აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის გასულ წელს ვაშინგტონში ხელმოწერილი ერთობლივი დეკლარაციის წლისთავთან დაკავშირებით განცხადება გაავრცელა, რომელშიც „ტრამპის საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობის მარშრუტის“ (TRIPP) განხორციელებაში მიღწეულ პროგრესზე საუბრობს და 201 მილიონი დოლარის მოცულობის ტრანსკასპიური საწარმოთა ფონდის შექმნას აცხადებს.
რუბიოს განცხადებით, გასული 12 თვის განმავლობაში შეერთებული შტატები სომხეთთან და აზერბაიჯანთან ერთად მუშაობდა მიღწეული შეთანხმებების პრაქტიკულად განხორციელებისთვის. მისი თქმით, სომხეთში უკვე მიმდინარეობს TRIPP-ის ფარგლებში დაგეგმილი რკინიგზის საინჟინრო კვლევები, ხოლო აზერბაიჯანი სომხეთთან დასაკავშირებელი საავტომობილო გზისა და რკინიგზის მშენებლობის დასრულებას უახლოვდება.
ამასთან, სახელმწიფო მდივანმა განაცხადა, რომ ამოქმედდა Trans-Caspian Enterprise Fund, რომელსაც ახლად არჩეული დირექტორთა საბჭო უხელმძღვანელებს. ფონდი აშშ-ის მთავრობის მიერ 201 მილიონი დოლარით არის კაპიტალიზებული და მისი მიზანია კერძო ინვესტიციების წახალისება ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის, ე.წ. შუა დერეფნის გასწვრივ — სამხრეთ კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში.
2025 წლის 8 აგვისტოს დონალდ ტრამპმა თეთრ სახლში აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევსა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს უმასპინძლა. შეხვედრისას ორი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა პარაფირება გაუკეთეს სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმებულ ტექსტს, ხოლო ალიევმა და ფაშინიანმა ერთობლივი დეკლარაცია მიიღეს, რომელსაც ტრამპმაც მოაწერა ხელი. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ მშვიდობის შეთანხმების საბოლოო ხელმოწერისა და რატიფიცირებისკენ შემდგომ ნაბიჯებზე და ეუთოს მინსკის პროცესისა და მასთან დაკავშირებული სტრუქტურების დახურვის მოთხოვნაზე.
TRIPP, ანუ „ტრამპის მარშრუტი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“, სომხეთის ტერიტორიაზე გამავალი სატრანზიტო პროექტია, რომელმაც აზერბაიჯანის ძირითად ტერიტორიასა და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის შეუფერხებელი კავშირი უნდა უზრუნველყოს, სომხეთის სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და იურისდიქციის დაცვით. პროექტი გათვლილია როგორც მულტიმოდალური დერეფანი და მოიცავს სარკინიგზო და საავტომობილო ინფრასტრუქტურას, ასევე ენერგეტიკულ და ციფრულ კავშირებს.
რუბიოს განცხადებით, TRIPP მხოლოდ ინფრასტრუქტურული პროექტი არ არის და ის ტრანსკასპიური სავაჭრო მარშრუტის მნიშვნელოვან რგოლად უნდა იქცეს. სახელმწიფო მდივნის თქმით, ვაშინგტონი კვლავ სრულად არის მზად სომხეთთან და აზერბაიჯანთან თანამშრომლობის გასაგრძელებლად სამხრეთ კავკასიაში „მტკიცე და ხანგრძლივი მშვიდობის“ მისაღწევად.
