დღეს საერთაშორისო დღის წესრიგში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისრაელის არჩევნები, ახლო აღმოსავლეთში ირანთან დაკავშირებული სამხედრო დაძაბულობა, უკრაინაში პირველი ლოკალური ცეცხლის შეწყვეტის ამოქმედება, სერბეთში ხელისუფლების ისტორიული ცვლილების გეოპოლიტიკური შედეგები და აშშ-ის შუალედური არჩევნების წინ პოლიტიკური ვითარება.
ისრაელში არჩევნები მიმდინარეობს — ნეთანიაჰუს პოლიტიკური მომავალი კენჭისყრაზე წყდება
ისრაელში დღეს, 27 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნები მიმდინარეობს. პრემიერ-მინისტრ Benjamin Netanyahu-ს პოლიტიკური მომავალი დამოკიდებულია კენჭისყრაზე, რომელიც ღაზის ომის, ირანთან დაპირისპირებისა და ქვეყნის მზარდი საერთაშორისო იზოლაციის ფონზე ტარდება.
Reuters-ის შეფასებით, ამომრჩევლისთვის ერთ-ერთი მთავარი საკითხია ნეთანიაჰუს საქმიანობა 2023 წლის 7 ოქტომბრის თავდასხმის შემდეგ და შემდგომი ომები. წინასაარჩევნო კამპანიის ბოლო დღეს ნეთანიაჰუმ განსაკუთრებით გაუსვა ხაზი აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მხარდაჭერას.
არჩევნებს რეგიონული მნიშვნელობაც აქვს. ნეთანიაჰუმ კამპანიის მიწურულს მიანიშნა, რომ გამარჯვების შემთხვევაში აშშ-სა და ისრაელს ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების განახლება შეუძლიათ. არჩევნების საბოლოო პოლიტიკური შედეგი, შესაძლოა, კოალიციური მოლაპარაკებების დასრულებამდე ცნობილი არ გახდეს.
რუსეთმა და უკრაინამ ოლეშკიში ლოკალური ცეცხლის შეწყვეტა დაიწყეს
რუსეთმა და უკრაინამ დღეს დილით ხერსონის ოლქის რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ქალაქ ოლეშკის გარშემო შეთანხმებული ლოკალური ცეცხლის შეწყვეტა აამოქმედეს. შეთანხმების მიზანია ქალაქში ჰუმანიტარული დახმარების შეტანა და მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია.
ორივე მხარემ ცეცხლის შეწყვეტის დაწყება დაადასტურა. რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, მოსკოვის დროით დილის 4 საათიდან ხერსონის მიმართულებით ცეცხლი შეწყდა. უკრაინის პარლამენტის ადამიანის უფლებათა კომისარმა დმიტრო ლუბინეცმაც განაცხადა, რომ უკრაინული მხარე შეთანხმებით ნაკისრ ვალდებულებებს ასრულებს.
ოლეშკი დნეპრის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს და რუსეთის ძალების კონტროლქვეშ 2022 წლიდანაა. ქალაქში დარჩენილ მოსახლეობას საკვებისა და მედიკამენტების მწვავე დეფიციტი აქვს. შეთანხმების მიღწევაში, თეთრი სახლის განცხადებით, აშშ-ის პირველი ლედი მელანია ტრამპიც მონაწილეობდა.
თუმცა ეს არ არის უკრაინის ომში ფართო ცეცხლის შეწყვეტა — შეთანხმება მხოლოდ კონკრეტულ ტერიტორიასა და ჰუმანიტარულ ოპერაციას ეხება.
კიევში ახალი აფეთქებები — წინა ღამის რუსულ შეტევას მსხვერპლი მოჰყვა
27 ოქტომბრის დილით კიევში კვლავ აფეთქებების ხმა ისმოდა. ერთი დღით ადრე რუსეთის სარაკეტო დარტყმას უკრაინის დედაქალაქში სულ მცირე ერთი ადამიანი ემსხვერპლა და 10 დაშავდა.
Reuters-ის კორესპონდენტმა დღეს დილით კიევში აფეთქებების ხმა დაადასტურა, თუმცა ახალი შეტევის სამიზნეების ან შესაძლო მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია ჯერ არ გამოქვეყნებულა.
