უკრაინის პრეზიდენტი სერბეთს ვიზიტით ეწვია — პირველად შვიდი წლის განმავლობაში, მას შემდეგ, რაც 2019 წელს არჩევნებში გაიმარჯვა. მასპინძელმა, სერბეთის პრეზიდენტმა ალექსანდარ ვუჩიჩმა, კვლავ განაცხადა, რომ სერბეთი უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას მხარს უჭერს, თუმცა კიდევ ერთხელ უარი თქვა რუსეთის აგრესიის პირდაპირ დაგმობაზე ან იმის დაპირებაზე, რომ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს შეუერთდება.
ვუჩიჩი და ზელენსკი ბოლო წლებში რამდენჯერმე შეხვდნენ ერთმანეთს. სულ ახლახან, ივლისის შუა რიცხვებში, სერბეთის ლიდერი კიევში იმყოფებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისა და უკრაინის სამიტზე. ომის შეფასებისას ვუჩიჩი ყოველ ჯერზე ფრთხილად აბალანსებს უკრაინის მხარდაჭერას — და ამით ბელგრადის ევროპული კურსის დემონსტრირებას — და რუსეთთან ისტორიულად მჭიდრო ურთიერთობებს შორის.
სერბეთი ევროპაში ერთადერთ სახელმწიფოდ რჩება, რომელიც რუსეთისა და ბელარუსის წინააღმდეგ სანქციებს არ შეუერთდა. ქვეყანა რუსული გაზის მიწოდებაზეა დამოკიდებული, ამიტომ ვუჩიჩი მოსკოვშიც ჩადის: 2025 წლის მაისში ის მოსკოვში გამარჯვების დღის აღლუმზე მიწვეულ უცხოელ სტუმართა მცირე ჯგუფს შორის იყო. 2026 წელს კი რუსეთში ჯერ არ ჩასულა — არც აღლუმზე.
ამასთან, კრემლი სერბეთის ხელისუფლებას უკრაინისთვის სამხედრო მიწოდებების გამო საყვედურობდა. სერბეთი აცხადებდა, რომ ოფიციალურად მხოლოდ არასაბრძოლო დანიშნულების საქონლის მიწოდებას ახორციელებს, თუმცა აღიარებდა, რომ მესამე ქვეყნების — მათ შორის ჩეხეთის, ესპანეთისა და აშშ-ის — გავლით სერბული კომპანიები უკრაინას საბჭოთა კალიბრის საბრძოლო მასალებს აწვდიდნენ.
2025 წლის ბოლოს, როგორც BBC-ის სერბულ სამსახურს უკრაინული ცენტრის New Geopolitics Research Network-ის დირექტორმა მიხაილ სამუსმა განუცხადა, სერბეთის ხელმძღვანელობამ განაცხადა, რომ ეს მიწოდებები შეწყდა. მისი ვარაუდით, იმ დროისთვის საბჭოთა კალიბრის საბრძოლო მასალებს შესაძლოა უკრაინისთვის უკვე ნაკლები მნიშვნელობა ჰქონოდა.
ვოლოდიმირ ზელენსკი ევროპულ ქვეყნებში ვიზიტებს აგრძელებს და უკრაინის საჰაერო თავდაცვის სისტემებისთვის ახალი რაკეტების მიწოდების მოპოვებას ცდილობს, რადგან ქვეყნის მარაგები იწურება. ბელგრადში ორი პრეზიდენტის პრესკონფერენცია გაიმართა მალევე მას შემდეგ, რაც რუსეთმა კიევზე მორიგი სარაკეტო იერიში მიიტანა, რასაც სამი ზრდასრული და ერთი ბავშვი ემსხვერპლა.
„რუსული რაკეტების მიზანი სწორედ ის არის, რომ უკრაინელების ცხოვრება აუტანელი გახდეს“, — განაცხადა უკრაინის პრეზიდენტმა.
