აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრომ ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) დაფინანსებასთან, ფულის გათეთრებასა და სანქციების გვერდის ავლასთან დაკავშირებული კრიპტოვალუტის ბირჟებისა და კომპანიების წინააღმდეგ ახალი სანქციები გამოაცხადა. სანქცირებულთა შორის მოხვდა საქართველოში რეგისტრირებული SHPS Shelbit, რომელიც Shelbit Exchange-ს მართავს.
აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს უცხოური აქტივების კონტროლის ოფისის — OFAC-ის განცხადებით, ირანის რეჟიმთან დაკავშირებული პირები სუსტად რეგულირებულ ან არალიცენზირებულ კრიპტოვალუტის პლატფორმებს დიდი მოცულობის ციფრული აქტივების გადასაადგილებლად და საერთაშორისო ფინანსურ სისტემაზე ფარული წვდომის შესანარჩუნებლად იყენებდნენ.
უწყების თანახმად, ამ სქემებში ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურაა ირანში დაბადებული სიავაშ კაივანპური, რომელსაც ასევე დომინიკისა და ავღანეთის მოქალაქეობა აქვს და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში ცხოვრობდა. OFAC-ის ცნობით, კაივანპური სხვადასხვა ქვეყანაში რეგისტრირებული კომპანიების ქსელს აკონტროლებდა, რომელიც უკანონო კრიპტოვალუტურ ოპერაციებსა და სანქციების გვერდის ავლას ემსახურებოდა.
კაივანპურის ერთ-ერთი კომპანიაა საქართველოში რეგისტრირებული SHPS Shelbit. აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებით, ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსთან დაკავშირებული კრიპტოსაფულეებიდან Shelbit Exchange-ის მისამართებზე 1 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების ციფრული აქტივები გადაირიცხა.
ამავე დროს, Shelbit Exchange-ის მისამართებიდან IRGC-სთან დაკავშირებულ კრიპტოსაფულეებზე 2 მილიონ დოლარზე მეტი გადაიგზავნა. OFAC ასევე აცხადებს, რომ კაივანპურის კუთვნილ ან მის მიერ კონტროლირებულ კრიპტო მისამართებიდან კიდევ 2 მილიონ დოლარზე მეტი გადაირიცხა ამერიკის მიერ უკვე სანქცირებულ ირანულ კრიპტობირჟა Nobitex-ზე.
აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს განცხადებით, Shelbit ასევე ემსახურებოდა სპარსულენოვანი ონლაინ-აზარტული თამაშების ფართო ქსელს. უწყების ცნობით, ამ ქსელის მეშვეობით ათეულობით მილიონი დოლარის ღირებულების ციფრული აქტივები Shelbit-ის გავლით გათეთრდა.
OFAC-ის მონაცემებით, ონლაინ-აზარტული თამაშების ეს ქსელი დაკავშირებულია ორ ირანელ ინფლუენსერთან, რომლებიც ირანის ფარგლებს გარეთ ცხოვრობენ. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი 2023 წელს ირანში უკანონო აზარტული თამაშების ორგანიზებისთვის გაასამართლეს, მათ ვებგვერდებს კვლავ აქვთ წვდომა ირანის ონლაინ-გადახდების სისტემებზე.
სანქციები შეეხო ასევე არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში მოქმედ Shelbit General Trading LLC-ს, რომელიც კომერციულად Shelbit Exchange-ის სახელით მუშაობს. აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს ცნობით, დუბაის ვირტუალური აქტივების მარეგულირებელმა ორგანომ — VARA-მ კომპანიის წინააღმდეგ ზომები 2025 წლის იანვარსა და 2026 წლის ივლისშიც მიიღო, თუმცა კომპანია საქმიანობას აგრძელებდა.
სანქცირებულთა სიაში ასევე მოხვდნენ კაივანპურთან დაკავშირებული პოლონური კომპანია Shelbit Technologies Ltd, ასევე არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში რეგისტრირებული Crypto Home DMCC და NFT Home DMCC.
აშშ-მა ცალკე დაასანქცირა ირანში მოქმედი კრიპტობირჟა Aban Tether-იც. OFAC-ის განცხადებით, ბირჟამ მილიონობით დოლარის ოპერაციები განახორციელა სხვა უკვე სანქცირებულ ირანულ კრიპტოპლატფორმებთან, მათ შორის Nobitex-თან, Wallex-თან, Bitpin-სა და Ramzinex-თან.
აშშ-ის ფინანსთა მინისტრის, სკოტ ბესენტის განცხადებით, ირანის რეჟიმის მიერ კრიპტოვალუტისა და ჩრდილოვანი საბანკო ქსელების გამოყენება აჩვენებს, რომ ვაშინგტონის ეკონომიკური ზეწოლის პოლიტიკა შედეგს იძლევა.
„დოლარში, რიალში თუ კრიპტოვალუტაში, ფინანსთა სამინისტრო მოძებნის და დაშლის უკანონო ფინანსურ ქსელებს, რომლებიც რეჟიმს არსებობის საშუალებას აძლევს“, — განაცხადა ბესენტმა.
აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს თანახმად, ახალი სანქციები პრეზიდენტის მიერ ირანის მიმართ გამოცხადებული „მაქსიმალური ეკონომიკური ზეწოლის“ პოლიტიკის ნაწილია.
სანქციების შედეგად, სიაში მოხვედრილი პირებისა და კომპანიების აშშ-ის ტერიტორიაზე არსებული ან ამერიკელი პირების კონტროლქვეშ მოქცეული აქტივები იბლოკება. ამერიკელ პირებსა და კომპანიებს მათთან ოპერაციების განხორციელება, სპეციალური ნებართვის გარეშე, ეკრძალებათ.
OFAC ასევე აფრთხილებს უცხოურ ფინანსურ ინსტიტუტებსა და კომპანიებს, რომ სანქცირებულ პირებთან გარკვეულ ოპერაციებში მონაწილეობამ შესაძლოა მათთვისაც შექმნას ამერიკული სანქციების რისკი.
ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის პროგრამა Rewards for Justice ირანის რევოლუციური გვარდიის ფინანსური მექანიზმების დარღვევისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიწოდებაზე 15 მილიონ დოლარამდე ჯილდოსაც სთავაზობს.