26 ოქტომბრის დარტყმებისას დაზიანდა საცხოვრებელი შენობები, სასწავლო დაწესებულება, მეტროს სადგური და სამედიცინო ობიექტები. დაშავებულთა შორის სტუდენტებიც არიან.
ამგვარად, ოლეშკიში ლოკალური ჰუმანიტარული ზავის დაწყების მიუხედავად, რუსეთისა და უკრაინის ფართო სამხედრო დაპირისპირება გრძელდება.
საუდის არაბეთი აცხადებს, რომ ჰუსიტების რაკეტები და დრონები ჩამოაგდო
საუდის არაბეთის ხელმძღვანელობით მოქმედი კოალიცია აცხადებს, რომ დღეს იემენელი ჰუსიტების მიერ სამეფოს მიმართულებით გაშვებული სამი ბალისტიკური რაკეტა და ოთხი დრონი გაანადგურა. შეტევები ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის კიდევ უფრო გაფართოების საფრთხეს ზრდის.
კოალიციის განცხადებით, სამი ბალისტიკური რაკეტა საუდის არაბეთის აღმოსავლეთ რეგიონისკენ იყო მიმართული, ოთხი უპილოტო საფრენი აპარატი კი — სამხრეთისკენ.
ირანის მოკავშირე ჰუსიტებმა ბოლო დღეებში საუდის არაბეთის ტერიტორიაზე შეტევები გააძლიერეს. ეგვიპტის პარლამენტმა უკვე მისცა პრეზიდენტ აბდელ ფატაჰ ალ-სისის უფლებამოსილება, მიიღოს „ყველა აუცილებელი ზომა“ საუდის არაბეთის დასახმარებლად.
Reuters-ის ამ ცნობაში კოალიციის მიერ გავრცელებული ინფორმაციაა მოყვანილი; შეტევის ყველა დეტალის დამოუკიდებელი დადასტურება ჯერ არ არსებობს.
Reuters: „ჰეზბოლა“ ირანის ფინანსური დახმარებით შესაძლო ახალი ომისთვის ემზადება
ლიბანური „ჰეზბოლა“ ბოლო სამი თვის განმავლობაში ისრაელთან შესაძლო ახალი სამხედრო დაპირისპირებისთვის ემზადება და ირანისგან დამატებითი ფინანსური დახმარება მიიღო — ამის შესახებ Reuters ლიბანის უსაფრთხოების სფეროს ინფორმირებულ წყაროებზე დაყრდნობით წერს.
სააგენტოს ცნობით, დაჯგუფებამ 2024 წლიდან ისრაელთან ორ ომში მძიმე დანაკარგები განიცადა — დაიღუპა ათასობით მებრძოლი და მისი ხელმძღვანელობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ხოლო არსენალის დიდი ნაწილი განადგურდა.
ამ ინფორმაციის წყარო Reuters-ის მიერ გამოკითხული უსაფრთხოების წარმომადგენლები არიან. შესაბამისად, „ჰეზბოლას“ ახალი ომისთვის მზადება ოფიციალურად დადასტურებულ გადაწყვეტილებად არ უნდა წარმოვადგინოთ.
ირანთან დიპლომატიური კონტაქტების ფონზე ნავთობი გაიაფდა, თუმცა Brent კვლავ $114-ზე მეტია
ნავთობის ფასი დღეს დაახლოებით 1%-ით შემცირდა მას შემდეგ, რაც ირანის საკითხზე ახალი დიპლომატიური კონტაქტები დაიწყო. მიუხედავად ამისა, ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ესკალაციისა და ჰორმუზის სრუტეში მიწოდების შეფერხების გამო ფასები კვლავ ძალიან მაღალ დონეზე რჩება.
Brent-ის ფასი დაახლოებით $114.81, ამერიკული WTI-ის კი $100.88 იყო ბარელზე.
საუდის არაბეთის, თურქეთის, პაკისტანისა და ირანის წარმომადგენლებმა თეირანში მოლაპარაკებები გამართეს და რეგიონული უსაფრთხოების საკითხებზე დიალოგის გაგრძელებაზე შეთანხმდნენ. ამან აშშ–ირანის დაპირისპირების შესაძლო დეესკალაციის იმედი გააჩინა.