ზელენსკის თქმით, უკრაინა აშშ-თან მუშაობს შეთანხმებაზე, რომელიც ანტისარაკეტო რაკეტების ყოველთვიურ მიწოდებას ითვალისწინებს, თუმცა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს რაოდენობა რუსეთის სარაკეტო საფრთხის სრულად გასანეიტრალებლად საკმარისი არ იქნება.
ზელენსკის განცხადებით, ევროპის გარდა, ასეთი სისტემებისა და რაკეტების მიღება თეორიულად შესაძლებელი იქნებოდა ახლო აღმოსავლეთიდან, ასევე სამხრეთ კორეისა და იაპონიისგან.
„დაგვეხმარნენ თუ არა ისინი ამ ომში საჰაერო თავდაცვის სისტემებით? არა. მათი კანონებისა და კონსტიტუციის გამო ჩვენ საჭირო დახმარება ვერ მივიღეთ“, — განაცხადა მან ბელგრადში გამართულ პრესკონფერენციაზე.
ზელენსკიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ უკრაინაში „პრაქტიკულად არც ერთი დაუზიანებელი თბოელექტროსადგური აღარ დარჩა“, რაც ზამთარში მილიონობით უკრაინელს ახალი სირთულეებით ემუქრება.
სერბეთის პრემიერ-მინისტრ ჯურო მაცუტთან შეხვედრის შემდეგ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ ბელგრადი უკრაინის ენერგეტიკულ სექტორს 2 მილიონი ევროს ოდენობის დახმარებას გაუწევს.
ვუჩიჩთან შეხვედრის შემდეგ ზელენსკიმ კვლავ მოუწოდა პარტნიორებს, გადაიკეტოს რუსეთში იმ კომპონენტების მიწოდების არხები, რომლებიც ახალი ბალისტიკური რაკეტების წარმოებაში შეიძლება იყოს გამოყენებული. მისი თქმით, ასეთი კომპონენტები რუსეთში კვლავ შედის „თითქმის ყველა კონტინენტიდან, მათ შორის იმ ქვეყნებიდანაც, რომლებთანაც ახლო პარტნიორული ურთიერთობები გვაქვს“.
უკრაინელ კოლეგასთან ბელგრადში გამართული მოლაპარაკებების შემდეგ ვუჩიჩი ორივე ქვეყნის ევროკავშირში გაწევრიანების საკითხსაც შეეხო. ის სკეპტიკურად უყურებს სერბეთისა და უკრაინის ევროკავშირში სწრაფად გაწევრიანების პერსპექტივას, თუმცა განაცხადა, რომ ბელგრადი კიევის ევროპულ კურსს მხარს დაუჭერს.
„ევროპისკენ მიმავალ გზაზე უკრაინას ყოველთვის შეუძლია ჩვენი სრული მხარდაჭერის იმედი ჰქონდეს“, — განაცხადა სერბეთის პრეზიდენტმა. — „ჩვენ არ დავუშვებთ ისეთ კომენტარებს, რომლებიდანაც შეიძლება შეიქმნას შთაბეჭდილება, თითქოს ვინმეს წინსვლის შეფერხება გვსურს მხოლოდ იმიტომ, რომ გარკვეული მოლაპარაკებები ჯერ დასრულებული არ არის“.
ვუჩიჩმა და ზელენსკიმ ასევე დაადასტურეს, რომ მათი ქვეყნები თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებაზე მუშაობენ. ასეთი შეთანხმება აუცილებელია სერბეთის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში (WTO) გასაწევრიანებლად და ამავე დროს ორივე ქვეყნის ევროკავშირში წევრობის ერთ-ერთი პირობაა.
ვუჩიჩისა და ზელენსკის განცხადებით, არსებობს განზრახვა, რომ შეთანხმებას მიმდინარე წლის ბოლომდე მოეწეროს ხელი. უკრაინა WTO-ში 2008 წელს გაწევრიანდა.
