ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის შემოსავლები სწრაფად იკლებს კორონავირუსის პანდემიის გამო. მოუწევს თუ არა დედოფალს უფრო მოკრძალებულად ცხოვრება ან ბუკინგემის სასახლის რემონტის გადადება?
სავარაუდოდ არა. ქამრების შემოჭერა ბრიტანეთის მოქალაქეებს მოუწევთ, და აი რატომ:
ელისაბედ მეორე დიდი ბრიტანეთის ბიუჯეტის გარნტით ცხოვრობს. გასულ წელს მან 80 მილიონ ფუნტზე მეტი მიიღო. თუმცა ეს ფული თავისუფლად იფარებოდა სამეფო ოჯახის საკუთრების მართვით მიღებული შემოსავლით – გასულ წელს ბიუჯეტში ამ გზით 330 მილიონი შევიდა, ასე რომ ბრიტანელი მოქალაქეები მოგებაში დარჩნენ.
თუმცა, პანდემიის გამო ყველაფერი შეიცვალა.
ე.წ. “გვირგვინის ქონებამ“ (Crown Estate)– დიდი რაოდენობით უძრავი ქონების და მიწების იმპერიამ, რომელიც მონარქს ეკუთვნის, თუმცა ბრიტანეთის მოქალაქეთა ინტერესებით იმართება, გასულ წელს რეკორდული მოგება, 345 მილიონი ფუნტი მოიტანა, თუმცა სამეფო კარი მის გაყოფას არ ჩქარობს. საქმე იმაშია, რომ (Crown Estate)–ის ძირითადი შემოსავალი უძრავი ქონების და მიწების გაქირავებაა – ათობით შენობის ლონდონის ცენტრში, მათ შორის რიჯენთ სთრითის გაყოლებაზე მდებარე კომერციული ფართების, რითეილ პარკების, პროვინციაში მდებარე სავაჭრო ცენტრების და ზღვის ფსკერისაც კი.
ლოკდაუნის გამო მაღაზიები პრაქტიკულად დაიხურა, ოფისები დაცარიელდა. შედეგად, არენდატორები ზარალში არიან, გადახდას აგვიანებენ და ფასდაკლებებზე ვაჭრობენ. სამი თვის მანძილზე მარტის ბოლოდან ივნისის ბოლომდე Crown Estate–მა მისი კუთვნილი არენდის გადასახადის მხოლოდ მესამედი შეაგროვა – უყვება მმართველი დენ ლებადი გაზეთ Financial Times–ს.
ყველაზე ცუდად საქმეები ლონდონის ცენტრში მიდის, სადაც მაღაზიებმა მხოლოდ იჯარის ნახევარი გადაიხადეს. შემდეგი სამი თვეც ლებადის თქმით ზუსტად ასეთივე იქნება. 2020/2021 ფინანსური წლისთვის სამეფო ოჯახი მოგების და მათი საკუთრების ღირებულების შემცირებას ელოდება. ამის შესახებ ლებადმა პარლამენტისთვის განკუთვნილ წლიურ ანგარიშში დაწერა, რომელიც ამ კვირას გამოქვეყნდა.
ასეთი კრიზისის ფონზე Crown Estate შემოსავლების გაყოფას არ ჩქარობს: გასული წლის მოგებიდან – 345 მილიონი ფუნტიდან ხაზინაში ჯერჯერობით დაახლოებით 87 მილიონია გადარიცხული, რაც ზუტსად სამეფო ოჯახის წლიური სუბსიდიის შესაბამისი თანხაა.
როგორ იფარება სამეფო ოჯახის ხარჯები ბრიტანეთში: როგორც უკვე გითხარით, დედოფლის საკუთრებაშია Crown Estate, რომლის შემოსავალი წელიწადში საშუალოდ 330 მილიონი ფუნტია. ეს შემოსავალი ხაზინაში შედის. ამის შემდეგ კი მისი 25% სამეფო ოჯახის სუბსიდიის სახით გამოიყოფა, რაც მინიმუმ 82 მილიონი დოლარია.
როგორი იქნება 2020 წელს სამეფო ოჯახის სუბსიდია, ჯერჯერობით არ ვიცით. თუმცა, ბრიტანეთის მონარქების პოპულარობის გათვალისწინებით მთელი მსოფლიოს მაშტაბით, სავარაუდოდ ბრიტანეთში არ დაიწყებენ სერიოზულად მსჯელობას მისი დაფინანსების შემცირებაზე, სანამ სამეფო ოჯახის მიერ ხაზინაში შეტანილი პირდაპირი და ირიბი შემოსავლები მისი შენახვის ხარჯებს აღემატება.
იმ ინტერესის წყალობით, რასაც ბრიტანეთის სამეფო ოჯახი საზოგადოებაში, ტურისტებში და ტელემაყურებლებში წვევს, დიდი ბრიტანეთის ნაციონალური პროდუქტი ყოველწლიურად 1.5 მილიარდი ფუნტით იზრდება. ეს არის კონსალტინგური კომპანია Brand Finance–ის გათვლები.
თუმცა, თუ შავი დღე მაინც დადგება, სამეფო ოჯახის წევრები საარსებო წყაროს გარეშე მაინც არ დარჩებიან. საბიუჯეტო გრანტის გარდა მათ შემოსავლის სხვა წყაროებიც აქვთ.
ელისაბედ მეორეს პირადად ეკუთვნის შოტლანდიაში ბალმორალის ციხესიმაგრე, ინგლისის ნორფოლკში სანდრინგემის სასახლე და ლანკასტერის საგრაფო, რომელსაც მისთვის წელიწადში დაახლოებით 20 მილიონი ფუნტის შემოსავალი მოაქვს. ამდენივე შემოსავალს იღებს მისი შვილი, უელსის პრინცი ჩარლზი მიწებისა და უძრავი ქონებისგან, რომლებიც სხვა საინვესტიციო ფონდში – კორნუოლის საჰერცოგოშია თავმოყრილი.
ამ ფულიდან ის იხდის წარმომადგენლობითი ფუნქციების ხარჯებს – მისი და უმცროსი თაობის, მათ შორის პრინცი უილიამის და მისი მეუღლე კეიტის ხარჯებს.