საქართველო ბრიუსელის რადარებიდან სულ უფრო მეტად ქრება – ამის შესახებ თავის ყოველკვირეულ შემაჯამებელ სტატიაში „რადიო თავისუფლების“ ევროპის ბიუროს რედაქტორი, რიკარდ იოზვიაკი წერს და აღნიშნავს, რომ თუ არსებობს რაიმე მტკიცებულება იმისა, თუ რამდენად მცირე მნიშვნელობა აქვს საქართველოს ევროკავშირისთვის ამ დღეებში, ეს ნამდვილად არის სამხრეთ კავკასიის რესპუბლიკის შესახებ დებატები, რომელიც საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ლუქსემბურგში გამართულ ყოველთვიურ საბჭოს სხდომაზე, ოქტომბრის შუა რიცხვებში გამართეს.
იოზვიაკი, რომელიც კარგად იცნობს ევროკავშირის კულუარებს, წერს, რომ თავდაპირველად დაგეგმილი, როგორც სრულფასოვანი განხილვის თემა, საქართველოს საკითხი, შეხვედრის დასაწყისშივე იქნა გადატანილი დღის წესრიგის მოკლე პუნქტში „სხვადასხვა საკითხები“ და სიტყვით საგარეო საქმეთა ყველა მინისტრიც კი არ გამოსულა. ხოლო ამ მოკლე დისკუსიის ფინალი კი იყო ის, რომ მინისტრები შეთანხმდნენ, – საქართველოს საკითხს სრულფასოვან განსახილველ თემად დაუბრუნდებიან, თუმცა არა უადრეს იანვრისა.
თუმცა, „რადიო თავისუფლების“ მიერ მოპოვებული საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრის დიპლომატიური ჩანაწერი აჩვენებს, რომ ბევრმა წევრმა ქვეყანამ, რომელიც სიტყვით გამოვიდა (მათ შორის ესტონეთმა, გერმანიამ, ლატვიამ, ნიდერლანდებმა და პოლონეთმა), ხაზი გაუსვა საქართველოში პოლიტიკური სიტუაციის გაუარესებას, რაც მათ აღწერეს როგორც „დემოკრატიული უკუსვლა“ და მზარდი ზეწოლა სამოქალაქო საზოგადოებაზე. მათ ასევე აღნიშნეს, რომ საქართველოს ხელისუფლებას არ გამოუვლენია ევროკავშირთან თანამშრომლობის სურვილი.
„დებატები მიმდინარეობდა იმ ფონზე, როდესაც მმართველი პარტია „ქართული ოცნება“ ხუთი ოპოზიციური პარტიის აკრძალვას ცდილობდა, თუმცა ეს კონკრეტული ნაბიჯი დოკუმენტში ნახსენები არ ყოფილა. კიდევ ერთი საკითხი, რომელიც დისკუსიაზე არ წამოჭრილა, საქართველოს ვიზალიბერალიზაციის სტატუსია, რომლის შესახებაც გადაწყვეტილება მომავალი წლის პირველ თვეებში უნდა იქნას მიღებული. 2024 წლის შემოდგომაზე საქართველოში ჩატარებული სადავო საპარლამენტო არჩევნებისა და პოლიტიკური კლიმატის შემდგომი გაუარესების პირდაპირი შედეგია ის, რომ ბრიუსელმა საქართველოს დიპლომატიური პასპორტების მფლობელებისთვის ვიზალიბერალიზაცია უკვე შეაჩერა.
ყველაზე მოსალოდნელი სცენარია, რომ ეს შეჩერება კიდევ 12 ან შესაძლოა 24 თვით გახანგრძლივდეს. თუმცა, შეჩერების გავრცელება საქართველოს რიგით მოქალაქეებზე ამ ეტაპზე სერიოზულად მაინც არ განიხილება, რადგან ევროკავშირის ბევრ წევრ ქვეყანას არ სურს მოსახლეობის დასჯა მისი მთავრობის ქმედებების გამო, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ პოლიტიკური სიტუაცია კიდევ უფრო გაუარესდება.
