კავშირგაბმულობის სისტემაში შეფერხება, რის გამოც აშშ-ის მთელ ტერიტორიაზე თვითმფრინავების აფრენა აიკრძალა, განახლებების დაყენებისას აღჭურვილობის გადატვირთვამ გამოიწვია, განაცხადა შიდა უსაფრთხოების მინისტრმა მალინმა.
კავშირგაბმულობის სისტემაში შეფერხება, რის გამოც აშშ-ის სამოქალაქო ავიაციის ფედერალურმა ადმინისტრაციამ (FAA) რამდენიმე საათით ყველა აეროპორტიდან ფრენები შეაჩერა, განახლებების დაყენებისას წარმოქმნილმა გადატვირთვამ გამოიწვია. ამის შესახებ შაბათს, 14 ნოემბერს, ქვეყნის შიდა უსაფრთხოების მინისტრმა მარკუეინ მალინმა თეთრ სახლში, ტრანსპორტის მინისტრ შონ დაფისთან ერთობლივ პრესკონფერენციაზე განაცხადა.
„როგორც ჩანს, ვითარება ასეთია: როდესაც მინისტრმა დაფიმ და FAA-მ ახალი აღჭურვილობისა და ტექნოლოგიების დანერგვით სისტემის გაუმჯობესება დაიწყეს, ამ ახალმა აღჭურვილობამ და ტექნოლოგიებმა […] უბრალოდ გადატვირთა მოძველებული სისტემა“, — განაცხადა მალინმა.
დაფი: მოდერნიზაციისთვის 50 მილიარდი დოლარია საჭირო
ტრანსპორტის მინისტრის თქმით, ქვეყნის მასშტაბით თვითმფრინავების აფრენა იმიტომ აიკრძალა, რომ საჰაერო მიმოსვლის მართვის სისტემა ათწლეულების წინანდელ ანალოგურ აღჭურვილობაზე მუშაობს. „ის უბრალოდ ვერ აკმაყოფილებს XXI საუკუნის მოთხოვნებს“, — დაწერა დაფიმ სოციალურ ქსელ X-ში.
მინისტრმა განმარტა, რომ ამერიკულ ავიაციაში გამოყენებული „მარშრუტიზატორები მონაცემებით გადაიტვირთა, რის გამოც მათგან მიღებული ინფორმაცია ურთიერთგამომრიცხავი გახდა“. „ამიტომ სისტემა გავთიშეთ“, — განმარტა მან ბრიფინგზე. დაფიმ აშშ-ის კონგრესს „სიტუაციის გამოსასწორებლად“ დამატებით 50 მილიარდი დოლარის გამოყოფა მოსთხოვა. ამ შეფასებას მალინიც დაეთანხმა.
FAA: ჩვენი სისტემები საფუძვლიანად შევამოწმეთ
FAA-ს წარმომადგენლებმა X-ში განაცხადეს, რომ ქვეყნის მასშტაბით აფრენის აკრძალვის გაუქმებამდე სისტემები, რომლებშიც შეფერხება მოხდა, „საფუძვლიანად შეამოწმეს, რათა დარწმუნებულიყვნენ მათი შემდგომი მუშაობის სტაბილურობასა და საიმედოობაში“.
დაფის თქმით, აფრენის აკრძალვა ოთხ საათზე მეტხანს მოქმედებდა. მისი შემოღების მომენტში ჰაერში 3 500-ზე მეტი თვითმფრინავი იმყოფებოდა, გაუქმების დროისთვის კი — 400-ზე ნაკლები, დასძინა მინისტრმა. მან ასევე აღნიშნა, რომ ზოგიერთი რეისისთვის, მაგალითად, მედიკოსებისა და სამართალდამცავების საქმიანობასთან დაკავშირებული ფრენებისთვის, გამონაკლისები დაუშვეს.
FAA აკრძალვას „საგანგებო გარემოებებით“ ხსნიდა
სამოქალაქო ავიაციის ფედერალურმა ადმინისტრაციამ შეზღუდვები „საგანგებო გარემოებებითა და უსაფრთხოების მოსაზრებებით“ ახსნა. ქვეყნის მასშტაბით აკრძალვის შემოღებამდე ცოტა ხნით ადრე FAA-მ ჩიკაგოს რაიონში საჰაერო მიმოსვლა ავიადისპეტჩერების კავშირგაბმულობის პრობლემების გამო შეაჩერა, იუწყებოდა Reuters. მოგვიანებით უწყებამ X-ში განაცხადა, რომ „სატელეკომუნიკაციო სისტემების მუშაობაში დროებითი შეფერხება“ მოხდა, რის შემდეგაც „ყველა რეისი შეჩერდა“.
