კალიფორნიის გუბერნატორმა გევინ ნიუსომმა შტატში სიკვდილით დასჯის მოლოდინში მყოფ 548 მსჯავრდებულს სასჯელი უვადო თავისუფლების აღკვეთით შეუცვალა. გადაწყვეტილება პატიმრების გათავისუფლებას არ ითვალისწინებს — მათ სასჯელი პირობით ვადამდე გათავისუფლების შესაძლებლობის გარეშე უნდა მოიხადონ.
სასჯელის შეცვლა ყველა მსჯავრდებულისთვის დაუყოვნებლივ ვერ ამოქმედდება. დაახლოებით 30%-ის შემთხვევაში გადაწყვეტილებას გუბერნატორი მიიღებს, დანარჩენისთვის კი კალიფორნიის უზენაესი სასამართლოს თანხმობაა საჭირო.
შტატში სიკვდილით დასჯა 2006 წლის შემდეგ არ აღსრულებულა. 1978 წელს, ამ სასჯელის აღდგენის შემდეგ, კალიფორნიაში სიკვდილით მხოლოდ 13 ადამიანი დასაჯეს.
Death Penalty Information Center-ის მონაცემებით, შტატმა სიკვდილით დასჯის სისტემაზე დაახლოებით 6 მილიარდი დოლარი დახარჯა. გადაწყვეტილების მხარდამჭერთა შეფასებით, სასჯელის შეცვლა სასამართლო და საპატიმრო ხარჯების შემცირებას შეუწყობს ხელს.
ნიუსომის ნაბიჯს კრიტიკა მოჰყვა დანაშაულის მსხვერპლთა უფლებების დამცველებისა და სიკვდილით დასჯის მხარდამჭერების მხრიდან. ისინი მიიჩნევენ, რომ გადაწყვეტილება სასამართლოს მიერ გამოტანილ სასჯელს ცვლის და მსხვერპლთა ოჯახების მოთხოვნებს სათანადოდ არ ითვალისწინებს.
რატომ მიიღო ნიუსომმა გადაწყვეტილება?
გევინ ნიუსომის გადაწყვეტილება ეფუძნება მის ხანგრძლივ კრიტიკულ პოზიციას სიკვდილით დასჯის მიმართ. გუბერნატორი მიიჩნევს, რომ ეს სასჯელი შეუქცევადია და სასამართლო სისტემაში არსებული შეცდომების გამო უდანაშაულო ადამიანის სიკვდილით დასჯის რისკს ქმნის.
ნიუსომი ასევე მიუთითებს სიკვდილით დასჯის სისტემაში რასობრივ უთანასწორობაზე და მის მაღალ ფინანსურ ღირებულებაზე. კალიფორნიაში ასეთი საქმეების განხილვა ხანგრძლივ და ძვირადღირებულ სასამართლო პროცესებს მოითხოვს, მაშინ როდესაც შტატში სიკვდილით დასჯა თითქმის ორი ათეული წელია არ აღსრულებულა.
გუბერნატორმა სიკვდილით დასჯის აღსრულების მორატორიუმი ჯერ კიდევ 2019 წელს გამოაცხადა. მისი პოზიციით, სახელმწიფომ არ უნდა გამოიყენოს სასჯელი, რომლის აღსრულებაც ადამიანის სიცოცხლეს შეუქცევადად ასრულებს და რომლის სამართლიანობის უზრუნველყოფაც სასამართლო სისტემას ყოველთვის არ შეუძლია.
აშშ-ის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული შტატის დემოკრატ ლიდერს, გევინ ნიუსომს, 2028 წლის არჩევნებზე პრეზიდენტობის შესაძლო კანდიდატებს შორის ასახელებენ.
ნიუსომის უფლებამოსილების ვადა იწურება და იგი გუბერნატორის პოსტზე ბოლო თვეებს ასრულებს.
მოსალოდნელია, რომ მისი მემკვიდრე თანაპარტიელი ხავიერ ბესერა გახდება, რომელმაც შტატის გუბერნატორის არჩევნებში გაიმარჯვა.