მსოფლიო ბაზრებზე ნავთობის ფასები შემცირდა მას შემდეგ, რაც გავრცელდა ინფორმაცია, რომ საუდის არაბეთი რეგიონში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნავთობსადენის — „აღმოსავლეთი — დასავლეთის“ — მუშაობის განახლებას გეგმავს. ეს მილსადენი ერ-რიადს საშუალებას აძლევს, ნავთობი ჰორმუზის სრუტის გვერდის ავლით გადაიტანოს. მილსადენის მუშაობა სექტემბრის დასაწყისში შეჩერდა ერაყის ტერიტორიიდან გაშვებული უპილოტო საფრენი აპარატების თავდასხმის შემდეგ.
გავრცელებული ინფორმაციით, ერ-რიადმა მილსადენის ამოქმედების პირველი ეტაპი უკვე დაიწყო და ამ მარშრუტით ნავთობის ექსპორტი შესაძლოა მიმდინარე კვირის ბოლოსვე განახლდეს.
Brent-ის ნავთობის ფიუჩერსები ბარელზე 2 დოლარზე მეტით გაიაფდა და 8 სექტემბრის შემდეგ ყველაზე დაბალ ნიშნულამდე დაეცა.
ახლო აღმოსავლეთში ომისა და ძირითადი მარშრუტებით ენერგორესურსების მიწოდების შეფერხების გამო, წლის დასაწყისიდან მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის ფასი 60%-ზე მეტით გაიზარდა. ნავთობსადენი „აღმოსავლეთი — დასავლეთი“ საუდის არაბეთს საშუალებას აძლევდა, ნავთობი ირანის მიერ ბლოკირებული ჰორმუზის სრუტის გვერდის ავლით გაეტანა.
Bloomberg-ის ინფორმაციით, რამდენიმე ნავთობტრეიდერმა განაცხადა, რომ უკვე შეინიშნება ტანკერების ჩასვლის ნიშნები წითელი ზღვის სანაპიროზე მდებარე იანბუს პორტში, საიდანაც საუდის ნავთობის ექსპორტი ხორციელდება.
Reuters-ის მონაცემებით, რომელიც ანალიტიკოსებსა და გემების გადაადგილების მონიტორინგის კომპანიებს ეყრდნობა, ამ მილსადენით მსოფლიოში მოხმარებული ნავთობის დაახლოებით 4-5% გადაიზიდება.
მილსადენის სიგრძე 1 200 კილომეტრია. ის სპარსეთის ყურის რეგიონში მდებარე საუდის არაბეთის ნავთობის საბადოებს წითელი ზღვის სანაპიროსთან აკავშირებს. მილსადენი 1980-იან წლებში აშენდა, რათა ნავთობის ტრანსპორტირება ჰორმუზის სრუტის გვერდის ავლით ყოფილიყო შესაძლებელი — იმ პერიოდში სრუტეს ირან-ერაყის ომის გამო საფრთხე ემუქრებოდა.
ჰუსიტების საფრთხე კვლავ რჩება
საუდის არაბეთის ნავთობის ინფრასტრუქტურა მთლიანობაში კვლავ მოწყვლადია, რადგან ის შესაძლოა ირანის მიერ მხარდაჭერილი იემენელი ჰუსიტების თავდასხმების სამიზნე გახდეს.
სექტემბრის დასაწყისში იემენში სწრაფი შეტევის შედეგად ჰუსიტებმა ქვეყნის სანაპირო ზოლის უმეტეს ნაწილზე კონტროლი დაამყარეს.
საუდის არაბეთსა და ჰუსიტებს შორის დაპირისპირება ივლისში გამწვავდა, მას შემდეგ, რაც ერ-რიადმა იემენის დედაქალაქში ჰუსიტების მიერ კონტროლირებად აეროპორტზე დარტყმა განახორციელა, რათა არ დაეშვა ირანული თვითმფრინავის დაფრენა. ბორტზე ჰუსიტების მაღალი რანგის წარმომადგენლები იმყოფებოდნენ, რომლებიც ირანის უზენაესი ლიდერის, ალი ხამენეის დაკრძალვიდან ბრუნდებოდნენ.
ესკალაციის დაწყების შემდეგ საუდის არაბეთის მემკვიდრე პრინცმა მოჰამედ ბინ სალმანმა დონალდ ტრამპს ჰუსიტების წინააღმდეგ ზომების მიღებისკენ მოუწოდა.
გასულ კვირას აშშ-ის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ განაცხადა, რომ დაამტკიცა საუდის არაბეთისთვის 48 ერთეული F-35-ის ტიპის გამანადგურებლის მიყიდვის გარიგება. F-35 მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვე საბრძოლო თვითმფრინავად ითვლება.
ერ-რიადი წლების განმავლობაში ცდილობდა ამ ტიპის საბრძოლო თვითმფრინავის შეძენას. თუმცა ვაშინგტონი აქამდე გარიგებას არ თანხმდებოდა, რადგან აშშ F-35-ებს თავის მოკავშირე ისრაელს აწვდის.
ანალიტიკოსები არ ფიქრობენ, რომ მხოლოდ ჰუსიტებისგან მომდინარე საფრთხემ აიძულა ტრამპი აზრი შეეცვალა. თუმცა ისინი აღნიშნავენ, რომ ვაშინგტონის ახლო აღმოსავლეთის სტრატეგიული მოკავშირის უსაფრთხოების ეს პრობლემა F-35-ების გაყიდვის გადაწყვეტილების მიღებისას ნამდვილად გათვალისწინებული იყო.