დემოკრატიის არნახულად მასობრივმა ზეიმმა მინსკში ბელორუსი დასავლური საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოაქცია. ბელორუსის თემა წამყვანი გამოცემების პირველ გვერდებზე მოხვდა. კომენტატორები ეპითეტებს, რჩევებს და პროგნოზებს არ იშურებენ:
რა უნდა გააკეთოს დასავლეთმა, როგორ მოიქცევა რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი და რამდენი დარჩა ლუკაშეკოს “ევროპის უკანასკნელი დიქტატორის“ პოსტზე.
ლუკაშენკო შეშინებულია, შფოთავს და პუტინის იმედი აქვს. დასავლეთი უნდა დაეხმაროს ბელორუსების დაიბრუნონ თავისუფლება ისე, რომ რუსეთთან საკუთარ გეოპოლიტიკურ თამაშებში არ ჩაითრიონ. ამერიკელებმა კი საერთოდაც დემოკრატიის დაცვა მათგან უნდა ისწავლონ საკუთარი საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის, როცა ტრამპი მორიგ ვადაზე იყრის კენჭს – ასეთია შეფასებები დასავლურ მედიაში.
ვნახოთ კონკრეტულად რას წერენ წამყვანი მედიასაშუალებები:
Times
“ბელარუსი – ეს შავი ხვრელია, არა მხოლოდ ადამიანის უფლებების თვალსაზრისით, არამედ ჩვენი მსოფლხედვითაც. ქვეყანას მრავალმხრივ განვითარებული და ბრწყინვალედ განათლებული მოსახლეობით ხშირად აღარც ვაგდებთ ანგარიშში, რადგან “ევროპის უკანასკნელ დიქტატურად“ ვთვლით. ეს შეფასება სწორია, თუმცა ზედაპირული.“– წერს ბრიტანული გამოცემა.
მისი აზრით დასავლეთი გულგრილია ბელორუსული პროტესტების მიმართ, რადგან მათში არ ჩანს მკვეთრი გეოპოლიტიკური ქვეტექსტი, არ არსებობს დაპირისპირება საზოგადოების “პროევროპულ“ და “პრორუსულ“ ნაწილებს შორის. არავინ არ აღმართავს გამარჯვებულთა მოედანზე მდებარე სტელასთან თავისუფლების ქანდაკების ასლს, როგორც ეს იყო ტიანანმენზე 1989 წელს. მინსკში არ ჩანს ევროკავშირის დროშები, როგორც ეს 2014 წლის კიევში და მანამდე ათი წლით ადრე თბილისში იყო.
“ეს მასების ფართო, ნაციონალური აჯანყებაა მათი მმართველების სიძულვილის, სისასტიკის, ტყუილის, მფლანგველობის წინააღმდეგ.“– წერს გაზეთი.
“უკვე დროა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებს შევხედოთ როგორც რეალურად არსებულ ადგილებს, რეალური ადამიანებით დასახლებულს, და არა ჩვენი გეოპოლიტიკური თამაშების სამაგიდო თამაშის ფიგურებს. სანამ ჩვენ დემოკრატიის ბედზე თეორიულად ვკამათობთ, ბელორუსები დემოკრატიისთვის თავისუფლებით და სიცოცხლით რისკავენ. მათ ჩვენზე კარგად ესმით ჩვენი ფასეულობები. ჩვენი მერყეობა სამარცხვინოა.“
Le Monde
წამყვანი ფრანგული გამოცემა ევროკავშირს მოუწოდებს ბოლო მოუღოს “ევროპის შუაგულში საკუთარი ხალხის წინააღმდეგ დიქტატორის ომს.“
“ევროპის მოსაზღვრე ბელორუსისთვის ეს არ არის მინსკის აჯანყების ან მისი დასავლურ ბანაკში გადაბირების საკითხი. ეს დემოკრატიის და კანონის უზენაესობის პრინციპების დაცვის საკითხია, რომელსაც ევროკავშირი ეფუძნება“– წერს გაზეთი და მოუწოდებს ევროკავშირის წევრ 27 ქვეყანას დაგმონ რესპრესიები და პოლიტიკური მხარდაჭერა აღმოუჩინონ მოქალაქეების სწრაფვას თავისუფალი არჩევნებისკენ.