მიუხედავად ამისა, საქმის კურსში ჩახედული ევროკავშირის რამდენიმე ოფიციალური პირი ანონიმურობის პირობით აცხადებს, რომ ევროკავშირი ამ საკითხის გადადებას სამუდამოდ ვერ შეძლებს და თუ ბრიუსელი საბოლოოდ გადაწყვეტს უვიზო მიმოსვლის უფრო ფართოდ შეჩერებას რომელიმე ქვეყნისთვის, საქართველო ამის ყველაზე რეალური კანდიდატი იქნება“ – წერს იოზვიაკი.
მისივე ინფორმაციით, საგარეო საქმეთა მინისტრები შეთანხმდნენ, რომ საქართველო მიწვეული იქნება ბლოკის მიერ ორგანიზებულ მინისტერიალზე, რომელიც რეგიონთაშორის უსაფრთხოებასა და კავშირგაბმულობას ეხება, თუმცა არა უმაღლეს პოლიტიკურ დონეზე. ანუ საქართველოს, სავარაუდოდ, საჯარო მოხელე (ტექნიკური პირი) წარადგენს.
„ის, რაზეც ევროკავშირმა აქამდე ვერ შეძლო შეთანხმება, სანქციებია, რომელსაც ერთსულოვნება სჭირდება. საგარეო საქმეთა მინისტრების დისკუსიებიდან, ისევე როგორც ევროკავშირის დიპლომატების ადრეული მოსამზადებელი შეხვედრიდან გამომდინარე, აზრთა სხვადასხვაობა ძალიან ღრმაა იმისთვის, რომ ბლოკმა უახლოეს მომავალში შეძლოს შეზღუდვების დაწესება საქართველოს პოლიტიკური ხელმძღვანელობის წინააღმდეგ.
დიპლომატიური ჩანაწერის თანახმად, ხორვატიამ, საბერძნეთმა, პორტუგალიამ და სლოვაკეთმა ხაზი გაუსვეს თბილისთან „კომუნიკაციის არხების ღიად დატოვების“ მნიშვნელობას, რათა უზრუნველყოფილ იქნას საქართველოს „ევროკავშირთან მიბმულობა“. ბულგარეთმა, უნგრეთმა, იტალიამ და სლოვაკეთმაც იგივე პოზიცია დააფიქსირეს მოსამზადებელ შეხვედრაზე.
მინისტერიალის დროს შვედეთმა სთხოვა ევროკავშირის დიპლომატიურ სამსახურს (EEAS) გადაეხედა სანქციების ადრინდელი წინადადებისთვის, რომელიც მიმართული იყო საქართველოს სასამართლო სისტემის წინააღმდეგ, რომელმაც ბრიუსელის აზრით, „არაპროპორციული“ განაჩენები გამოიტანა ანტისამთავრობო მომიტინგეების მიმართ.
სტოკჰოლმმა ასევე მოუწოდა EEAS-ს, შესთავაზოს ახალი შეზღუდვები, თუმცა, რამდენად მოხდება ეს, გაურკვეველია წევრ ქვეყნებს შორის ერთსულოვნების აშკარა არარსებობის გამო.
შვედეთი არ არის ერთადერთი, ვინც მეტი სანქციებისკენ მოუწოდებს. მოსამზადებელ ეტაპზე გერმანიამ, ირლანდიამ და პოლონეთმაც წამოაყენეს სანქციების იდეა, როგორც „ორმხრივი მიდგომის“ ნაწილი. ამ მიდგომით, ადამიანის უფლებების დარღვევა უნდა დაისაჯოს სანქციებით, თუმცა ევროკავშირი ასევე უნდა იყოს პრაგმატული და ეძებოს თანამშრომლობა „საერთო ინტერესის საკითხებზე“, როგორიცაა რეგიონული უსაფრთხოება, კავშირგაბმულობა და ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლა“ – წერს რიკარდ იოზვიაკი