მედიის ინფორმაციით, მოსკოვმა სომხეთისთვის გაზის შემდგომი მიწოდება რამდენიმე პოლიტიკური პირობის შესრულებას დაუკავშირა. რუსეთთან უთანხმოების ფონზე ერევანი აცხადებს, რომ საწვავის ალტერნატიულ წყაროებს ეძებს.
მოსკოვი სომხეთს დაემუქრა, რომ გაზის მიწოდებას სრულად შეუწყვეტს, თუ ერევანი მის ოთხ პოლიტიკურ მოთხოვნას არ შეასრულებს. ამის შესახებ ხუთშაბათს, 24 სექტემბერს, სომხურმა მედიამ რუსეთში არსებულ წყაროებზე დაყრდნობით გაავრცელა ინფორმაცია. ამჟამად გაზის მიწოდება გეგმური სარემონტო სამუშაოების გამო დროებით შეჩერებულია, ხოლო ქვეყნის შიდა მოთხოვნა საცავებში არსებული მარაგებით იფარება. გამოცემის წყაროების მტკიცებით, 1 ნოემბერს შესაძლოა მოხდეს დიდი „ავარია“ ან წარმოიშვას ფორსმაჟორული ვითარება, რის შემდეგაც მიწოდება აღარ აღდგება.
წყაროების ინფორმაციით, მოსკოვი მზად არის, მოვლენების ასეთი განვითარება თავიდან აიცილოს, თუ ერევანი უარს იტყვის გიუმრიში განთავსებული რუსეთის სამხედრო ბაზის შემდგომი ბედის განხილვაზე და რუსული კაპიტალის მქონე კომპანიების მიმართ მოქმედებებზე. მათ შორის დასახელებულია „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზა“ და „გაზპრომი“.
მოსკოვმა სომხეთს მოსთხოვა, არჩევანი გააკეთოს ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირს შორის
გაზეთის მტკიცებით, მოსკოვის კიდევ ერთი მოთხოვნაა, რომ სომხეთმა არჩევანი გააკეთოს ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირს შორის. კერძოდ, ერევანმა ან უნდა გააუქმოს კანონი, რომელიც ევროინტეგრაციის პროცესის დაწყებას ითვალისწინებს, ან ამ საკითხზე რეფერენდუმის თარიღი განსაზღვროს.
გარდა ამისა, მოსკოვი, სავარაუდოდ, მოითხოვს შეწყდეს პრორუსულად ორიენტირებული პოლიტიკოსების სისხლისსამართლებრივი დევნა და დაინიშნოს ვიცე-პრემიერი, რომლის კანდიდატურაც კრემლისთვის მისაღები იქნება.
მანამდე, 26 მაისს, რუსეთმა უკვე გააფრთხილა სომხეთი, რომ შესაძლოა ცალმხრივად შეწყვიტოს შეთანხმება ბუნებრივი აირის, ნავთობპროდუქტებისა და დაუმუშავებელი ალმასების მიწოდების შესახებ, თუ ერევანი ევროკავშირში გაწევრიანების მიმართულებით მოძრაობას გააგრძელებს.
ერევანი რუსული გაზის ალტერნატივებს ეძებს
სომხეთი კვლავ თითქმის მთლიანად არის დამოკიდებული რუსული გაზის მიწოდებაზე. 2025 წელს „გაზპრომმა“ რესპუბლიკაში დაახლოებით 2,7 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი გაიტანა. ვლადიმირ პუტინის განცხადებით, ერევნისთვის შეღავათიანი ფასი ათას კუბურ მეტრზე 177 დოლარს შეადგენს. კრემლში ასევე აცხადებდნენ, რომ თუ სომხეთი ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირს დატოვებს, გაზის ფასი მისთვის საბაზრო გახდება.
16 სექტემბერს სომხეთის უშიშროების საბჭოს მდივანმა ალენ სიმონიანმა განაცხადა, რომ ქვეყანას შეუძლია რუსული მიწოდება აზერბაიჯანიდან, თურქეთიდან და ირანიდან შესყიდვებით ჩაანაცვლოს. შენიშვნაზე, რომ რუსული გაზი უფრო იაფია, მან უპასუხა, რომ საწვავი „პოლიტიკურ ვალუტად გამოიყენება“.
„ვინ თქვა, რომ გაზის ფასი მხოლოდ დოლარებში იზომება?“ — იკითხა სიმონიანმა.
ნიკოლ ფაშინიანი მანამდეც აცხადებდა, რომ რუსეთის გადაწყვეტილების მიუხედავად, თუ რა ფასი ექნება გაზს, სომხეთი მიწოდების სხვა წყაროების მოძიებას გააგრძელებს. მისი თქმით, ეს უკავშირდება პოლიტიკურ კურსს — „დამოუკიდებლობისა და სახელმწიფოებრიობის განვითარებას“.
მოსკოვისა და ერევნის სავაჭრო ურთიერთობები გაუარესდა
ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში რუსეთისა და სომხეთის ურთიერთობები უფრო დაიძაბა. მაისიდან მოყოლებული, მოსკოვმა სომხეთიდან სხვადასხვა საქონლის იმპორტზე შეზღუდვები შემოიღო, მათ შორის ალკოჰოლზე, ბოსტნეულზე, ხილზე, თევზზე, რძის პროდუქტებსა და ყვავილებზე.
სომხური პროდუქციის იმპორტისა და ტრანზიტის პირველი აკრძალვები 7 ივნისის საპარლამენტო არჩევნებამდე ცოტა ხნით ადრე გაჩნდა. ფაშინიანის პარტიის გამარჯვებისა და ერევნის გადაწყვეტილების შემდეგ, ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადი შეეტანა, მსგავსი შეზღუდვების რაოდენობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა.
ამის საპასუხოდ, სომხეთის ხელისუფლებამ ექსპორტის სხვა ბაზრებზე გადამისამართება დაიწყო, მათ შორის ევროპის ქვეყნებში.