რისკი კვლავ მაღალია: Reuters-ის მონაცემებით, სპარსეთის ყურიდან ნავთობის ექსპორტი უკვე ოთხი კვირაა მცირდება, ხოლო ჰორმუზის სრუტეში ნავთობის ნაკადი ჩვეულებრივი მოცულობის დაახლოებით 60%-მდეა შემცირებული.
სერბეთში ვუჩიჩის დამარცხება მოსკოვისთვის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური დარტყმაა
სერბეთის არჩევნებში სტუდენტური მოძრაობის ისტორიულმა გამარჯვებამ ბალკანეთში ახალი პოლიტიკური რეალობა შექმნა. პრეზიდენტ ალექსანდარ ვუჩიჩის მარცხს განსაკუთრებით ყურადღებით აკვირდებიან მოსკოვში, რადგან სერბეთი რუსეთის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ევროპელ პარტნიორად რჩებოდა.
ვუჩიჩმა 25 ოქტომბრის ვადამდელ არჩევნებში დამარცხება აღიარა. წინასწარი შეფასებით, სტუდენტების მიერ მხარდაჭერილმა სიამ 250-ადგილიან პარლამენტში დაახლოებით 135–140 მანდატი მოიპოვა, ხოლო ვუჩიჩის სერბეთის პროგრესულმა პარტიამ — დაახლოებით 105.
Reuters წერს, რომ შედეგმა მოსკოვში შეშფოთება გამოიწვია. რუსეთი სერბეთს ევროკავშირის ფარგლებში დასავლეთის ანტირუსული პოლიტიკის წინააღმდეგ მნიშვნელოვან პარტნიორად მიიჩნევდა.
ახალი ხელისუფლების საგარეო პოლიტიკური კურსი ჯერ ბოლომდე გარკვეული არ არის. სტუდენტური მოძრაობის წარმომადგენლებს მოუწევთ ბალანსის მოძებნა ევროკავშირთან, რუსეთთან და ჩინეთთან ურთიერთობებში.
საფრანგეთში სტუდენტები პროტესტის გაგრძელებას გეგმავენ — მთავრობის დათმობები საკმარისი არ აღმოჩნდა
საფრანგეთის სტუდენტური მოძრაობა აცხადებს, რომ პროტესტს გააგრძელებს, მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონის მთავრობამ განათლების სფეროში რამდენიმე დათმობა გამოაცხადა. საპროტესტო მოძრაობას პროფკავშირები და სხვა ჯგუფებიც შეუერთდნენ.
მთავრობის შეთავაზებებს შორისაა ზოგიერთი სკოლის კლასებში მოსწავლეთა რაოდენობის შეზღუდვა, სკოლების განახლებისთვის 4 მილიარდი ევროს სესხების გამოყოფა და უნივერსიტეტებში მიღების სადავო სისტემის 2028 წლისთვის შეცვლა.
სტუდენტური ლიდერები აცხადებენ, რომ ეს ზომები საკმარისი არ არის. ბოლო დღეებში ასიათასობით ადამიანი მონაწილეობდა საპროტესტო გამოსვლებში, ხოლო პარიზსა და მარსელში აქციების ნაწილს პოლიციასთან შეტაკებები მოჰყვა.
აშშ და კანადა ფოლადსა და ავტომობილებზე ტარიფების შემსუბუქების შეთანხმებაზე მუშაობენ
აშშ და კანადა ცდილობენ შეთანხმებას, რომელმაც კანადურ ფოლადსა და ავტომობილებზე დაწესებული ამერიკული ტარიფები შეიძლება შეამსუბუქოს. მოლაპარაკებები ორ ქვეყანას შორის აგვისტოში გაუარესებული სავაჭრო ურთიერთობების აღდგენას ისახავს მიზნად.
Reuters-ის ექსკლუზიური ინფორმაციით, მოლაპარაკებებში განიხილება აშშ-ის სავაჭრო კანონმდებლობის 232-ე მუხლის საფუძველზე დაწესებული ტარიფების შემცირება. ამჟამად კანადურ ფოლადზე ტარიფი შეიძლება 50%-მდე, ავტომობილებზე კი 25%-მდე აღწევდეს.
ინფორმაცია Reuters-ს ორმა ამერიკელმა და ოთხმა კანადელმა წყარომ მიაწოდა. საბოლოო შეთანხმება ჯერ გაფორმებული არ არის, ამიტომ შესაძლო შეღავათების ზუსტი მოცულობა კვლავ მოლაპარაკების საგანია.
