სირიაში ბაშარ ასადის დამხობის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. მიზეზი ხელისუფლების გადაწყვეტილება გახდა, საწვავის ფასები გაეზარდა.
კვირას, 13 სექტემბერს, სირიის მთავრობამ დიზელის საწვავის ფასის 40%-ით, ხოლო ბენზინის ფასის 28%-ით გაზრდის შესახებ განაცხადა.
მთავრობის განმარტებით, ეს დროებითი გაძვირებაა, რომელიც მსოფლიო ბაზარზე ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების ფასების ზრდამ გამოიწვია. კიდევ ერთ მიზეზად ხელისუფლებამ ბანიასის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის მოდერნიზაციისთვის გაჩერება დაასახელა. ეს სირიის ორი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნიდან ყველაზე დიდია.
სირიის ენერგეტიკის მინისტრმა მუჰამედ ალ-ბაშირმა შაბათს განაცხადა, რომ ქვეყანა ამჟამად დღეში მხოლოდ 102 ათას ბარელ ნავთობს მოიპოვებს, მაშინ როცა 325 ათას ბარელს მოიხმარს. ამიტომ სირია იძულებულია, საწვავი იმპორტით შეავსოს.
მთავრობის გადაწყვეტილების საპასუხოდ, ქვეყნის ბევრმა მცხოვრებმა, რომლებიც შიშობენ, რომ საწვავის გაძვირება სხვა პროდუქტებისა და მომსახურებების ფასებსაც გაზრდის, ქუჩებში გამოსვლა დაიწყო. დემონსტრანტები საბურავებს წვავდნენ და საავტომობილო გზებს კეტავდნენ.
ორშაბათს საპროტესტო გამოსვლების შესახებ ცნობები გავრცელდა ჰამადან, ხან-შეიხუნიდან და მაარათ-ალ-ნუმანიდან — გზატკეცილზე, რომელიც ალეპოს გავლით თურქეთისკენ მიდის; ასევე აზაზიდან და ალ-ბაბიდან, დამასკოს შემოგარენიდან, რაქადან, დეირ-ეზ-ზორიდან და ჰასაკადან ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ასევე ქამიშლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთში, სირიის ქურთისტანში და სხვა ადგილებიდან.
BBC Verify-მ, BBC-ის ფაქტების გადამოწმების სამსახურმა, შეამოწმა და დაადასტურა არეულობის ამსახველი ვიდეოების ავთენტურობა ორ სასაზღვრო პუნქტზე — ერთი ერაყის საზღვარზე მდებარეობს, მეორე კი თურქეთის საზღვარზე.
AFP-ის კორესპონდენტის ცნობით, ქამიშლიში საპროტესტო აქციაზე ასობით ადამიანი გამოვიდა. მათ ეჭირათ პლაკატები წარწერებით: „არა შიმშილის პოლიტიკას!“, „არა საწვავის ფასების ზრდას!“ და სკანდირებდნენ: „საწვავი ხალხისთვის!“.
„ეს არასწორი გადაწყვეტილებაა! ეს არის გადაწყვეტილება ფერმერების, მუშების და სტუდენტების წინააღმდეგ — სირიის ყველა ღარიბი ადამიანის წინააღმდეგ“, — განუცხადა სააგენტოს 56 წლის ადგილობრივმა მცხოვრებმა აბდულ რაჰმან ხალილმა.
დამასკოს ტაქსის მძღოლებმა Reuters-ის კორესპონდენტებს კონკრეტულად აუხსნეს, რას ნიშნავს საწვავის ფასების მკვეთრი ზრდა მათთვის და ქვეყნის სხვა მცხოვრებლებისთვის.
„გუშინ 10 ლიტრი ბენზინი 185 ათას [ძველ სირიულ ფუნტად; წლის დასაწყისში ფუნტი ასჯერ იყო დენომინირებული — BBC] ჩავასხი, მთელი დღის განმავლობაში კი 225 ათასი გამოვიმუშავე. და რა დამრჩა? სახლში 20–25 ათასი მივიტანე“, — განუცხადა Reuters-ს ტაქსის მძღოლმა მუჰამედმა.
25 ათასი ძველი სირიული ფუნტი, ანუ 250 ახალი ფუნტი, ორ დოლარზე ნაკლებია.
„ეს ნიშნავს, რომ მხოლოდ ბენზინის ფული გამოვიმუშავე. საკუთარი თავისთვის კი საერთოდ არ მიმუშავია, — განაგრძო მუჰამედმა. — გამოსავალი? გამოსავალი მთავრობის ხელშია. საჭიროა, მათ სასწრაფოდ მიიღონ გადაწყვეტილება, რადგან ჩვენ, მძღოლებსაც, გვჭირდება ჭამა, დალევა და სხვა ხარჯებიც გვაქვს.“
„ახლა ბენზინი გაძვირდა, დიზელიც გაძვირდა. ხვალ ბოსტნეული გაძვირდება, საკვებიც გაძვირდება. გულწრფელად რომ ვთქვა, ასე ცხოვრება შეუძლებელია, საერთოდ შეუძლებელია. იპოვეთ გამოსავალი ამ ფასებთან დაკავშირებით, მიეცით ადამიანებს ცხოვრების საშუალება, მიეცით ჭამის საშუალება!“ — განუცხადა სააგენტოს კიდევ ერთმა ტაქსის მძღოლმა, იმად აბუ-რასმა.
„ხუთი შვილი მყავს. ყოველდღე ხუთი შეკვრა ლავაში მჭირდება, — განაგრძო იმადმა. — თუ ხვალ ერთი შეკვრის ფასი ცხრა ათას [ძველ სირიულ ფუნტამდე, 68 ამერიკულ ცენტამდე] გაიზრდება, მხოლოდ პურზე დღეში 40 ათასი [დაახლოებით 3 დოლარი] დამეხარჯება. ეს ნიშნავს, რომ თვეში მხოლოდ პურისთვის მილიონი ფუნტი [75,76 დოლარი] მჭირდება“.
ეკონომისტები სირიელების შიშს ადასტურებენ, რომ საწვავის საცალო ფასის ზრდა სხვა პროდუქტებისა და მომსახურებების ფასებსაც გაზრდის.
„სირიაში საწვავის ფასების პრობლემა მხოლოდ ერთი ლიტრი ბენზინის ან დიზელის ფასზე კამათი არ არის და არც მორიგი ფინანსური გადაწყვეტილებაა ფასების გაზრდის ხანგრძლივ ჯაჭვში, — ციტირებს სირიელ ეკონომისტ ჰასან მურადს გამოცემა Arab News. — ეს ბევრად უფრო ფართო პრობლემად იქცევა, რომელიც ეხება წარმოების მომავალს, ტრანსპორტირების ხარჯებს, სურსათის ფასებს, მოქალაქეების მსყიდველუნარიანობას, ბიზნესის მომგებიანობას, დასაქმებას, ინვესტიციებს და საბოლოოდ — სირიის ეკონომიკის გაჯანსაღებისა და აღდგენის უნარსაც.“