აშშ-ის ადმინისტრაციამ უკრაინაში ომის დასრულების ახალი ვარიანტი მოამზადა. ამის შესახებ ჟურნალმა The Economist აშშ-ის ადმინისტრაციაში საკუთარ წყაროებზე დაყრდნობით განაცხადა. The Economist-ის ინფორმაციით, უკრაინასთან დაკავშირებით აშშ-ის ახალი ინიციატივა მოიცავს დონბასში დემილიტარიზებული ზონის შექმნას, კიევის უარს ნატოში გაწევრიანებაზე და რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების შემსუბუქებას — ინვესტიციებისა და ევროკავშირში ინტეგრაციის კურსის სანაცვლოდ.
გამოცემის წყაროების თქმით, დონალდ ტრამპის მთავარ პრიორიტეტად კვლავ რჩება კონგრესის შუალედური არჩევნები, რომლებიც 3 ნოემბერს არის დანიშნული. გამოკითხვების თანახმად, რესპუბლიკური პარტიისა და თავად პრეზიდენტის რეიტინგები რეკორდულად დაბალ ნიშნულამდე დაეცა. წყაროები ამტკიცებენ, რომ ტრამპი პანიკაშია და შექმნილ ვითარებაზე პასუხისმგებლობას უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის აკისრებს.
მოსკოვის გავლენა მოლაპარაკებებზე
ამერიკელი ოფიციალური პირები მიიჩნევენ, რომ ვითარებას ართულებენ ტრამპის სპეციალური წარმომადგენლები ჯარედ კუშნერი და სტივ უიტკოფი. მათი შეფასებით, ორივე მათგანი რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის განზრახვებს არასწორად აღიქვამს, რის გამოც ისინი მოსკოვის გავლენისადმი უფრო მოწყვლადები არიან. დამატებით ფაქტორად წყაროები ილონ მასკსაც ასახელებენ — ამერიკის ადმინისტრაციასთან დაახლოებულ ბიზნესმენს, რომლის პოზიციას უკრაინის საკითხზე ისინი არაერთგვაროვნად აფასებენ. ერთ-ერთი წყაროს თქმით, ტრამპი უკიდურესად მძიმე ვითარებას ქმნის, თუმცა ამავე დროს არაკომპეტენტურ ადამიანებზეა დამოკიდებული.
თეთრ სახლში მიაჩნიათ, რომ უკრაინული მხარე, მთლიანობაში, მზად არის ამერიკული ინიციატივის ძირითადი დებულებები განიხილოს. დონბასში დემილიტარიზებული ზონის შექმნის გარდა, დოკუმენტი რუსეთის მიმართ სანქციების რეჟიმის შემსუბუქებას და ეკონომიკურ შეთანხმებებსაც ითვალისწინებს, მათ შორის — ევროპაში რუსული გაზის ექსპორტის აღდგენას.
სანაცვლოდ, კიევმა უნდა მიიღოს საინვესტიციო პაკეტი და ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივა, ხოლო ნატოში წევრობის გეგმებზე უარი თქვას. თუმცა უკრაინულ მხარეს ეჭვი ეპარება, რომ მოსკოვი ნამდვილად აპირებს მშვიდობაზე დათანხმებას და მოლაპარაკებების გაჭიანურების ეშინია.
გეგმის სხვა დეტალები
The Economist-ის ინფორმაციით, თეთრი სახლის მიერ შეთავაზებული ახალი გეგმა, სხვა საკითხებთან ერთად, უკრაინას მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგზე სარაკეტო დარტყმების განხორციელებას უკრძალავს, თუმცა რუსეთის დარტყმებზე არანაირ შეზღუდვას არ აწესებს. ამასთან, გეგმა უკრაინის არმიის რაოდენობის 600 000 სამხედრო მოსამსახურემდე შემცირებას მოითხოვს, მაშინ როცა რუსეთისთვის ანალოგიური შეზღუდვები გათვალისწინებული არ არის.
გარდა ამისა, გეგმა უკრაინის ტერიტორიაზე ნატოს ჯარების განთავსებას კრძალავს, რაც, გამოცემის შეფასებით, ნიშნავს ევროპული გეგმების დასასრულს — იმ გეგმებისა, რომლებიც აქამდე, როგორც მიიჩნეოდა, აშშ-ის მხარდაჭერით სარგებლობდა და უკრაინაში ე.წ. „სამშვიდობო ძალების“ განთავსებას ითვალისწინებდა.
„რუსეთი შეჭრის შეწყვეტისთვის ჯილდოს იღებს: მას ნებას რთავენ შეინარჩუნოს მთელი დაპყრობილი ტერიტორია და ისიც კი, რაც ჯერ კიდევ არ დაუპყრია; მას კვლავ იღებენ მსოფლიო თანამეგობრობაში, მათ შორის „დიდ რვიანში“; უმსუბუქებენ სანქციებს და შემოსავლის მიღების ფართო შესაძლებლობებს აძლევენ. უკრაინა კი იღებს ცეცხლის შეწყვეტას, შესაძლებლობას თავად გამოიმუშაოს შემოსავალი და ამერიკის გარანტიებს, რომ რუსეთი მასზე კვლავ აღარ დაესხმება თავს“, — წერს The Economist.
ვაშინგტონსა და კიევს შორის ურთიერთობები უარესდება
ამერიკის ადმინისტრაციის წარმომადგენლები ხაზს უსვამენ, რომ ტრამპს უკრაინის კაპიტულაციის მიღწევა არ სურს. ამასთან, ისინი აღიარებენ, რომ ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობა სულ უფრო ნაკლებად სტაბილური ხდება. 9 ოქტომბერს პუტინთან დიზელის საწვავთან დაკავშირებული შეთანხმებების შემდეგ აშშ-ის პრეზიდენტმა კიევზე ზეწოლა გააძლიერა, უკრაინული მხარე ომის გაჭიანურებაში დაადანაშაულა, რუსეთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე თავდასხმების შეწყვეტისკენ მოუწოდა და სახელმწიფოს მეთაურის შეცვლაც კი შესთავაზა.
დაძაბულობა გაიზარდა Starlink-ის სატელიტური სისტემის მუშაობაში შეფერხებების შემდეგაც, რომლებიც 14 ოქტომბერს დაიწყო და უკრაინელ სამხედროებს შეეხო. არც მასკს და არც თეთრ სახლს მომხდარზე პასუხისმგებლობა არ აუღიათ.
მიუხედავად უთანხმოებებისა, 20 ოქტომბერს კუშნერმა და უიტკოფმა ზელენსკისთან ახალი გეგმის ძირითადი დებულებები შეათანხმეს. ორი დღის შემდეგ ტრამპმა განაცხადა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში პირველად, მხარეები სამშვიდობო შეთანხმების დადებას მიუახლოვდნენ.