Reuters/Ipsos: ტრამპის რეიტინგი 32%-მდე გაიზარდა, თუმცა დემოკრატები კონგრესის არჩევნების წინ ლიდერობენ
აშშ-ის შუალედურ არჩევნებამდე ერთი კვირით ადრე პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის საქმიანობის მოწონების მაჩვენებელი რეკორდულად დაბალი ნიშნულიდან 32%-მდე გაიზარდა. მიუხედავად ამისა, Reuters/Ipsos-ის ახალი კვლევით, კონგრესის არჩევნებში დემოკრატებს მნიშვნელოვანი უპირატესობა აქვთ.
რეგისტრირებულ ამომრჩევლებს შორის დემოკრატებს 47%, რესპუბლიკელებს კი 36% უჭერს მხარს. გადაუწყვეტელი ამომრჩევლების სავარაუდო არჩევანის გათვალისწინებით სხვაობა 50%–41%-ია.
კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი ეკონომიკას ეხება: ამერიკელთა დაახლოებით სამი მეოთხედი მიიჩნევს, რომ ცხოვრების ღირებულების მიმართულებით ქვეყანა არასწორი გზით მიდის.
ეს ეროვნული გამოკითხვაა და კონკრეტულ საარჩევნო ოლქებში შედეგს პირდაპირ არ პროგნოზირებს — აშშ-ის კონგრესის არჩევნების საბოლოო შედეგი ცალკეული შტატებისა და ოლქების კენჭისყრაზეა დამოკიდებული.
ტაივანი ჩინეთს „კოგნიტურ ომში“ ადანაშაულებს
ტაივანის თავდაცვის მინისტრმა ჩინეთი „კოგნიტური ომის“ წარმოებაში დაადანაშაულა მას შემდეგ, რაც პეკინმა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კუნძულის ჩინეთისთვის გადაცემის 81-ე წლისთავი სამხედრო სიმბოლიკით აღნიშნა.
ჩინეთმა გამოაქვეყნა ტაიბეის მაღალი გარჩევადობის სატელიტური ფოტოები, ხოლო ჩინეთის არმიის აღმოსავლეთის სარდლობამ გაავრცელა პოსტერი, რომელზეც ტაივანის რუკასთან ერთად საბრძოლო თვითმფრინავები და სამხედრო ხომალდებია გამოსახული.
ტაიპეი და პეკინი 1945 წლის მოვლენების ისტორიულ მნიშვნელობას განსხვავებულად აფასებენ. China ტაივანს საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს და ძალის გამოყენებას არ გამორიცხავს; ტაივანის დემოკრატიულად არჩეული ხელისუფლება პეკინის სუვერენიტეტის პრეტენზიას უარყოფს.
მსოფლიო ბაზრების ყურადღების ცენტრში AI და ცენტრალური ბანკებია
მსოფლიო საფონდო ბაზრებზე დღეს პოზიტიური განწყობა გაძლიერდა ხელოვნური ინტელექტის სექტორში ახალი მსხვილი საინვესტიციო გეგმების ფონზე. პარალელურად, ინვესტორები აშშ-ის, ევროზონის, იაპონიის, კანადისა და ახალი ზელანდიის ცენტრალური ბანკების გადაწყვეტილებებს ელოდებიან.
Reuters-ის ცნობით, ბაზრის ყურადღება მიიპყრო Anthropic-ის აშშ-ში IPO-სთვის განაცხადმა და Meta-ს გეგმამ, AI ინფრასტრუქტურის გასაფართოებლად $95 მილიარდამდე მოიზიდოს.
სამხრეთ კორეის KOSPI დღეს 3.6%-ით გაიზარდა. ამასთან, ინვესტორებისთვის მთავარ კითხვად რჩება, რამდენად სწრაფად გადაიქცევა AI ინფრასტრუქტურაში ჩადებული უზარმაზარი კაპიტალი რეალურ მოგებად.
ბაზრები ამჟამად ელიან, რომ აშშ-ის ფედერალური სარეზერვო სისტემა, ევროპის ცენტრალური ბანკი და იაპონიის ბანკი განაკვეთებს უცვლელად დატოვებენ, თუმცა დეკემბრისთვის პოლიტიკის გამკაცრების სიგნალები გამორიცხული არ არის.