“ბელორუსებს პირველად არ პარავენ არჩევნებს და პირველად არ ცემენ იმის გამო, რომ მათ ეს არ მოსწონთ. არასოდეს ცვლილებების წყურვილი არ ყოფილა ასეთი ნათელი, რეპრესიები კი ისეთი სასტიკი, როგორც ახლა. თუმცა გარე დახმარების გარეშე მინსკის მოედანი ნაკლებად თუ შეძლებს ლუკაშენკო საღ აზრს დაემორჩილოს“ – ასკვნის გამოცემა.
მეორე სტატიაში კი, რომელიც უკვე რუსეთიდან არის დაწერილი გააზეთი ფრანგებს მოუთხრობს როგორ მოუთმენლად ელოდებიან ლუკაშენკოს მოწინააღმდეგეები მოვლენების განვითარებას მეზობელ ქვეყანაში.
“რუსული ოპოზიცია არ მალავს საკუთარ აღფრთოვანებას მეზობლად დაწყებული პატარა რევოლუციით – ალექსეი ნავალნიდან დაწყებული ხაბაროვსკის მაცხოვრებლებით დამთავრებული. ამბობენ, რომ ამბოხებულმა ბელორუსებმა მათ იმედი დაუბრუნეს“.
იმედი იმის, რომ მშვიდობიანი პროტესტის წარმატება სამუდამოდ შეცვლის რუსების წარმოდგენას ძალაუფლების ცვლილების გზების შესახებ, რომლებიც პროპაგანდამ ჩამოაყალიბა: ან “კარის გადატრიალება“, ან სისხლიანი მაიდანი, ქაოსი და ომი.
New York Times
წამყვანი ამერიკული გამოცემის აზრით კვირას გამართულმა მაშტაბურმა აქციამ აჩვენა, რომ ლუკაშენკომ ადამიანების დაშინება ვერ შეძლო ძალადობით და “ნატოს შემოჭრის მუქარით. “
“ლუკაშენკომ როგორც ჩანს, გათვალა, რომ ქვეყნის დასავლეთ საზღვართან გამოგონილი სამხედრო კრიზისის გაბუქება საუკეთესო გზაა ქვეყნის შიგნით მოწინააღმდეგეებთან ანგარიშსწორებაში რუსეთის დახმარების მოსაპოვებლად“– წერს გამოცემა და ხაზს უსვამს ბელორუსის მმართველის რიტორიკაში მკაფიო შემობრუნებას, რომელიც ზუსტად ერთი თვის წინ კრემლს მისი დამხობის მცდელობაში ადანაშაულებდა.
დიდი ხანია შეშლილი ლუკაშენკო სახით აღმოასვლეთით ბრუნდება, ყველაფერი დანარჩენით კი დასავლეთისკენ, მისი ქაოტური ქცევა კი სულ უფრო მეტად ღლის პუტინს, და უკვე საკითხავია, უნდა თუ არა მას საქმის დაჭერა მომავალში ლუკაშენკოსთან– წერს New York Times.
Washington Post
ამერიკული გამოცემა ტირანების შესახებ სპეციალურ სვეტს აქვეყნებს, რომლის ავტორი იელის უნივერსიტეტის პროფესორი ტიმოტი სნაიდერია. პროფესორი წერს, რომ ბელორუსებმა ამერიკელებს დემოკრატიის დაცვის გაკვეთილი აჩვენეს მათი არჩევნებისთვის, რომელიც ნოემბერში უნდა გაიმართოს.
“კარგი იქნება ვისწავლოთ ადამიანებისგან, რომლებიც რისკავენ დემოკრატიისთვის ჩვენზე ბევრად უარეს გარემოებებში. ბელორუსები გვასწავლიან, როგორ უნდა დაიცვა არჩევნებში გამარჯვება ავტორიტარული ქაოსის პირობებში“– წერს ის.
