უკრაინაში ომის წლებში რუსეთის ეროვნული კეთილდღეობის ფონდის ლიკვიდური აქტივები ქვეყნის მშპ-ის 6,5 პროცენტიდან 1,8 პროცენტამდე შემცირდა, აცხადებენ კილის მსოფლიო ეკონომიკის ინსტიტუტისა და Stockholm Institute of Transition Economics-ის ექსპერტები.
მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ რუსეთის ეკონომიკური მოწყვლადობა დასავლეთს პოლიტიკურ ზეწოლისთვის შესაძლებლობის ფანჯარას უხსნის.
უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის სრულმასშტაბიანი ომის დაწყებიდან ოთხ წელზე მეტი ხნის შემდეგ, რუსეთის ეკონომიკა აშკარა სტრუქტურული გამოფიტვის ნიშნებს ავლენს. ასეთ დასკვნებს შეიცავს კვლევა, რომელიც ხუთშაბათს, 11 ივნისს, კილის მსოფლიო ეკონომიკის ინსტიტუტმა — IfW-მ — და სტოკჰოლმის გარდამავალი ეკონომიკის ინსტიტუტმა — SITE-მ — გამოაქვეყნეს.
ამ მონაცემების მიხედვით, რუსეთის ეროვნული კეთილდღეობის ფონდის ლიკვიდური აქტივები, რომლებიც ომის დაწყებამდე ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 6,5 პროცენტს შეადგენდა, ამჟამად 1,8 პროცენტამდე შემცირდა. ამავე დროს, 2026 წლის პირველი სამი თვის განმავლობაში რუსეთის ფედერალური ბიუჯეტის დეფიციტმა გადააჭარბა იმ სამიზნე მაჩვენებელს, რომელიც მთავრობას მთელი წლისთვის ჰქონდა დაგეგმილი. მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში ნავთობისა და გაზის შემოსავლები წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 45 პროცენტით შემცირდა.
„ომის პირველ წლებში რუსეთის ეკონომიკა უფრო მდგრადი აღმოჩნდა, ვიდრე ბევრი ელოდა. თუმცა ახლა რეზერვები ამოწურულია“, — განაცხადა IfW-ის პრეზიდენტმა მორიც შულარიკმა. — „ეს ეკონომიკური ბაზა მნიშვნელოვნად დასუსტდა“.
მისი თქმით, რუსეთის საბიუჯეტო რეზერვები დიდწილად ამოწურულია, ეკონომიკური ზრდა კი შეჩერდა.
„ამავე დროს, სპარსეთის ყურეში ომის შედეგად გაზრდილი ნავთობის ფასები, სავარაუდოდ, ბიუჯეტზე მხოლოდ დროებით დადებით გავლენას მოახდენს“, — აღნიშნა შულარიკმა.
ინფლაციის ზრდის რისკი
კვლევის მიხედვით, ფინანსური სირთულეები რუსეთის ერთადერთი პრობლემა არ არის. სამხედრო ხარჯების დასაფარად კრემლი სულ უფრო მეტად ეყრდნობა ბიუჯეტგარეშე დაფინანსებას, კრედიტების მოცულობის სწრაფ ზრდას და საბანკო სისტემის მეშვეობით არაპირდაპირ მხარდაჭერას, რათა სამხედრო ხარჯები შეინარჩუნოს.
დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ უკრაინაში ომის დაწყების შემდეგ რუსეთის საწარმოების დავალიანება მკვეთრად გაიზარდა, რადგან ბანკები რესურსებს ომთან დაკავშირებული ეკონომიკის სექტორებისკენ მიმართავდნენ.
„ძირითადი შეზღუდვა, რომლის წინაშეც დღეს რუსეთი დგას, ფულზე წვდომა კი არ არის, არამედ სამუშაო ძალაზე, ტექნოლოგიებსა და საწარმოო სიმძლავრეებზე წვდომა“, — აღნიშნავს კვლევის თანაავტორი მეთიუ კლაინი.
მისი თქმით, მოსკოვს ჯერ კიდევ შეუძლია დამატებითი ფინანსური რესურსების მობილიზება. თუმცა, სამუშაო ძალის მწვავე დეფიციტისა და სანქციების პირობებში, გაზრდილი ხარჯების პოლიტიკა ქმნის რისკს, რომ ის არა ქვეყნის სამხედრო პოტენციალს გაზრდის, არამედ ინფლაციას დააჩქარებს.
რუსეთი სულ უფრო მეტად ხდება ჩინეთზე დამოკიდებული
კვლევის ავტორები ასკვნიან, რომ რუსეთი სულ უფრო მეტად ხდება ჩინეთზე დამოკიდებული. ჩინეთზე მოდის რუსეთის საგარეო ვაჭრობის დაახლოებით 35 პროცენტი. ჩინეთი რუსეთს აწვდის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი სამოქალაქო და სამხედრო დანიშნულების საქონლის, ასევე სამხედრო მრეწველობაში გამოყენებული სათადარიგო ნაწილების დიდ ნაწილს.
ამგვარად, 2022 წლიდან რუსეთის მიერ სამხედრო წარმოებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი, მაგრამ დასავლური სანქციების ქვეშ მოქცეული კომპონენტების შესყიდვების ზრდის დაახლოებით სამი მეოთხედი სწორედ ჩინეთში წარმოებულ პროდუქციაზე მოდის.
რუსეთის დამოკიდებულება ჩინეთზე იზრდება ვაჭრობის, ტექნოლოგიებისა და ფინანსების სფეროებში. თავის მხრივ, პეკინს შეუძლია ამ ურთიერთობებში პირობები თავისუფლად უკარნახოს მოსკოვს, ამბობს კვლევის თანაავტორი ალისია გარსია-ერერო.
დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ მოსკოვის მზარდი ეკონომიკური მოწყვლადობა დასავლეთს ეფექტური პოლიტიკური ზომების მისაღებად შესაძლებლობის ფანჯარას უხსნის, მათ შორის რუსეთის „ჩრდილოვანი ფლოტის“ წინააღმდეგ.
კვლევა დასავლეთს სთავაზობს, გაამკაცროს რუსეთში ექსპორტის კონტროლი, განსაკუთრებით ჩინელი მომწოდებლების მიმართ, ასევე გადადგას ნაბიჯები რუსეთის საექსპორტო შემოსავლების შესამცირებლად.