ მცირე 291 უცხო ქვეყნის მოქალაქეა, მათ შორის:
- ინდოეთი — ნეპალის ტურიზმის საბჭოს ინფორმაციით, დაკარგულად ითვლება მეზობელი ინდოეთის 142 მოქალაქე.
- უკრაინა — უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, ნეპალის ტურისტულმა პოლიციამ მათ აცნობა, რომ დაკარგულია 53 უკრაინის მოქალაქე.
- მალაიზია — წყალდიდობის შედეგად დაკარგულია 17 მალაიზიელი, რომლებიც Fishtail Tours and Travels-ის ჯგუფთან ერთად მოგზაურობდნენ. მალაიზიის საელჩოს წარმომადგენლის თქმით, ამ დროისთვის ნეპალში მყოფ 50-ზე მეტ მალაიზიელთან დაკავშირება ვერ ხერხდება.
- დიდი ბრიტანეთი — ნეპალის პოლიციამ დაადასტურა, რომ დაკარგულია 33 ბრიტანეთის მოქალაქე.
- კანადა — ნეპალის ტურიზმის საბჭოს წარმომადგენლის ინფორმაციით, დაკარგულად გამოცხადებულია 24 კანადელი.
- აშშ — ნეპალის ტურიზმის საბჭოს უახლესი მონაცემებით, დაკარგულთა შორის 54 ამერიკის მოქალაქეა.
- ავსტრალია — ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრმა ენტონი ალბანეზემ დაადასტურა, რომ დაკარგულთა შორის სულ მცირე 34 ავსტრალიის მოქალაქეა.
- სამხრეთ კორეა, სამხრეთ აფრიკა, პორტუგალია და ნიდერლანდები — დაკარგულთა შორის ამ ქვეყნების მოქალაქეებიც არიან, თუმცა მათი რაოდენობა შედარებით მცირეა.