Standard
ავსტრიული გამოცემა სტატიაში სათაურით “ლუკაშენკო პუტინის კუნთებს ათამაშებს“– ბელორუსში ამჟამინდელ პროტესტს განსაკუთრებულს უწოდებს. ბელორუსები ქუჩაში ადრეც გამოდიოდნენ, მაგალითად 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ, მაგრამ ახლა ოპოზიციას მოსახლეობის ფართო ფენები შეუერთდნენ.
“ამჟამად ყველაფერი სხვაგვარად არის. ახლანდელი პროტესტი სხვა დონეზე გადავიდა“– წერს გამოცემა. ლუკაშენკოსთან დაკავშირებით კი ყველაფერი პირიქით არის : ის სულ უფრო მეტს ნერვიულობს, საკუთარი მმართველობის 26 წლისთავზე კი პოლიტიკურ კრიზისზე სულ უფრო მოუქნელად რეაგირებს.
Libération
ფრანგული ლიბერალური გამოცემა ლუკაშენკოს საბჭოთა ეპოქის უკანასკნელ დინოზავრს უწოდებს და ამტკიცებს, რომ ის ძალიან შეშინებულია. მისი მთავარი იმედი კი პუტინია.
“ყირიმის დაპყრობით პუტინმა თქვა, რომ მას ყველაფერი შეუძლია. მაგრამ მზად არის თუ არა ის ახალი ფრონტი გახსნას, როცა ეპიდემია და ეკონომიკური კრიზისი მძვინვარებს? და თანაც ბელორუსის წინააღმდეგ, სადაც უკრაინისგან განსხვავებით საერთოდ არ არსებობს ანტირუსული განწყობები?“– კითხულობს გაზეთი და ევროკავშირს რჩევას აძლევს.
“ევროპა სწორად იქცევა, როდესაც ცდილობს მის ზღურბლთან რეპრესიებში დამნაშავეები სანქციებით დასაჯოს. თუმცა ეს ისე არ უნდა გააკეოთს, რომ დარჩეს შთაბეჭდილება, თთქოს ის ამბოხებას საკუთარი გამორჩენის გამო აქეზებს“.
Gazeta Wyborcza
“ლუკაშენკო “რუსულ რულეტკას“ თამაშობს და მოსახლეობას აშინებს: დარჩით ჩემი ერთგულები, თორემ რუსებს დავუძახებ. ლუკაშენკო ბელორუსებს რუსეთის შეჭრით აშინებს. ეს სასოწარკვეთილების და მზარდი შიშის ნიშანია ბელორუსის ხელისუფლებაში“– წერს პოლონური გამოცემა.
გაზეთ იხსენებს, რომ ლუკაშენკო დასავლეთთან ფლირტაობდა და გამეტებით იცავდა ბელორუსის სუვერენიტეტს რუსეთის ხელყოფისგან, და ამას “ლოგიკურ და თანმიმდევრულ პოლიტიკას უწოდებს დიქტატორისთვის, რომელსაც არ უნდა ძალაუფლება პუტინს გაუყოს და მისი ვასალი გახდეს.“
ახლა კი, ლუაშენკო თავად ქმნის საფრთხეს სუვერენიტეტისთვს და “ბელორუსის სუვერენიტეტის უკანასკნელი დამცველი“ მყისიერად შემობრუნდა მისი მოსისხლე მტრისკენ. თუმცა, მხოლოდ იმისთვის, რომ ძალაუფლება შეინარჩუნოს – წერს გაზეთი.
“პუტინისთვის დახმარების სათხოვნელად მიმართვა აიხსნება მისი სურვილით, რუსეთის არმია ბელორუსში იხმოს, თუ საკუთარი არმია უღალატებს. ეს უფრო ძალის დემონსტრირებაა, ფსიქოლოგიური შეტევა ნომეკლატურისა და პროტესტის მონაწილეთა მერყევ ნაწილზე. “– წერს პოლონური გაზეთი.