რუსეთის ტყვეობაში მყოფმა 64 წლის უკრაინელმა ჟურნალისტმა, ირინა ლევჩენკომ, სასამართლო დარბაზში ჩვენების მიცემისას რუსეთის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის (ფსბ) მხრიდან სისტემატური წამებისა და უკანონო დაკავებების შესახებ ფაქტები გაასაჯაროვა. მანვე დაადასტურა, რომ საიდუმლო იზოლატორში იმყოფებოდა მოგვიანებით ტყვეობაში დაღუპულ ჟურნალისტ ვიქტორია როშჩინასთან ერთად. ინფორმაციას დამოუკიდებელი გამოცემა „მედიაზონა“ ავრცელებს.
ჟურნალისტი ირინა ლევჩენკო, რომელიც ოკუპირებულ მელიტოპოლში 2023 წლის მაისში გაიტაცეს, მიმდინარე წლის 3 სექტემბერს რუსულმა სასამართლომ „ჯაშუშობის“ ბრალდებით დამნაშავედ ცნო და 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.
განაჩენის გამოტანიდან რამდენიმე დღეში, 9 სექტემბერს, იგი მოწმის სახით წარსდგა როსტოვის სამხრეთ საოლქო სამხედრო სასამართლოში, სადაც მელიტოპოლელი ცოლ-ქმრის, გენადი და ოლგა კაპრალოვების საქმე განიხილებოდა.
61 წლის გენადი და 53 წლის ოლგა კაპრალოვები რუსეთის უშიშროების სამსახურმა 2023 წელს დააკავა და „ქიმიური იარაღის“ გამოყენებით ტერაქტების მომზადებაში დასდო ბრალი. გატაცების შემდეგ, ფსბ-მ კაპრალოვებიც და ჟურნალისტი ირინა ლევჩენკოც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად მოათავსა მელიტოპოლის ყოფილი ფსიქონევროლოგიური დისპანსერის შენობაში, რომელსაც პატიმრები „ორმოს“ უწოდებდნენ. სწორედ ამ არალეგალურ საწამებელში გახდნენ ირინა ლევჩენკო და ოლგა კაპრალოვა თანასაკნელები.
სასამართლო დარბაზში ლევჩენკომ გამოიყენა შესაძლებლობა და დაცვის მხარის მოწმის სტატუსით შემზარავ დეტალებზე ისაუბრა. მან აღწერა, რომ როდესაც ოლგა კაპრალოვა პირველად შემოიყვანეს საკანში, იგი ფსბ-ს თანამშრომლების მიერ სასტიკად ნაცემი და სრულად დალურჯებული იყო, ხოლო მის მეუღლეს კბილების ამოგლეჯით ემუქრებოდნენ. ჟურნალისტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ფსბ-ს ხშირად არაფხიზელ მდგომარეობაში მყოფი თანამშრომლები ტყვეებს უბრალოდ გასართობად სცემდნენ.
„მე დენით მწამებდნენ. საოფისე სკამზე მაბამდნენ და თავზე ტომარას ჩამომაცვამდნენ ხოლმე. მადლობა ღმერთს, სხვა ქალებისგან განსხვავებით, მე არ გამხადეს და ინტიმურ ადგილებზე კონტაქტები არ დამიმაგრეს. სხვებს ეს გაუკეთეს“, — განაცხადა ლევჩენკომ სასამართლოზე.
მიუხედავად ირინა ლევჩენკოს ამ ჩვენებისა, რომელმაც დაადასტურა, რომ კაპრალოვებისგან აღიარებითი ჩვენებები წამებით იყო მოპოვებული, რუსულმა სასამართლომ 10 სექტემბერს ცოლ-ქმარს უმკაცრესი განაჩენი გამოუტანა: ქმარს 20, ხოლო ცოლს 18 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.
ლევჩენკოს გამოსვლას უდიდესი რეზონანსი მოჰყვა, რადგან მან ასევე პირველმა დაადასტურა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ უკრაინელი რეპორტიორი ვიქტორია როშჩინაც სიკვდილამდე სწორედ მელიტოპოლის ამ საიდუმლო ციხეში იმყოფებოდა. როშჩინა 2024 წლის სექტემბერში, რუსეთის პატიმრობაში, გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა, ხოლო კრემლი მისი გადაადგილების მარშრუტსა და წამების ფაქტებს საგულდაგულოდ მალავდა. უკრაინის ეროვნულმა პოლიციამ როშჩინას გარდაცვალების საქმე ოფიციალურად განზრახ მკვლელობის მუხლით დააკვალიფიცირა.
უფლებადამცველ ცენტრ „ZMINA“-ს ინფორმაციით, ჩატარებულმა ექსპერტიზამ დაადგინა, რომ როშჩინას სხეულზე აღენიშნებოდა კიდურების ნაჭრევი ჭრილობები, ძვლის მოტეხილობები, კისრის დაზიანებები და ტერფებზე ელექტროდენით წამების კვალი. სასამართლო სამედიცინო ექსპერტების ცნობით კი, რუსულმა მხარემ ცხედარი უკრაინას შინაგანი ორგანოებისა და ტვინის გარეშე დაუბრუნა, რაც მიზანმიმართულად ემსახურებოდა წამებისა და გუდვის კვალის დაფარვას.
საერთაშორისო დამკვირვებლები და უფლებადამცველი ორგანიზაციები, მათ შორის „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“, საგანგაშო პროგნოზებს აკეთებენ თავად ირინა ლევჩენკოს უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. ვინაიდან ჟურნალისტმა სასამართლო დარბაზში საჯაროდ ამხილა რუსული სპეცსამსახურების დანაშაულებრივი ქმედებები, ექსპერტები შიშობენ, რომ მასზე ციხის ადმინისტრაციის მხრიდან ფიზიკური თუ ფსიქოლოგიური ზეწოლა მკვეთრად გაძლიერდება. რუსეთის სასჯელაღსრულების სისტემაში მსგავსი ხმამაღალი მხილებები ხშირად პატიმრის სრულ საინფორმაციო ბლოკაში მოქცევით, სამედიცინო დახმარებაზე უარის თქმით ან სამარტოო საკანში ხანგრძლივი გამოკეტვით სრულდება.
უკრაინული მხარე საერთაშორისო თანამეგობრობას მოუწოდებს, მაქსიმალური წნეხი განახორციელონ მოსკოვზე, რათა 64 წლის ირინა ლევჩენკოს სიცოცხლეს საფრთხე არ შეექმნას და მისი გათავისუფლება ტყვეების მომავალი გაცვლის გზით რაც შეიძლება სწრაფად მოხდეს.