წინა ჯერზე FAA-მ ქვეყნის მასშტაბით აფრენის აკრძალვა 2023 წლის 11 იანვარს შემოიღო, როდესაც პილოტების შეტყობინების სისტემაში შეფერხება მოხდა. მაშინ შეზღუდვები დაახლოებით საათნახევარს მოქმედებდა. მანამდე მსგავსი ზომა მხოლოდ 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ გამოიყენეს, რომლებსაც თითქმის სამი ათასი ადამიანი ემსხვერპლა.
აშშ-ის სამოქალაქო ავიაციის ფედერალურმა ადმინისტრაციამ (FAA) პარასკევს, 13 ნოემბერს, ქვეყნის ყველა აეროპორტიდან თვითმფრინავების აფრენა აკრძალა და მიზეზად „საგანგებო გარემოებები და უსაფრთხოების მოსაზრებები“ დაასახელა. ოთხ საათზე მეტი ხნის შემდეგ შეზღუდვები მოიხსნა, თუმცა შეფერხება კვლავ აისახებოდა ავიაკომპანიებისა და აეროპორტების მუშაობაზე მთელი ქვეყნის მასშტაბით.
აშშ-ის ტრანსპორტის მინისტრ შონ დაფის თქმით, შეზღუდვების მიზეზი კავშირგაბმულობის სისტემაში შეფერხება გახდა, რომელმაც საჰაერო მოძრაობის მართვის ყველა ცენტრი მოიცვა. „FAA-ს ტექნიკური სპეციალისტები მომხდარის მიზეზებს არკვევენ“, — დაწერა მან სოციალურ ქსელ X-ში.
FAA-ში განმარტეს, რომ საერთაშორისო რეისებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებებს ინდივიდუალურად მიიღებდნენ. ჰაერში მყოფ თვითმფრინავებს დაშვების ნება დართეს. ფრენების მონიტორინგის სერვის FlightAware-ის მონაცემებით, საღამოსთვის აშშ-ში დაახლოებით 11 000 რეისი დაგვიანდა ან გაუქმდა.
შეფერხება საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლასაც შეეხო. FAA-ს მოთხოვნით, საჰაერო ნავიგაციის უსაფრთხოების ევროპულმა ორგანიზაციამ (Eurocontrol), რომელშიც 42 სახელმწიფო, მათ შორის ისრაელი შედის, აშშ-ის მიმართულებით რეისების შესრულება შეაჩერა.
მალინი: შეფერხების შედეგების აღმოფხვრას დრო დასჭირდება
შეფერხების შედეგების ერთ საათში აღმოფხვრა ვერ მოხერხდება, „ამას დრო დასჭირდება“, — განუცხადა ჟურნალისტებს აშშ-ის შიდა უსაფრთხოების მინისტრმა მარკუეინ მალინმა. მან დასძინა, რომ იმ მომენტისთვის მომხდარის მიზეზები უცნობი რჩებოდა. „ჯერჯერობით არ არსებობს რაიმე ნიშანი იმისა, რომ ეს ჩვენ წინააღმდეგ მიმართული განზრახ თავდასხმა იყო“, — განაცხადა მალინმა.
გამოძიების ფედერალურ ბიუროშიც (FBI) მომხდარს კიბერთავდასხმას ან სხვა დანაშაულებრივ ქმედებას არ უკავშირებენ, წერდა Bloomberg წყაროებზე დაყრდნობით. ერთ-ერთი ვერსია, რომელსაც უწყება ამოწმებდა, ისაა, რომ სისტემამ განახლების შემდეგ შეწყვიტა მუშაობა.
როგორც აშშ-ის კონგრესის ერთ-ერთმა წევრმა ანონიმურობის პირობით გაზეთ The New York Times-ს განუცხადა, თეთრი სახლის ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოსა და პენტაგონში განაცხადეს, რომ შეფერხების მიზეზი ჯერ არ იციან.