ირანის ხელისუფლებამ აშშ-ს ჰორმუზის სრუტის გასახსნელად ახალი პირობები წაუყენა. თეირანი ვაშინგტონისგან სანქციების მოხსნასა და იმ ზიანისთვის კომპენსაციის გადახდას ითხოვს, რომელიც, ირანის მტკიცებით, ამერიკელი სამხედროების მიერ ივნისში გაფორმებული „ურთიერთგაგების მემორანდუმის“ დარღვევას მოჰყვა. ამის შესახებ შაბათს, 8 აგვისტოს, ირანის ისლამური რესპუბლიკის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლეს საბჭოში განაცხადეს.
ირანის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო Tasnim-ის ცნობით, უმაღლესი საბჭოს ხელმძღვანელმა მოჰამედ ბაღერ ზოლგადრმა თეთრი სახლისგან მოითხოვა გარანტიები, რომ ირანი მომავალში აღარასოდეს გახდება აშშ-ის მხრიდან მუქარის ობიექტი. მოთხოვნებს შორის ასევე არის რეგიონიდან ამერიკული ჯარების გაყვანა, ირანის პორტების საზღვაო ბლოკადის მოხსნა, სანქციების გაუქმება, ირანის გაყინული აქტივების განბლოკვა და ქვეყნის წინააღმდეგ განხორციელებული დარტყმებისთვის კომპენსაციის გადახდა.
გარდა ამისა, ირანის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესმა საბჭომ, რომელიც ქვეყნის უმაღლესი გადაწყვეტილებების მიმღები ორგანოა და უზენაესი ლიდერის, მოჯთაბა ხამენეის კონტროლქვეშ იმყოფება, მოითხოვა „აგრესიის შეწყვეტა ირანის მოკავშირეების წინააღმდეგ ლიბანში, პალესტინაში, იემენსა და ერაყში“.
ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა ასევე განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტის გახსნას არანაირი კავშირი არ აქვს ირანსა და ომანს შორის მიმდინარე მოლაპარაკებებთან.
აშშ, სავარაუდოდ, ირანის მოთხოვნებს არ დათანხმდება
ვაშინგტონს ირანის ხელისუფლების განცხადებაზე ჯერჯერობით რეაქცია არ გამოუხატავს.
The New York Times-ის ცნობით, თეირანს მსგავსი მოთხოვნები მანამდეც ჰქონდა წამოყენებული ვაშინგტონთან ბირთვულ პროგრამაზე შეთანხმების პირობებად. ახლა კი ირანის ისლამურ რესპუბლიკას სურს, იგივე მოთხოვნები ჰორმუზის სრუტეში გემების მიმოსვლის აღდგენის შეთანხმების პირობად აქციოს.
გამოცემა აღნიშნავს, რომ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაცია ასეთ პირობებს, სავარაუდოდ, არ დათანხმდება.
„ურთიერთგაგების მემორანდუმის“ ტექსტის თანახმად, ირანის წინააღმდეგ დაწესებული ამერიკული სანქციების მოხსნა მხოლოდ ბირთვულ პროგრამაზე წარმატებული შეთანხმების შემთხვევაშია შესაძლებელი. თეთრი სახლის წარმომადგენლები მანამდე აცხადებდნენ, რომ ირანის გაყინული აქტივების განბლოკვაც იმ შემთხვევაში შეიძლება მოხდეს, თუ თეირანი მაღალგამდიდრებული ურანის მარაგებზე უარს იტყვის.
ივლისის ბოლოს აშშ-მ ირანის დაბომბვა შეაჩერა. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ეს გადაწყვეტილება ვაშინგტონსა და თეირანს შორის მოლაპარაკებებში მიღწეული პროგრესით ახსნა.
თუმცა Reuters-ის წყაროების ინფორმაციით, გადაწყვეტილების ერთ-ერთი მიზეზი ისიც იყო, რომ ამერიკელმა სამხედროებმა ირანთან ომში შორი მოქმედების რაკეტების მარაგის თითქმის მთელი ნაწილი ამოწურეს.
ომანი ირანთან მოლაპარაკებებში დათმობებისთვის მზად არის
ირანი და ომანი პარალელურ მოლაპარაკებებს აწარმოებენ, რომელთა მიზანი ჰორმუზის სრუტეში გემების მოძრაობის წესებზე შეთანხმების მიღწევაა.
ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის, აბას არაყჩის თქმით, მოლაპარაკებები „დასკვნით ეტაპს“ უახლოვდება. თუმცა მან დასძინა, რომ ეს ჰორმუზის სრუტის ბლოკადის სწრაფად მოხსნის ნიშნად არ უნდა ჩაითვალოს.
Reuters-ის ინფორმაციით, ომანთან შესაძლო შეთანხმების პირობებით, ირანმა შეიძლება კონტროლი მიიღოს იმ გემებზე, რომლებიც საზღვაო გზით სპარსეთის ყურეში შედიან, ხოლო ომანმა — იმ გემებზე, რომლებიც ყურიდან გამოდიან.
ირანული სააგენტო Fars-ის ცნობით, მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ ჰორმუზის სრუტეში გემების მოძრაობა უნდა განხორციელდეს ჩრდილოეთის კორიდორით, ირანის სანაპიროს გასწვრივ, ხოლო გასვლა — სამხრეთის კორიდორით, ომანის სანაპიროსთან.
ქვეყნები ასევე გეგმავენ სრუტეში გემების გავლისთვის გადასახადის დაწესებას.
